'Een kind voelt zich veel beter in een polikliniek'

Een arts moet juist voorkomen dat iemand wordt opgenomen, vindt kinderarts Weijer van het Slotervaartziekenhuis. Dat wil daar werk van maken in een polikliniek voor kinderen.

'Een kind hoort niet in een ziekenhuis. Wij artsen zijn ervoor om opnamen juist te voorkomen. Daarvoor moeten we innovatief zijn en onze krachten bundelen.' Kinderarts Olivier Weijer, hoofd kindergeneeskunde in het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis, gaat het roer drastisch omgooien. Samen met twee andere ziekenhuizen wil hij een nieuwe Kinderkliniek openen, buiten de muren van het ziekenhuis. Prettiger voor de kinderen, goedkoper voor het Slotervaart. 'Perifere ziekenhuizen lijden tonnen verlies op kindergeneeskunde, dan moet je keuzen maken.'


'We moeten uit onze comfortzone stappen', zo omschrijft Weijer de stemming in het Slotervaart na de overname eind 2013 door de MC Groep, de zorgonderneming van Loek Winter. Als jonge arts staat Weijer te popelen om zijn innovatieve plannen uit te voeren. 'Het leuke van Loek Winter is dat hij openstaat voor ondernemen. Andere directies kijken alleen naar de cijfers en willen bezuinigen. De ervaring leert dat je niet zomaar kunt stoppen met de kindergeneeskunde en verloskunde. Dan snijd je de geboorte uit je ziekenhuis, wat kan leiden tot 30 procent minder patiënten in de toekomst. '


In het Slotervaart is het stof langzaam aan het neerdwarrelen na een turbulent jaar waarin eerst zorgverzekeraar Achmea het ziekenhuis dreigde te laten omvallen en vervolgens bestuursvoorzitter Aysel Erbudak het veld moest ruimen. Daarna brak een verbeten machtstrijd uit tussen Erbudak en de familie Schram over het aandelenkapitaal, een strijd die nog moet worden beslecht door de rechter. Ondertussen nam Winter met zijn MC Groep, eigenaar van de IJsselmeerziekenhuizen, het ziekenhuis over en ging meteen met de stofkam door de organisatie.


Vorige maand werd duidelijk dat 137 van de 1.100 banen verdwijnen, waarvan 80 via gedwongen ontslag. Het ziekenhuis gaat zich in elk geval toeleggen op de specialismen geriatrie, neurochirurgie en bariatrie; de chirurgische behandeling van mensen met overgewicht. Naar de overige medische specialismen wordt nog gekeken.


Ook zijn de banden aangehaald met het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, dat pal naast het Slotervaart ligt. Een eerste concrete stap is de fusie van de apotheken van beide ziekenhuizen. Via een nog te bouwen luchtbrug moeten straks ook de artsen van het oncologische en het algemene ziekenhuis straks meer met elkaar samenwerken.


Een virtuele luchtbrug komt er dus idealiter met het VU-ziekenhuis en Ziekenhuis Amstelland voor de oprichting van Kinderkliniek Amsterdam. De kliniek, waarover nu nog oriënterende gesprekken worden gevoerd, komt als het aan initiatiefnemer Olivier Weijer ligt ergens tussen de ziekenhuizen in. De kinderartsen uit de drie ziekenhuizen komen ernaartoe om de kinderen te onderzoeken. 'Waarom zou een kind hiervoor naar een enge ziekenhuisomgeving met witte jassen moeten? Een polikliniek kun je overal doen; mijn droom is zelfs in het oude Olympisch Stadion.'


Deze kliniek moet zorgen voor 30 procent minder ziekenhuisopnames en veel laagdrempeliger zijn voor ouders. Bezorgde ouders moeten 24/7 via Skype en mail vragen kunnen stellen. 'Nu worden kinderen vaak opgenomen omdat de keten te traag werkt. Zij komen aan het eind van de dag op de eerste hulp terecht, waar ze niet altijd goed worden beoordeeld en dan maar worden opgenomen uit voorzorg. Dan wordt er allerlei diagnostiek op ze losgelaten, maar negen uur later is er nog steeds geen behandeling begonnen. Als de huisarts een kind meteen 's ochtends kan doorsturen naar een kinderarts, kan het kind in de meeste gevallen aan het eind van de dag weer lekker naar huis om daar beter te worden.'

Ruimte om te ondernemen

De ondernemersgeest in het Slotervaart is niet nieuw. Die werd geboren toen Aysel Erbudak in 2006 het ziekenhuis ging besturen. 'Zonder haar was bariatrie hier niet zo groot geworden', vertelt Sjoerd Bruin, maag-darmchirurg en voorzitter van de medische staf. 'Zij gaf ons de ruimte om te ondernemen en nu zijn we op het terrein van obesitas een van de grootste spelers in Nederland.' Het is een gegeven dat Erbudak het Slotervaart voor het eerst sinds de oprichting in 1975 winstgevend wist te maken, zegt Loek Winter. 'Ze heeft een frisse wind laten waaien en de omzet doen toenemen. Wij nemen het stokje van haar over.'


Op de werkvloer hebben de besognes in de bestuurskamer verrassend weinig indruk gemaakt. 'Ze zoeken het maar uit daarboven, wij gaan gewoon door met ons werk', zo verwoordt Marjolein Hammann het nuchtere sentiment onder verpleegkundigen. Als afdelingshoofd van verschillende verpleegafdelingen heeft zij er weinig last van gehad. 'De directe lijntjes met de raad van bestuur bleven gewoon in stand. Door het conflict met Achmea zagen we vorig jaar natuurlijk wel dat er minder patiënten binnenkwamen.'


In het Slotervaart zijn ze gewend aan turbulentie. Voor de komst van Erbudak waren er immer financiële zorgen, nu was het dan een bestuurscrisis. 'Er is eigenlijk altijd wat. Misschien verklaart dat ook onze saamhorigheid', zegt senior verpleegkundige Mirelle Leijen. 'Wij hebben als zorgverleners een enorme drang om te laten zien hoe goed werk we hier verrichten en hoe zonde het zou zijn als het ziekenhuis zou omvallen.'


Ook de artsen Weijer en Bruin roemen de gedrevenheid van het personeel. 'We hebben hier echt een fantastisch ziekenhuis, met excellente zorg en een heel trouwe patiëntenpopulatie. Ondanks alle turbulentie hebben artsen nooit overwogen op te stappen. Dat zegt wat over hun hart voor patiëntenzorg', zegt Bruin. Die mentaliteit is ook precies de reden waarom de MC Groep wilde instappen, vertelt Winter. 'En nog een paar andere pluspuntjes: de ligging vlak bij de A10 en de A4, de ruime parkeergelegenheid en het grote aantal vierkante meters. Liefst 65 duizend. Dat biedt tal van mogelijkheden.'


Winter en zijn compagnon Willem de Boer beraden zich nu op het effectiefste gebruik van al die vierkante meters. De verpleegafdelingen zullen wat inkrimpen en bij elkaar worden gebracht zodat andere etages beschikbaar komen voor potentiële huurders. Winter en De Boer denken aan een shop-in-shop-concept, waarbij zorgverleners zelfstandig ruimten huren, elkaar kunnen aanvullen en gebruik kunnen maken van de faciliteiten van het ziekenhuis. Bijvoorbeeld een eetstoorniskliniek of een revalidatiecentrum. 'Maar eerst moeten we het huis op orde brengen', zegt De Boer. 'De omzet mag niet groeien, de tarieven in de zorg gaan omlaag, dus moet de productiviteit omhoog.'


Voordeel daarbij is dat alle artsen in het Slotervaart in loondienst zijn, vertelt Winter. 'Onze belangen lopen parallel en dat zorgt voor meer bereidheid tot verandering. Wanneer artsen vrijgevestigd zijn, raakt elke poging de omzet te beperken hen direct in hun portemonnee.' Het huidige financieringssysteem biedt volgens Winter en De Boer de verkeerde prikkels. 'Zorgconsumptie wordt beloond omdat artsen worden afgerekend op verrichtingen. Idealiter beloon je artsen als ze geen zorg verlenen. Het gaat om kwaliteit van leven. Dat bereik je niet als je boven op een 90-jarige springt met een chemokuur.'

Op de troepen vooruitlopen

In de IJsselmeerziekenhuizen heeft de MC Groep bij het specialisme longziekten nu de gok genomen met minder omzet genoegen te nemen. Een project om huisartsen en gespecialiseerd verpleegkundigen COPD-patiënten beter preventief te begeleiden heeft geleid tot 60 procent minder ziekenhuisopnamen, vertelt De Boer trots. 'Dit toont aan dat de zorgketen tot nog toe faalde. Nu behalen we met dit specialisme een negatief resultaat, maar we hopen dat de verzekeraar ons op termijn beloont voor de zorg die we vermijden, in plaats van de zorg die we geven.'


Uiteindelijk moet het financieringssysteem op de schop, vindt Winter. 'Zorgverzekeraars moeten alleen kijken naar kwaliteit. Als ziekenhuis kun je met cijfers aantonen hoe je presteert; het aantal complicaties, de ligduur, het aantal spoedopnamen et cetera. Als de verzekeraar bijvoorbeeld geen heropnamen meer zou vergoeden, verandert er echt wel wat.'


Tot die tijd probeert het Slotervaart op de troepen vooruit te lopen en de medische staf achter zich te krijgen. Kinderarts Weijer en chirurg Bruin geloven erin 'al zijn er natuurlijk mensen bang voor hun baan. Veel mensen houden niet van verandering. Ze zijn gewend op hun eiland te werken; samenwerking vinden ze bedreigend.'


De moeizame fusie tussen de Amsterdamse ziekenhuizen St. Lucas Andreas Ziekenhuis en het OLVG spreekt boekdelen, vindt Winter. 'Zet de spelers van Feyenoord en Ajax samen in een team en het gaat mis, maar plaats er een paar bij van Barcelona en het werkt wel.' Die naar binnen gekeerde blik van de sector vraagt om nieuwe structuren, zo veel mogelijk buiten de muren van het ziekenhuis, denkt Winter. 'Zo'n plan met de Kinderkliniek is veelbelovend. Er is echt een cultuuromslag nodig. Zoiets duurt een generatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden