Een innige omhelzing, ook als je iemand net hebt ontmoet, is hier heel normaal

De omgangsvormen zijn in Brazilië nogal informeel, zelfs invergelijking met de rest van Latijns-Amerika. Beeld getty

Ik heb de portier omhelsd, en dat blijkt niet de bedoeling. Of eigenlijk omhelsde hij mij, wat de situatie er volgens vriendin Milena alleen maar erger op maakt. 'Kwam hij zomaar op je af lopen?', vroeg ze bezorgd. Ik kan het me niet eens precies herinneren. Want tot Milena er een punt van maakte, leefde ik in de veronderstelling dat portiers en bewoners elkaar omhelzen.

Brazilianen houden van fysiek contact. Tijdens gesprekken raken ze elkaar voortdurend aan, een hand op de knie zal hier niet snel ontaarden in een #MeToo-discussie. Een formele begroeting bestaat uit een of twee kussen, afhankelijk van de regio. Het afscheid gaat vaak gepaard met een innige omhelzing, zelfs als je de desbetreffende persoon net pas voor het eerst hebt ontmoet.

Ook andere omgangsvormen zijn nogal informeel, zelfs vergeleken met de rest van Latijns-Amerika. Ik woonde nog niet zo lang in Brazilië toen de telefoon ging. 'Hoi lieverd', zei een vrouwenstem aan de andere kant van de lijn. 'Alles goed?' Het duurde even voor ik begreep dat het een medewerker was van de bank waar ik kort daarvoor een rekening had geopend. 'Beijo (kus)', zei ze hartelijk voor ze ophing.

Inmiddels eindig ik e-mails aan woordvoerders steevast met een abraço (knuffel). Ik omhels met veel plezier volslagen vreemden nadat zij door vrienden aan me zijn voorgesteld en sta niet te kijken als de buurvrouw me vanuit de verte handkusjes toewerpt als ik haar toevallig op straat tegenkom. Pijnlijke situaties treden nu vooral op als ik op bezoek ben in Nederland, en ik veel te enthousiast een vage bekende of collega omhels.

Maar ook in Brazilië zijn er allerlei uitzonderingen. Daar kwam ik jaren geleden voor het eerst achter toen ik iemand van een mensenrechtenorganisatie ging interviewen. Op het kantoor waren vier personen aanwezig. Ik gaf ze allemaal twee kussen, de gebruikelijke begroeting in Rio de Janeiro. Toen ik bij de laatste was aanbeland werd er ongemakkelijk gekucht. Het was de schoonmaakster. Die hoor je blijkbaar niet te kussen, ook niet bij een mensenrechtenorganisatie.

Ik heb de precieze regels nog steeds niet achterhaald, maar al doende word ik wijzer. De huisbaas bijvoorbeeld geeft me altijd een afstandelijke hand. 'Dat is normaal', verzekerden vrienden me nadat ik mijn zorgen daarover had geuit. 'Zo laat hij zien dat hij het zakelijk wenst te houden.' Ik was zelf dan weer enigszins overrompeld toen mijn tandarts me bij het afscheid een stevige knuffel gaf. Ook daar hoef ik me geen enkele zorg over te maken, bleek bij navraag.

En dan zijn er dus mijn portiers. Veel appartementencomplexen hebben 24 uur per dag iemand aan de deur, dat zou de veiligheid vergroten. Ik vind het ongemakkelijk, mannen aan de deur die precies weten wanneer ik thuis kom en wie er op bezoek komt. Aan de andere kant zijn de portiers heel sympathiek, en gezien de lokale gebruiken zie ik geen enkele reden hun omhelzing te weigeren.

Tot Milena klaagde over haar portier, omdat die steeds met haar 3-jarig zoontje wil knuffelen. 'Dat is toch normaal hier?', zei ik verbaasd, waarna Milena tot haar afgrijzen ontdekte dat een van mijn portiers mij af en toe omhelst. 'Hij doet het alleen als ik een tijdje weg ben geweest', wierp ik ter verdediging op. Maar Milena was onverbiddelijk: 'Je moet dat niet toelaten.' Een uitleg kon ze niet geven. 'Het is gewoon niet normaal', besloot ze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden