Een kandidaat van de tekentafel, bijna té perfect

Hij maakt weinig warme gevoelens los, maar het lukt Romney wel zich te profileren als kundig technocraat, als banenschepper, als krachtig alternatief voor Obama en zijn 'socialisme'.

Als Amerikaanse presidentskandidaten niet zouden worden geboren maar op de tekentafel ontworpen, zou het resultaat best wel eens veel gelijkenis kunnen vertonen met Mitt Romney, de Republikein die hard op weg is Obama's tegenstander te worden in november. Op zijn overwinningsfeest in Manchester, New Hampshire, speecht hij met een stem die voorgeprogrammeerd lijkt en schudt hij handen met een motoriek die doet denken aan een schokkerige held uit een animatiefilm.

Er zit zelfs geen haartje scheef bij zijn vijf zonen. Stuk voor stuk all-American Hilfiger-jongens, met een goeie bek met tanden. Alsof zij niet verwekt zijn, maar uit een mal komen die alleen verkrijgbaar is in hogere Amerikaanse kringen. Het is allemaal zo perfect dat het vanuit het oogpunt van Romneys aantrekkingskracht als kandidaat bijna weer een defect wordt.

Hij maakt niet veel warme gevoelens los. Dat verklaart de hardnekkige twijfel onder Republikeinen aan zijn kandidatuur. Maar langzaam, heel langzaam begint er iets te veranderen en dat zou paradoxaal genoeg juist kunnen komen door die bijna robotachtige manier waarop hij nu campagne voert.

De miljonair, de manager en Harvard-man Romney weet dat hij nooit een man van het volk zal worden. Hij beseft dat als de verkiezingen over persoonlijkheid zouden gaan, hij zeker zou verliezen. Dus hamert hij, ook in zijn overwinningsspeech, maar op één ding: de economie en Obama's weinig indrukwekkende staat van dienst op dit punt.

'Deze president wordt elke ochtend wakker, kijkt naar Amerika en is trots dat hij kan zeggen 'het kan erger', zegt Romney tegen zijn juichende aanhangers, terwijl hij verwijst naar de hoge werkloosheid van tussen de 8 en 9 procent en de recordschuld van 15.000 miljard dollar. Hij herhaalt voor de zoveelste keer dat hij terug wil naar een meritocratisch Amerika, waarin iedereen die hard werkt daarvoor wordt beloond. Hij zet dat af tegen het Amerika van Obama, die volgens hem een 'socialistische' verzorgingsstaat naar Europees model wil, waarbij regeringen de welvaart herverdelen door het geld van de een naar de ander over te hevelen.

Deze boodschap is Romneys mantra geworden. Toen hij dit weekeinde in de debatten werd gevraagd naar zijn standpunten over het homohuwelijk en abortus - de geliefde thema's van de sociaal conservatieven - zei hij onder applaus: dat is niet waar het nu in Amerika om gaat.

Uit de voorverkiezingen in Iowa en New Hampshire blijkt dat zijn exclusieve focus op de economie aanslaat. Hij doet het goed bij Republikeinse kiezers die dat het belangrijkste verkiezingsonderwerp vinden. Banen, banen, banen - daar gaat het voor hen om. Bovendien blijkt uit onderzoeken dat ook de kiezers die niet bepaald overlopen van liefde voor hem, toch op hem stemmen, omdat ze denken dat hij de enige Republikeinse kandidaat is die Obama kan verslaan.

Ze erkennen dat hij een paar sterke kanten heeft als kandidaat. Behalve zijn keus voor een simpele, duidelijke boodschap is het belangrijk dat hij goed is in de debatten en meer geld en een betere organisatie heeft dan welke rivaal ook.

Ter vergelijking: Jon Huntsman, als gematigde Republikein zijn directe concurrent, vertrok woensdag met nauwelijks een cent op zak naar South Carolina voor de volgende primary en dan wordt het moeilijk kiezers te bereiken. Romney heeft bovendien een killersinstinct. Toen Rick Perry en Newt Gingrich zijn koppositie bedreigden, rekende hij effectief en snel met ze af.

Op termijn pleit in zijn voordeel dat hij als technocratisch manager de juiste man op het juiste moment kan zijn in de ogen van veel kiezers. Het gaat de komende jaren over schuld, belastingen, het hervormen van te duur geworden sociale programma's en het aanpassen van Obama's zorgwet. Dat vraagt om een president die niet bang is voor razend ingewikkelde dossiers. Een president bovendien die vroeger in het 'Democratische' Massachusetts als aanvoerder van de Republikeinse minderheid gedwongen was zich te verplaatsen in de andere partij en zich geen ideologische scherpslijperij kon veroorloven.

Verkiezingscampagnes blijven echter onvoorspelbaar. Wat de kracht van een kandidaat lijkt, kan ineens zijn zwakte worden. Door de wraak van Gingrich ligt nu Romneys verleden als investeringskapitalist bij Bain Capital onder de loep. Bij het saneren van bedrijven zou hij genadeloos banen hebben vernietigd. Zelf zegt Romney dat door zijn werk per saldo 100 duizend banen zijn geschapen, een getal dat ongetwijfeld door de Amerikaanse media zal worden gecheckt.

Een andere risico voor Romney is dat de aarzelende daling van de werkloosheid zich zal voortzetten. Dat zou hem dat ene wapen waarvan hij zich bedient, uit handen kunnen slaan.

Zijn mormoonse geloof wordt minder als een risico gezien. Niemand weet hoe zwaar dit voor de Amerikanen weegt. Hij is voor de mormoonse kerk missionaris in Frankrijk geweest, maar in die twee jaar maakte hij geen enkele bekeerling; hij verbaasde zijn mede-missionarissen vooral doordat hij alle parfums op de Champs Élysées kende. Kennelijk was hij niet heel fanatiek.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden