Een iPhone te water

Van een verpletterend minimalisme, oordeelt designspecialist Jeroen Junte over het megajacht dat wijlen Steve Jobs in Aalsmeer liet bouwen. Ontwierp Phillipe Starck een meesterstuk of een 'iTanic'?

Volgens Philippe Starck is het toeval dat de Venus doet denken aan een iPhone. Ook de overeenkomst met de strakke Apple-tablets zijn geen bewuste keuze, aldus de Franse ontwerper. Toch roept dit megajacht dat hij ontwierp in opdracht van Steve Jobs onmiddellijk associaties op met het bekende Apple-design. Neem alleen de ultradunne daken van de kajuit en de stuurhut die dezelfde afgeronde vorm hebben als respectievelijk een iPad en een iPhone - ze hebben zelfs dezelfde schaalverhouding. De drie meter hoge ramen van de kajuit lijken sprekend op de glazen pui waarmee alle iStores wereldwijd zijn uigerust.


Maar, zo hield Starck vol tegen een BBC-verslaggever, de vijf jaar dat hij nauw samenwerkte met Jobs aan het bootontwerp viel het woord Apple niet één keer. Wel deelden de twee dezelfde designopvatting, die Starck omschrijft als 'de elegantie van het minimalisme'.


Inderdaad lijkt de Venus opgebouwd uit slechts drie horizontale strepen. Waarbij vooral de kaarsrechte lijn van het dek opvalt. De meeste boten lopen naar de punt meestal iets omhoog. Zelfs de boeg is kaarsrecht en klieft in een rechte hoek door het water. Een vergelijking met de platte, langgerekte Apple-producten is dan ook snel gemaakt. Maar de enige letterlijke verwijzing zijn de zeven reusachtige Mac-beeldschermen die zelfs van honderd meter afstand zichtbaar zijn achter het getinte glas van de stuurhut.


De begrippen mooi of lelijk zijn niet van toepassing op de Venus. Dit is de buitencategorie. Door de rechtlijnigheid is het een onconventioneel jacht. Waarbij niet moet worden vergeten dat het bootontwerp een behoudende branche is.


De technische eisen vanwege zeewaardigheid en waterweerstand beperken de vormvrijheid van de romp. Daarbij is het design gebonden aan sterke tradities; een romp is wit en een dek van teakhout, punt. Het is een bijzondere prestatie dat Starck binnen deze nauwe marges toch een eigenzinnig ontwerp heeft afgeleverd. Zelfs onder een grijze hemel en tussen de dorre rietkragen en bleke dijkhuizen in Aalsmeer is het stoere minimalisme verpletterend. Hoe rank moet de Venus dan niet ogen in het warme zonlicht en het blauwe water van de Mediterrannee?


Het megajacht werd gebouwd door Koninklijke De Vries in Aalsmeer, waar het afgelopen zondag met een bescheiden plechtigheid werd gedoopt. Deze 106 jaar oude werf behoort tot de wereldtop van bouwers van luxe megajachten, een segment waarin ook andere Nederlandse bootwerven zich roeren.


Zo werden de twee grootste privé-zeiljachten ooit ontworpen door het maritieme architectenbureau Gerard Dijkstra & Partners in Amsterdam. Tot de klandizie behoren - naast talloze Russische olicharchen - veel Amerikaanse internetmiljardairs.


De populariteit van het megajacht laat zich eenvoudig verklaren. Zijn er bij auto's of privé-jets nog grenzen, op een boot is alles mogelijk. Een drijvend paleis met manage of concertzaal? Lach niet te hard. De competitie tussen de miljardairs is bittere ernst. Precieze bedragen van deze jachten worden zelden onthuld maar een schatting van een miljoen euro per strekkende meter is nog bescheiden. En dat is dan exclusief extra's als helikopters en onderzeeërs.


Vanzelfsprekend zocht Jobs het niet in dergelijke buitensporige opulentie, maar juist in geserreerd design. Daarmee is Apple tenslotte groot geworden. Dat zijn keuze viel op Philippe Starck is dan ook geen verrassing. Als geen ander weet Starck functionele eenvoud te combineren met gelikte exclusiviteit. Daarbij heeft de Franse alleskunner ervaring met bootinterieurs; eerder ontwierp hij voor een Rus het 300 miljoen euro kostende superjacht A.


Meer dan vijf jaar duurde het ontwerp en de bouw van de Venus. In deze periode werd Jobs terminaal ziek. Tegen zijn biograaf Walter Isaacson zei hij daarover: 'Ik moet wel doorgaan. Stoppen zou niets anders zijn dan een instemming met mijn dood.'


Jobs overleed precies een jaar geleden aan kanker. De boot is nu eigendom van zijn weduwe Laurene en zijn drie kinderen. Wat zij van plan zijn met de Venus, de naam van de Romeinse God van de liefde, is nog onbekend.


Op internet is het schip inmiddels wereldwijd een hit. Op Twitter dook de eerste bijnaam op; de iTanic.


Architecten en boten

Niet alleen miljardairs maar ook architecten en designers houden van boten. 's Wereld bekenste architect Norman Foster ontwierp in 2010 de Ocean Emerald, een druppelvormig jacht met extreem spitse neus. Om nu al naar uit te kijken: volgend voorjaar lanceert architecte Zaha Hadid een zwarte speedboat van carbonfiber. Een opvallend ontwerp van eigen bodem is het kajuitjachtje de Firmship van (design) Studio Job.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden