Een Italiaans casino van onzekerheden

Het was gisteren de dag van de ‘tweede mannen’. Met zoveel onzekerheid over de verkiezingsuitslag lieten de grote leiders zich wijselijk niet zien....

Van onze correspondent Michaël Zeeman

Net na drieën ’s middags, toen de stembureaus in Italië gisteren dichtgingen en het tellen van de stemmen kon beginnen, was de uitslag van de Italiaanse parlementsverkiezingen van 2006 een stuk duidelijker dan zeven uur later, om tien uur ’s avonds, toen vrijwel alle stemmen voor de Senaat en tweederde van de stemmen voor de Tweede Kamer waren geteld. De enquêteurs van de exit-polls wisten het zeker: het beeld dat de laatste peilingen van twee weken terug hadden opgeroepen werd door de reële verkiezingen bevestigd, de Unione nell’ Ulivo en de ermee verbonden partijen onder leiding van Romano Prodi zouden een comfortabele overwinning van zo’n 3 tot 5 procent behalen op de zittende regeringscoalitie van Silvio Berlusconi, de Casa dell’ Libertà.

Niemand wilde er nog officieel commentaar op geven, maar in het hoofdkwartier van de Unione in Rome, aan de Via SS Apostoli, begon de stemming er al in te komen. Massimo d’Alema, secretaris van de Democratici di Sinistra, één van de twee grote constitutenten van de Unione, wilde al voor vieren wel kwijt, dat alles erop wees dat Prodi gewonnen had ‘en dat Berlusconi had verloren met een resultaat van historisch draagwijdte’.

Hij is geen beginneling in de Italiaanse politiek, d’Alema, integendeel: al in 1963 trad hij toe tot de jeugdafdeling van de Communistische Partij, in 1975 werd hij partijsecretaris en vanaf 1987 zit hij in het Italiaanse parlement; in 1998 was hij zelfs enige tijd minister-president.

De persdienst van de Unione kondigde alvast aan dat de partijleider en vermoedelijke aanstaande minister-president, Romano Prodi, om half zeven een verklaring zou afleggen. Ondertussen heerste twee straten verder, in het hoofdkwartier van Forza Italia aan de Via dell’ Umilta, een stemming van ongebruikelijke bescheidenheid: alles wees erop dat het grote politieke avontuur van de politici die zich erop laten voorstaan geen politici te zijn ten einde was. Wel kwam, iets na vijven, het bericht dat de leider zelf onderweg was naar Rome, een voor zijn doen ongebruikelijke actie: Berlusconi viert de overwinning immers het liefst in de kring van zijn Milanese getrouwen.

Maar terwijl het aantal getelde stemmen met het halfuur toenam, namen de zekerheden in hetzelfde tempo af: de persconferentie van Prodi werd verdaagd naar half acht, naar acht uur, naar tien uur – en ten slotte liet de uitdager weten pas commentaar te zullen geven wanneer alle stemmen metterdaad geteld waren en de fotofinish van deze verkiezingen vaststond. Ook Berlusconi koos voor de allervoorzichtigste tactiek: hij was weliswaar in Rome, vlakbij het hoofdkwartier van zijn partij, maar hij hield zich schuil. Tot de laatste stem geteld was, viel er voor niemand een overwinning op te eisen.

En zo werd de avond van de Italiaanse verkiezingen van 2006 de avond van de ‘tweede mannen’, in alle partijcentra waren de partijleiders onzichtbaar en deden hun secondanten het woord. Dat woord was voor de Italiaanse politieke verhoudingen opvallend terughoudend én unisono: laten we afwachten, laten we voorzichtig zijn. Want we weten het niet.

De enige die glorieerde, was de leider van de Heropgerichte Communisten, Fausto Bertinotti. Met een resultaat dat duidelijk boven de 7 procent lag, had hij gewonnen: vijf jaar geleden was dat immers slechts 5 procent geweest. De voorzittersstoel van de Tweede Kamer, die hem half gekscherend in de overwinningsroes van de Unione ’s middags al was toebedeeld, zal hem vermoedelijk niet worden gegund. Maar gewonnen heeft hij, als een van de weinigen. Het was de enige overgebleven zekerheid in een casino van onzekerheden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden