Een integere ode aan de kringloopwinkel in de stijl van Schuldig

Frank Wiering toont de sociale kracht van de kringloopwinkel in een mooie, integer gefilmde documentairereeks.

Zevenentwintig jaar werkte Gerda als hbo-docent. Ze had een druk leven met allerlei functies tot ze, van de ene op de andere dag, in een depressie belandde. Gerda wilde niets meer, kon niets meer. Dagenlang bleef ze in bed liggen.

Nu, drie jaar later, trekt Gerda een etalagepop een rokje aan. 'In het begin durfde ik niet achter de rekken vandaan te komen', zegt de voormalig docent. Gerda werkt op de kledingafdeling van de kringloopwinkel; sinds ze haar talent voor etaleren ontdekte, durft ze weer trots te zijn, al heeft ze het nog steeds weleens moeilijk.

Geheim achter het succes

Het verhaal van Gerda vormt een van de rode draadjes in de VPRO-documentairereeks Het succes van de kringloopwinkel, deze week dagelijks uitgezonden op NPO 2. Filmmaker Frank Wiering filmde maandenlang in verschillende kringloopwinkels in Nederland, op zoek naar het geheim achter het succes. De cijfers zijn indrukwekkend: Nederland telt 1.700 kringloopwinkels, die bij elkaar net zoveel bezoekers als Ikea trekken. Ze halen een omzet van 220 miljoen euro. Maar, benadrukt Wiering in zijn voice-over, het ware succes zit hem in het sociale aspect. In de kringloopwinkel werken mensen 'met een afstand tot de arbeidsmarkt': mensen die na ontslag wegzakten, die wachten op een verblijfsvergunning of vanwege een beperking niet overal aan de slag kunnen. Het is knap hoe Wiering hen in slechts korte interviewtjes neerzet.

Neem Joost, die adhd heeft, zijn baan verloor en aan de drank raakte. Nu repareert hij fietsen voor de kringloopwinkel in Zeist en volgt hij een afkicktraject. Daarbij krijgt Joost steun van kringloopcollega Simon, die ongeveer hetzelfde meemaakte: terugvallen en nare dromen horen er allemaal bij, vertelt die hem.

Nadia uit Iran wacht al twintig jaar op een verblijfsvergunning. Dat is zwaar, het geeft haar stress en verdriet, maar wanneer ze kerststukjes voor de kringloopwinkel maakt, kan ze even aan zichzelf ontsnappen, vertelt ze.

En dan is er voormalig taxichauffeur Mohammed, die na jaren zelfstudie het antiek en design van de inkomende inboedel scheidt. Als Mohammed op een dag een mogelijke Mondriaan ontdekt, wordt hij geïnterviewd door de landelijke pers.

Diepe dalen

Het succes van de kringloopwinkel doet in thematiek en opzet denken aan documentairesucces Schuldig. Ook hier gaat het om mensen die financieel niet altijd meekomen, integer gefilmd in een afgebakende habitat.

Bij Schuldig stond er misschien iets meer op het spel: die serie toonde hoe financiële problemen levens kunnen ruïneren. Het succes van de kringloopwinkel wil vooral laten zien hoe gemeenschappen rond kringloopwinkels mensen uit diepe dalen trekken. Misschien levert dat een wat al te rooskleurig beeld op, de reeks wordt niet voor niets uitgezonden met Kerst. Maar het is prettig dit Nederland ook eens op tv te zien, een Nederland waar mensen van allerlei achtergronden elkaar vrijwillig bijstaan met geldpotjes, avondjes, dinertjes, advies en regelingen.

Verslaafden krijgen een tweede kans, vluchtelingen worden de maatschappij in geholpen, mensen als Gerda vinden hun eigenwaarde terug. 'Dit is gewoon hoe Nederland moet zijn', zegt ex-verslaafde Simon. Een mooie gedachte voor 2018.

Meer over