Interview Medische Noodzaak

Een huisarts, een apotheker en een patiënt over het negeren van de Medische Noodzaak: ‘Hierdoor ontstaan enorme conflicten’

Apothekers negeren geregeld het medicijnverzoek van de arts. Patiënten die van hun huisarts een recept met medische noodzaak krijgen voorgeschreven, krijgen dan een goedkopere, generieke variant mee. Wanneer is het echt medische noodzaak om voor een duurder medicijn te kiezen? Een huisarts, een apotheker en een patiënt vertellen.

Eric Boerop, huisarts te Almere. Beeld Katja Poelwijk

Eric Boerop, 25 jaar huisarts in Almere

Het is heel vreemd dat de apotheker en de zorgverzekeraar op mijn stoel gaan zitten

‘In onze praktijk komt het twee tot drie keer per dag voor dat iemand een recept met medische noodzaak krijgt voorgeschreven. De belangrijkste reden daarvoor is dat iemand al jaren gewend is aan een bepaald middel en zonder die noodzaak zou moeten overstappen naar generiek. Er wordt altijd beweerd dat zo’n middel precies hetzelfde is als het oorspronkelijke medicijn, maar dat is helemaal niet zo.

‘Een generiek middel moet ten minste 80 procent van de werkzame stof bevatten, niet 100. Bovendien worden de medicijnen op een andere manier opgevuld. Het kan dus heel goed zijn dat een patiënt anders reageert op die middelen. Ik vind het prima om twee generieke middelen te proberen, zoals de richtlijnen nu voorschrijven, daar ga ik in mee. Maar op het moment dat ik ‘medische noodzaak’ op een recept zet, moet de discussie ook klaar zijn.

‘Nu ontstaan er enorme conflicten; mensen klagen bij onze assistentes dat de apotheker de middelen niet meegaf, de apotheker klaagt dat de verzekeraar het niet vrijgaf. Dan moet ik weer verklaringen voor de patiënt gaan invullen dat ze een allergie of een bijwerking hebben. Het is heel vreemd dat de apotheker en de zorgverzekeraar op mijn stoel gaan zitten. Ik ben degene die kan bedenken wat het beste is voor de patiënt.

‘Het grote probleem is dat de apotheker aan een touwtje van de zorgverzekeraar hangt. Als hij een merkmiddel aflevert, krijgt hij voor een generiek middel betaald, dus hij wil zijn generieke middelen aan alle kanten kwijt. Het gaat er niet om dat de apotheker niet mag meedenken, dat is alleen maar goed. Maar het kan ook niet zo zijn dat hij alléén de beslissingsbevoegdheid heeft. Daar heb ik ook voor geleerd, zou ik zeggen.’

De financiële consequenties spelen nu een te grote rol. Medicijnuitgifte gaat niet meer over de medisch-technische zaken, maar over de centen. Daar wil ik graag over meedenken, maar uiteindelijk ben ik verantwoordelijk voor het welzijn van mijn patiënt.’

Aris Prins, apotheker te Poeldijk. Beeld Jiri Buller

Aris Prins, apotheker in Poeldijk 

Die recepten met medische noodzaak zijn gedoe, elke dag weer

‘Elk recept dat binnenkomt in de apotheek bekijk ik met professionele scepsis. Dat heeft niets met wantrouwen te maken, dat zijn de checks and balances in ons gezondheidssysteem. Ik moet ervan overtuigd zijn dat het middel dat ik aflever veilig is voor de patiënt. Ik heb als enige een compleet overzicht over het medicatiegebruik van de patiënt, weet welke middelen tegen elkaar in kunnen werken en ken de chemische samenstelling. Een apotheker is de geneesmiddelenexpert, een arts is diagnostisch expert.

‘Wanneer een arts ‘medische noodzaak’ op een recept zet, is dat vaak niet de oplossing van het probleem. Daarom honoreer ik 90 procent van die verzoeken niet. Om tot de kern door te dringen, moet je met de mensen praten, echt uitzoeken wat er aan de hand is.

‘Het overgrote deel van de middelen die ik uitlever zijn ‘generiek’: medicijnen waarvan het patent is verlopen en die goedkoop kunnen worden geproduceerd. Patiënten zeggen vaak: maar ik moet zo hoesten van dat goedkope middel. Dan leg ik uit dat dit komt door de werkzame stof, en dat die nou juist in beide middelen aanwezig is. Ook na twee jaar gebruik kan zo’n hoest nog opkomen.

‘Wat mij zorgen baart: als er iets aan de hand is, wijten mensen het vaak aan hun medicatie. Het vertrouwen in de middelen neemt af. Ze hebben het gevoel dat dure medicatie het beste is, maar dat is helemaal niet zo. Bovendien: ook de duurdere middelen bevatten vul- en hulpstoffen. Die farmaceuten willen hun pillen er immers glimmend laten uitzien.

‘Die recepten met medische noodzaak zijn gedoe, elke dag weer. Daarom zeg ik tegen elke arts: als patiënten medicatievragen hebben, stuur ze naar mij. Dat moet een arts helemaal niet willen beantwoorden, die heeft het al druk zat.’

Medicijngebruiker Marc van Dijk. Beeld Jiri Buller

Marc van Dijk, patiënt uit Bergschenhoek 

‘Nu het middel plots wisselde, ging het mis’

‘Ik ben een heel creatief mens, maar daardoor wordt het af en toe te druk in mijn hoofd. Door pregabaline te gebruiken, is er minder communicatie tussen mijn linker en rechter hersenhelft, en wordt het rustiger.

‘Het is een spiegelopbouwend middel. In twee weken ga je in stapjes langzaam omhoog, totdat je de juiste hoeveelheid hebt bereikt. Dat ging prima toen ik het merk Sandoz gebruikte, maar plots kreeg ik van mijn apotheek het merk Accord mee, hoewel mijn behandelend arts ‘medische noodzaak’ op het recept had gezet.

‘U moet weten dat ik erg gevoelig ben voor medicatie. Ik gebruik altijd lagere doses, omdat ik anders direct last krijg van bijwerkingen. Ook nu het middel plots wisselde, ging het mis. Ik werd duizelig, zwalkte als een misselijke aap, liep overal tegenaan en viel om. Mijn arts adviseerde mij de capsules open te maken, en minder poeder in te nemen, maar het hielp allemaal niks. Ik heb de laatste strip niet eens meer genomen, maar als ik geen pregabaline gebruik, krijg ik last van afschuwelijke migraine, waarbij mijn ogen uit mijn kop knallen.

‘Ik houd nu altijd een voorraadje Sandoz aan, want na die eerste keer kreeg mijn vrouw, die de middelen ophaalt, nog twee keer het verkeerde middel mee. Pas na tussenkomst van de baas van de apotheek werd het opgelost.

‘Mijn arts was daar erg verdrietig over. De bedoeling is dat die medicijnen rust brengen in mijn hoofd, nu ging ik me juist druk maken. Je krijgt het gevoel dat je niet serieus wordt genomen, dat de apotheker denkt: die man lult maar wat. Maar ik kreeg die bijwerkingen echt, en zo zijn er veel meer mensen.

‘We willen nu alleen maar de allergoedkoopste medicijnen die er zijn. Het gaat niet meer om volksgezondheid, maar om geld. Dat is principieel oneigenlijk en fout.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden