Een klassieke bètacanon maar dan zonder Huygens

Toen de Volkskrant eind 2006 het plan opvatte om een canon van de exacte wetenschappen te construeren – een lijst van vijftig dingen die iedereen over de bètawereld zou moeten weten – stroomden de suggesties van behulpzame lezers binnen....

De commissie-Dijkgraaf, die de Volkskrant Bètacanon samenstelde, besliste anders, en wilde vooral kernbegrippen en ideeën op de lijst. Weinig namen, weinig historie. Het hele jaar 2007 verscheen het resultaat in de krant. Voor de zomer ligt het boek er.

Maar dat ook traditionelere opvattingen over een canon van de natuurwetenschappen tot aardige resultaten kunnen leiden, bewijst het boekje Wie, wat, waar? Wetenschap van de Britse journalist Peter Moore. Het verschijnt met nog drie delen (over economie, religie en filosofie) in een nieuwe reeks bij uitgeverij Mo’media. Cadeauboekjes, noemt de uitgever de uit het Engels vertaalde werkjes.

Het deel over wetenschap is om te beginnen klassiek exact, wat de Britten met science aanduiden, en reikt van het lichaam (Galenus, Harvey, Hunter, Hoffman, Landsteiner, Djerassi) via biologie (Linnaeus, Darwin, Mendel, McClintock, Watson en Crick, Sanger) en ziektebestrijding (Jenner, Nightingale, Pasteur, Koch, Fleming), naar sterren en planeten (Aristarchus, Ptolemaeus, Galilei, Kepler, Bessel, Hubble, Lemaître, Clarke, Hawking), de natuur- en scheikunde (Boyle, Newton, Priestley, Volta, Faraday, Joule, Mendelejev, Röntgen, Hertz, Curie, Rutherford, Einstein, Heisenberg en Hodgkin) naar wiskunde (Pythagoras, Euclides, Archimedes, Hypatia, Boole, Poincaré, Kolmogorov, Von Neumann, Turing, Shannon).

Grote namen staan centraal in hoofdstukjes van steeds twee pocketpagina's over de belangrijkste wetenschappers die het exacte wereldbeeld hebben gevormd. Maar alleen om hun prestaties. Moore mijdt elke uitwijding of biografisch detail. Dat hij toch een losse stijl weet te handhaven, mag een stilistische prestatie heten.

Christiaan Huygens, wiens ontbreken in de Nederlandse geschiedeniscanon destijds aanleiding was voor een bètacanon, komt er niet in voor. Van Leeuwenhoek (microscopie) en De Vries (genen) zijn de enige Nederlanders.

Voor zover dat trouwens is na te gaan, want hoe behendig de teksten op zich ook zijn, een veel te summier en zeer onvolledig register maken het geheel jammerlijk slecht toegankelijk. Terwijl naslaan juist zo handig zou zijn. Wie had ook weer de gezondheidsstatistiek geïntroduceerd? O, ja. Florence Nightingale. Dezelfde.

Martijn van Calmthout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden