Een jaar van zeldzame wijnen

Voor wijnbouwers in Frankrijk is 2012 een rampjaar. Allerlei ziektekiemen hebben de druiven aangetast en dus kan er veel minder wijn worden gemaakt. Eén troost: de kwaliteit is prima.

CHABLIS - 'Of ik heb gewanhoopt?' Wijnmaker Matthieu Mangenot denkt even na. 'Nee, daar had ik de tijd niet voor. Het was een maandenlange strijd tegen de ziekten. Dit hebben we nooit eerder meegemaakt.'


De internationale wijnkoepel OIV waarschuwde woensdag dat de slechte oogst dit jaar tot een wereldwijd tekort aan wijn kan leiden. Het hardst getroffen zijn Argentinië, Italië en Frankrijk. Eind augustus zei Stéphane Le Foll, de Franse minister van Landbouw, dat het de kleinste wijnoogst in twintig jaar zou worden. Gemiddeld produceert Frankrijk jaarlijks 51 miljoen hectoliter wijn, de verwachtingen voor 2012 zijn zeker 20 procent lager.


Op La Colline des Grands Crus doet niets denken aan de strijd waarover Mangenot het heeft. De blaadjes aan de wijnranken kleuren goudgeel in de herfstzon, de torenspits van de Saint-Martin, de kerk van Chablis, priemt boven de daken in het dal uit. Dit zijn de vruchtbare zuidhellingen van de appéllation, de wijn die hier vandaan komt is het beste wat Chablis te bieden heeft.


De hellingen danken hun vruchtbaarheid aan een kommavormig oestertje, dat hier en masse aanspoelde toen de zee tot in de Bourgogne reikte en nu als fossiel de bodem van kalk voorziet. Die kalkhoudende laag maakt Chablis miljoenen jaren later tot een ideale plek voor de productie van droge, witte wijn uit chardonnay-druiven.


Amfitheater

Het deftige Château Long-Depaquit, waarvoor Mangenot wijnmaker is (regisseur-oenologue, zeggen de Fransen), is met dertig werknemers en 65 hectare wijngaarden een van de grote bedrijven van Chablis. Het perceel waarover we uitkijken, vormt een natuurlijk amfitheater dat La Moutonne heet, 2,65 hectare groot. 'Ook binnen de Grands Crus is dit een unieke plek', oordeelt Mangenot.


In een gewoon jaar levert deze wijngaard genoeg op voor 9.000 genummerde flessen. Als het er dit jaar 5.000 zijn, is het veel. Mangenot laat de zwarte snoeren zien die aan de onderkant van de ranken zijn bevestigd. 'Dat is een warmtegeleider, om de nachtvorst tegen te gaan. We doen er alles aan om de schade te beperken. Maar het weer heb je niet in de hand. Dit gaat eenjaar van zeldzame wijnen worden.'


Damien Leclerc, directeur van La Chablisienne, de coöperatie waarbij een kwart van de wijnboeren van de Chablis is aangesloten, kan het jaar als een film terugdraaien. 'Het begon met een warme maand maart, waarin alles ging groeien. Dan vorst in april, waardoor jonge uitlopers afstierven. Van mei tot eind juli buitensporig veel neerslag, zodat de bloeitijd slecht verliep.' De combinatie van vocht en warmte is volgens hem ideaal voor ziektekiemen. Meeldauw, oïdium en black-rot, gevreesde druivenziekten, zijn allemaal langsgeweest.


Augustus en september brachten de warmte en droogte waardoor de trossen die er nog waren goed konden rijpen. 'Eind augustus was zelfs te droog', zegt Leclerc. 'Ook dat heeft nog wat kwaad gedaan.'


'Een jaar van stress en zenuwen', vat hij samen. Al zijn de resultaten in Chablis minder catastrofaal dan verderop in de Bourgogne. De prijzen zullen omhoog gaan, voorspelt hij. Ook omdat de wijnoogsten in Australië en Nieuw-Zeeland voor het tweede opeenvolgende jaar slecht zullen zijn. De gevolgen merkt hij al. 'Inkopers die we hier normaal niet zien, komen nu naar de Chablis omdat elders de oogsten te klein zijn.'


Bij kleine bedrijven als dat van Adrien Roux (32) komt de klap extra hard aan. Hij is wijnboer uit passie, nam de wijngaard in 2007 over van een tante die plotseling overleed. Zijn domaine Caroline Marion omvat een kleine zeven hectare: petit chablis ten westen van Chablis, en rode bourgogne wat verderop, bij Tonnerre.


'Een rampjaar', zegt hij, nadat we in zijn geblutste Citroënbusje naar zijn wijnhelling zijn gereden. 'Ik zou aan de 20.000 flessen moeten komen, maar moet blij zijn als ik er 9.000 kan vullen.' Met vijftien plukkers was hij eind september in vijf dagen klaar, twee keer zo snel als anders.


Het weer en de meeldauw waren volgens hem doorslaggevend. Maar ook heeft hij last van de overvloedige kunstmest die op aangrenzende land wordt gebruikt. Ook de overstap naar meer natuurlijke wijnbouw, met gras tussen de ranken, drukt op de opbrengsten.


'Als kleine wijnboer ben je een marginaal', zegt hij. 'Ik zat al onder het minimumloon en dit jaar wordt het erger. Ik heb de bank al om uitstel van betaling gevraagd. De inkomsten moeten worden aangevuld met steunmaatregelen. Ik kan nu alleen de vaste afnemers bedienen, voor de detailhandel is de opbrengst te klein.'


De opbrengst mag dan klein zijn, over de kwaliteit maken de wijnboeren zich geen zorgen. 'Het wordt een heel geconcentreerde wijn', vermoedt Roux. Hij tapt een half glas troebel vocht uit een van de roestvrijstalen ketels in zijn schuur, steekt zijn neus erin en kijkt verheerlijkt. 'Proef maar. Die druiven zijn het hele jaar aangevallen, door ziekten, door vocht en door hitte. Om daaraan weerstand te bieden, zijn de moleculen stevig en rijk. De gisting zet mooi door. Dit wordt een wijn om te bewaren.'


Evenwicht

'Een heel geconcentreerd jaar, met een mooi evenwicht tussen fruitig en mineraal. Het zuur is niet nadrukkelijk aanwezig en er zit geen agressie in. Voor mij lijkt het op 2010', zegt Mangenot. 'Rond Pasen volgend jaar hebben we zekerheid.'


'Het wordt een haut de gamme', voorspelt Leclerc van La Chablisienne. 'Een beperkt rendement maar krachtig, en suiker en zuur heel mooi in balans. Chablis wordt vaak te snel gedronken. Je kunt de flessen rustig tien jaar laten liggen.'


Ook voor 2013 zijn de wijnboeren optimistisch. Door de optimale omstandigheden in augustus en september zijn de druifjes die voor de uitloop van volgend jaar moeten zorgen overvloedig aanwezig. Roux grijnst: 'Dan kunnen we de schade inhalen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden