Een kleine neringdoende in Kabul

Naam: Elmar Kolb..

Bijzonder is het eten niet in Hotel Nivy in Bratislava, maar Elmar Kolb laat zich zijn goulash met knoedels duidelijk smaken. Kolb is net terug uit Afghanistan, waar zijn maag een half jaar lang de vetrijke keuken van de NAVO te verwerken kreeg. Zijn tussenstop in Bratislava heeft hij te danken aan een groep Slowaakse militairen, die zo vriendelijk waren hem een lift te geven. Morgen reist hij door naar zijn familie in Fulda.

Kolb staat aan het hoofd van Deutscher Service PX, een bedrijfje dat op de door de NAVO gecontroleerde luchthaven van Kabul een winkel runt. Kolb: 'PX staat voor Postal Exchange en is afgekeken van een Amerikaanse concurrent waar militairen belastingvrij kunnen kopen.' In zijn winkel kan je alles krijgen waar een soldaat in den vreemde nood aan heeft. In de rekken ligt opvallend veel legeruitrusting, zoals drinkbussen of zaklampen, want de équipage van vele landen laat nogal eens te wensen over. Maar zijn winkel heeft ook geschenkartikelen in de aanbieding, voor de militairen een manier om de banden met het thuisfront aan te halen.

Bij de NAVO is Kolb toevallig terechtgekomen. Na zijn diensttijd werkte hij jarenlang voor een Opel-dealer. Toen hij de verkoop van wagens beu was, begon hij een houthandel. Tijdens een reis naar Macedonië raakte hij aan de praat met Duitse militairen van de internationale vredesmacht. Toen hij hoorde dat er op hun bases weinig te krijgen was, ging bij Kolb een lichtje branden.

Een jaar later was het contract met de NAVO getekend en mocht Kolb samen met enkele vrienden op de luchtmachtbasis van Prizren in Kosovo een winkel openen. De eerste maanden waren geen pretje. Hij moest er een tent delen met 58 soldaten, vooral Duitsers, Grieken en Spanjaarden. Ook de waar ter plaatse krijgen bleek niet vanzelfsprekend. Kolb: 'Om de handel vanuit Macedonië vlot te laten verlopen, kon een cadeautje af en toe geen kwaad.'

Toch liet Kolb zich niet verleiden tot gesjoemel. Toen zijn vrienden met de verkoop van namaakproducten wilden beginnen, ging hij zijn eigen weg. Zijn bedrijfje leed er nauwelijks onder. In Prizren kreeg hij soldaten uit heel Kosovo over de vloer. Vooral zijn idee om de koopjes van een persoonlijke boodschap te laten voorzien, bleek een voltreffer. Als voorbeeld laat Kolb een aansteker zien waarop een militair insigne gegraveerd is, maar zijn superhit zijn de bedrukte T-shirts. De meeste militairen kiezen voor stoere opschriften, maar er kan ook worden gelachen. Kolb laat zijn T-shirt zien: 'Same shit, different day'.

Toen hij vorig jaar hoorde van de NAVO-missie in Afghanistan, besloot Kolb om het ook in Kabul te proberen. Ondanks de concurrentie van een Italiaan lopen de zaken gesmeerd. Sinds enkele weken heeft hij er zijn eigen winkelhuis, een sobere houten constructie die enkele Afghanen voor hem in elkaar timmerden.

De beschuldiging dat hij eigenlijk van de oorlog leeft, vindt Kolb misplaatst. Maar hij kan niet ontkennen dat hij een gat in de markt heeft gevonden. Sinds hij in 2000 als ondernemer van begon, heeft zijn Deutscher Service PX een hoge vlucht genomen. Behalve zijn winkels in Kabul en Kosovo runt Kolb samen met een zakenpartner ook een textielbedrijfje in Bulgarije, dat vooral voor de productie van de veelgevraagde T-shirts instaat. Zijn volgende doelstelling is de opening van een distributiecentrum voor electronica in het belastingvrije golfstaatje Dubai.

Met wel dertig arbeiders in dienst vertegenwoordigt Deutscher Service PX een omzet van ongeveer tweehonderdduizend euro per jaar. 'Diefstal niet inbegrepen', voegt Kolb er snel bij. Per dag verdwijnt er voor ongeveer honderd euro uit zijn winkels. 'Blijkbaar is voor sommige soldaten diefstal de enige manier om de dagelijkse sleur te doorbreken', zucht hij.

Maar Kolb is niet van het klagerige type wanneer zijn klanten ter sprake komen. De troepen die op de luchthaven van Kabul gestationeerd zijn, maken deel uit van een VN-operatie om de democratie te herstellen. Volgens Kolb zijn de resultaten daarvan op straat te merken. In het kamp heeft hij Osama gezien, een Afghaanse film over een meisje dat zich tijdens het bewind van de Taliban als jongen moet verkleden om te overleven. Haar avontuur loopt verkeerd af wanneer ze door het leger wordt ingelijfd.

Volgens Kolb is er vandaag duidelijk minder discriminatie. Tijdens zijn sporadische bezoeken aan Kabul merkte hij op dat opvallend veel vrouwen zonder sluier de straat opdurven: 'Dat zou vroeger niet gekund hebben.' Maar hij vreest wel dat het nog jaren zal duren voor Afghanistan een normaal land wordt.

Of de NAVO zolang in Kabul blijft, is twijfelachtig. Maar Kolb maakt zich geen zorgen over nieuwe afzetmarkten. 'Zodra de NAVO beslist om het in Irak te proberen, ga ik mee. En in Darfur is het helaas ook onrustig . . .'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden