Een knooppunt van duistere belangen

Vastgoedmagnaat Jan Dirk Paarlberg had overal zijn contacten. Van Neelie Kroes tot de koninklijke familie. Maandag staat hij terecht voor het witten van afpersgeld.

Er waren dagen dat zijn medewerkers het gevoel hadden dat de hele wereld, althans het Nederlandse deel daarvan, Bolenstein, het werkkasteel van Jan Dirk Paarlberg, wist te vinden. Zij zagen vrijwel dagelijks leden van de raden van bestuur van de grote banken en van beursgenoteerde bedrijven, politici, textielbaronnen, vastgoedondernemers en mediamagnaten komen aanwaaien in Maarssen.

Kroes

Het meest verbaasd was de medewerker die de secretaresse van prins Willem-Alexander aan de lijn kreeg, die rechtstreeks naar Neelie Kroes vroeg. De toenmalige directeur van Nyenrode had haar eigen kantoor in Bolenstein. ‘De telefoon ging, en ik nam ’m toevallig op’, vertelt het personeelslid. ‘Het was toch echt de prins die Neelie wilde spreken. Ik heb ’m doorverbonden en daarna meteen mijn partner gebeld. ‘Weet je wie ik nou weer aan de lijn had? Wim-Lex! Echt waar!’

Het ligt er prachtig tegen de Vecht aangeplakt, op het randje van het centrum van Maarssen. Ridderhofstad Bolenstein, vernoemd naar Dereck van Bole die het in de 14de eeuw liet bouwen. Hier huist sinds 1999 multimiljonair en vastgoedmagnaat Jan Dirk Take Paarlberg (1957), tegen wie komende maandag de rechtszaak begint. Hij wordt verdacht van het wegsluizen van 18 miljoen euro aan afpersingsgeld, en van belastingfraude, oplichting en valsheid in geschrifte.

Met name het wegsluizen van afpersgelden wordt de zoon van een Amsterdamse groothandelaar in aardappelen aangerekend. Het gaat volgens het OM om geld dat vastgoedmagnaat Willem Endstra betaalde aan crimineel Willem Holleeder.

Vakantie

Dat de toekomstige koning zich bij Bolenstein meldde, had alles te maken met de aanwezigheid van Neelie Kroes, met wie Paarlberg zeven jaar lang innig bevriend was. Ze leken onafscheidelijk, zowel zakelijk als privé. Ze gingen samen op vakantie, naar modeshows en verschenen op Nyenrode-borrels. Zij was zijn toegang tot de elite van Nederland en maakte hem respectabel voor de financiële wereld.

Vier jaar lang zat haar secretaresse in het souterrain en had zij zelf een werkvertrek op de eerste verdieping van Bolenstein. Haar uitgebreide netwerk van topmensen wist haar hier te vinden.

Volgens een personeelslid was er ook een lid van de koninklijke familie die zich bij Bolenstein meldde: prins Bernhard jr. De internetondernemer kwam ‘dankzij Kroes’ bij Paarlberg, die zich als een informele zakelijk adviseur ontpopte.

Ondanks de warme banden met Paarlberg is Kroes nooit gehoord door justitie, ook niet als getuige. Dat lijkt opmerkelijk, gezien de intensiteit van het contact. Paarlberg en Kroes spraken elkaar elke dag, en als ze elkaar niet in het kasteel troffen, belden ze veelvuldig. In het justitieonderzoek is hiervan amper weerslag te vinden.

Zijdelings

In het Kolbak-dossier, waarin de afpersing van Willem Endstra centraal staat, komt Kroes zijdelings voor. Paarlberg is jarenlang afgeluisterd, en in een aantal van zijn telefonische conversaties met zijn zakelijke rechterhand David Bee-semer duikt de huidige eurocommissaris op.

David belt in met Jan Dirk en vraagt: ‘Heb je het gevolgd over die vriend van Neelie? Die Scholten?’ Jan Dirk zegt: ‘Ja die van het havenbedrijf. Ik hoor het net op het nieuws.’ David zegt: ‘Voor 100 miljoen zijn ze het schip ingegaan.’ Jan Dirk zegt dat het niet te geloven is. David zegt dat hij het net op het journaal heeft gehoord en niet wist wat hij hoorde en dat het de vriend van Neelie is en zegt: ‘Die was zo lekker entrepreneurial ... ja dat is hij zeker. Hij houdt van een risicootje.’

(Gesprek Beesemer met Paarlberg, op 30 augustus 2004 om 20.04 uur over Willem Scholten, de in problemen geraakte directeur van het Rotterdams havenbedrijf.)

Paarlberg kocht in 1999 kasteel Ridderhofstad Bolenstein van filmproducent Mathijs van Heijningen voor circa 8 miljoen gulden. Dit was de plek waar hij wilde werken en op termijn ook wonen. Na een grootscheepse renovatie was het kasteel twee jaar later gereed.

Pronkstuk

Behalve Bolenstein bezit hij huizen in Londen, Portugal, Curaçao, Zuid-Frankrijk, Parijs, en als pronkstuk heeft hij een appartement in het Dakota Building in New York, als buurman van Yoko Ono, met uitzicht op Central Park.

Helemaal handig leek het niet, de verhuizing naar Maarssen. David Beesemer verklaarde liever in Amsterdam te zijn gebleven, waar de meeste handel zat. Maar Paarlberg had zijn zinnen gezet op Bolenstein.

Wie door het ijzeren hek komt, zijn auto parkeert op het grintpad, het bruggetje overgaat en de trap met de half ontblote dames betreedt, staat voor een robuuste houten deur. Binnen zijn de centrale hal, een ontvangstruimte, de bibliotheek, een salon en een eetkamer.

Op de eerste verdieping zijn de slaapkamers van Paarlberg en zijn zoon, en twee badkamers. Daar was ook, met uitzicht op de Vecht, de kamer van Neelie Kroes, veruit de mooiste van het kasteel. Overal in Bolenstein lijkt een interieurarchitect annex antiquarisch stylist overuren te hebben gedraaid. Geen decoratief element ligt scheef, geen kristallen vaas of Delfts blauw attribuut staat er zomaar, ongepoetst koper is ondenkbaar, en er zijn altijd verse bloemen.

Kustverzameling

Het pand is behangen met de enorme kunstverzameling van Paarlberg. Een collectie met in ieder geval 23 Van Dongens, één Van Gogh, twee Appels, twee Renoirs, vijf Willinks en zes Picasso’s. Veelal aangeschaft bij Frans Jacobs, kunsthandelaar in Amsterdam en Parijs.

Over zijn kunstverzameling had justitie tijdens het onderzoek de nodige vragen gesteld, vooral toen Paarlberg vertelde dat hij met grote hoeveelheden contanten rondliep die afkomstig waren uit de handel in schilderijen.

J: ‘We hebben een meneer van Baalen om 1 uur staan. Wie is dat?’

D: ‘DAT IS DIE STAATSSECRETARIS!’

J: ‘Staatssecretaris..och.’

D: . . (lacht) . .

J: ‘Ja, weet ik veel.’

D: ‘Ja, dat heeft Neelie geregeld.’

(Gesprek tussen David Beesemer en Jan Dirk Paarlberg op 9 juni 2004.)

Neelie Kroes was op Bolenstein de lobbyist voor Paarlberg en zijn Merwede Group, zoals hier in het tapgesprek naar voren komt. Zij zorgde ervoor dat de vastgoedondernemers konden aanschuiven bij banken, investeerders, gemeentebesturen en pensioenfondsen.

Van Baalen

Kroes had een afspraak geregeld met Hans van Baalen, die overigens geen staatssecretaris van Defensie was maar VVD-defensiespecialist. Paarlberg wilde samen met Defensie tientallen kazernes een nieuwe bestemming geven. Hij zou de kazernes kopen, en die aan het Ministerie terugverhuren of ze herontwikkelen. Het ging om een miljardendeal, en als het er daadwerkelijk van zou komen, zou Kroes een percentage van de winst krijgen, zegt een ingewijde. Om die reden introduceerde zij het duo bij partijgenoot Van Baalen. Uiteindelijk ging de afspraak met Van Baalen niet door vanwege de aanhouding van Paarlberg, vijf dagen na dit telefoongesprek.

Na de moord op Willem Endstra kwam Paarlberg vol in de schijnwerpers te staan, vanwege hun gezamenlijke zakelijke belangen. Die financiële relatie was ook de reden waarom de politie hem drie nachten vastzette.

De paniek in Bolenstein was in die dagen groot. Kroes dacht in eerste instantie dat het wel mee zou vallen met de problemen van Paarlberg. Totdat zij door een ingewijde werd opgebeld tijdens een vergadering op Nyenrode, met de mededeling dat ze onmiddellijk moest komen. Ze spraken af, en Kroes kreeg te horen dat de aanhouding van Paarlberg niet zomaar een incident was. ‘Het is echt foute boel. Je moet in actie komen.’ Nog diezelfde dag haalde Kroes al haar spullen weg uit Bolenstein. Ze kwam er nooit meer. ‘Niet chic’, oordeelde Paarlberg aanvankelijk voorzichtig. Later zei hij dat de vlucht van Neelie voelde alsof een goede vriendin hem een dolk in zijn rug had gestoken.

Theo: ‘Ik maak mij alleen maar zorgen om jou.’

Jan Dirk: ’Alles zal goed komen. Die krantenberichten zijn niet goed daar maak ik mij meer zorgen om.’

T: ‘Ja Neelie moet ook de vuurproef door.’

J: ‘Dat is goed voor haar. Het is haar probleem en zij zoekt het maar uit.’

(Gesprek tussen huisvriend Theo en Paarlberg op 27 september 2004)

Wat volgde waren aanhoudende publicaties, huiszoekingen en nog meer beschuldigingen, onder meer van belastingfraude. Alles waarmee Paarlberg zich had bemoeid, werd als besmet gezien. Bolenstein verloor zijn functie als knooppunt van grote financiële en politieke belangen.

Daarmee kwamen ook vragen over Paarlberg zelf. Wie was de man die in dat kasteel woonde en iedereen had ontvangen, nou echt? Het verfijnde gedistingeerde wonderkind van de vastgoed en de horeca. De man die de rechten bezit van cabaretier Wim Sonneveld, en die na zijn aanhouding verklaarde onschuldig te zijn. Door al dit gedoe was hij niet langer in staat om in problemen geraakte adoptiekinderen te helpen.

Maîtresse

Paarlberg was niet voor iedereen dezelfde. Zijn vrouw kreeg een stukje van hem te zien, net als zijn vriendin, zijn officiële maîtresse, zijn medewerkers of andere vastgoedbaronnen. Paarlberg paste zich aan zijn omgeving aan, maar zijn ogen waren elders.

Ook Neelie had haar eigen deel van Paarlberg, maar zij deed er na zijn aanhouding alles aan om zich publiekelijk van dat deel te distantiëren. Ze zei dat ze er was ingetuind, terwijl ze toch al haar financiële belangen in zijn schoot had geworpen. Ze verkocht de twee panden die ze van hem had gekocht met verlies, ze moest haar Wassenaarse huis laten herfinancieren omdat hij garant voor haar stond, en er was een dramatisch verlopen gezamenlijke investering in de Verenigde Staten.

‘Lenie vraagt of Jan Dirk de NRC gelezen heeft. Is niet het geval. Er staat in ZAKENMAN STAAT BORG VOOR KROES. Het gaat om de panden die zij gekocht heeft van de Ormecogroep in Maarssen. Ook staat er een en ander over jou in dat artikel zegt Lenie.

‘Ik wou dat het een keer afgelopen was,’ zegt Jan Dirk.’

‘Jan Dirk zegt ja, ik moet nog ergens 2,5 miljoen zien te regelen dan we gewoon rust. Ik heb nog nooit zo’n een zware periode gehad. Dat kan Lenie zich voorstellen. Jan Dirk zal in het weekend weer bellen. Oke.’

(Gesprekken tussen Paarlberg en ‘Lenie’, astrologe en vriendin, op 18 juni en 24 september 2004.)

‘Lenie’ was van groot belang voor Paarlberg, hij kent haar al dertig jaar. Er werd destijds niemand bij de multimiljonair aangenomen voordat Lenie een astrologisch rapport van de kandidaat had geschreven, vertelt een medewerker.

Spirituele gesprekspartner

Ook astrologisch had Paarlberg een partner in Kroes, naast de zakelijke en persoonlijke belangen. Hierin speelde Simon Suiker, de sterrenastroloog geheten, een belangrijke rol. Suiker stierf in april 2007 aan aids. Hij was jarenlang de spirituele gesprekspartner van voetballer Ruud Gullit, zakenvrouw Nina Brink – en ook van Paarlberg en Kroes. Ook deze voormalige kapper bemoeide zich met de strafrechtelijke besognes van de vastgoedmagnaat, twee maanden na diens arrestatie.

Alles komt goed met de kasteelheer van Bolenstein, aldus Suiker.

‘Simon vertelt verder over de horoscoop van Jan Dirk. Volgens Simon zal in oktober alles goed komen met Jan Dirk. Volgens Simon praten Neelie en Nina niet meer met elkaar. Neelie heeft mij in het verleden vijf keer per dag gebeld en nu hoor ik niet meer van haar, aldus Simon. Jan Dirk zegt dat nu op zijn vliegtuig zit te wachten en dat hij naar Engeland gaat.’

(Gesprek tussen Simon Suiker en Jan Dirk Paarlberg op 27 augustus 2004.)

Dit stuk is gebaseerd op delen van het strafrechtdossier van Jan Dirk Paarlberg, gesprekken met betrokkenen en publicaties uit diverse media.

Op de eerste verdieping was ook de kamer van Neelie Kroes, veruit de mooiste van het kasteel

11IMopening_ph01

Jan Dirk Paarlberg Foto Klaas-Jan van der Weij

11IMopening_ph02

Bolenstein, het werkkasteel van Jan Dirk Paarlberg in Maarssen. Foto Raymond Rutting

Een vermogen van280 miljoen euro

Jan Dirk Paarlberg was een zeer vermogende, maar redelijk onbekende ondernemer toen Willem Endstra in het voorjaar van 2004 werd vermoord. Opeens gold hij als zakenpartner, of een (voormalige) financiële relatie van Endstra en werd hij ook onderwerp van onderzoek van justitie. In de Quote 500 was hij te vinden op plek nummer 103, met een vermogen van 280 miljoen euro. Nu verdenkt justitie hem ervan 17 miljoen euro te hebben witgewassen voor crimineel Willem Holleeder. Geld dat Holleeder onder druk van Endstra had afgetroggeld, werd doorgesluisd naar Zwitserland en de Antillen. Maandag dient de zaak tegen Jan Dirk Paarlberg voor de Haarlemse rechtbank. Hij wordt ook verdacht van belastingfraude, valsheid in geschrifte en oplichting van de SNS-bank. Ook komt de zaak met de VVD-politicus Sjoerd Swane aan bod. Swane verkocht zijn bv Tout Frais aan zijn Maarssense vriend voor een lager bedrag dan het waard was. Dit teneinde zelf minder inkomstenbelasting te hoeven te betalen. Paarbergs advocaat is Gabriel Meijers, die eerder liet weten dat zijn cliënt onschuldig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden