Een huis verkopen: op Cuba mag het voortaan

De Cubanen hebben er vijftig jaar reikhalzend naar uitgekeken: vanaf donderdag mogen ze weer huizen kopen en verkopen. De regering heeft de maatregel onlangs goedgekeurd.

SANTA CRUZ - De vernieuwing past in een reeks door president Raúl Castro (80) geïntroduceerde hervormingen, waarvoor het Zesde Congres van Cuba's Communistische Partij (PCC) in april dit jaar het groene licht gaf.

Volgens de PCC-krant Granma treedt de wet donderdag in werking en blijft ze beperkt tot Cubaanse burgers en buitenlanders met een permanente verblijfsvergunning. Tot nog toe konden de Cubanen slechts een ander huis krijgen via ingewikkelde ruilhandelsystemen, bekend als permutas, en daar mocht geen geld aan te pas komen.

De hervorming kent evenwel belangrijke restricties. 'Geen enkel persoon zal het recht hebben meer dan één vaste woning en één recreatie- of zomerhuis te bezitten', aldus de wetstekst. Bovendien voorziet de wet in een verbod voor plekken die 'door de staat Cuba van groot belang worden geacht voor het toerisme'.

Ook wordt bepaald dat koop en verkoop van vastgoed moeten plaatsvinden ten overstaan van een notaris; voor de prijs die de partijen overeenkomen; dat de koper via een Cubaanse bankrekening moet betalen; en dat hij dient aan te tonen dat het geld op legale wijze is verworven. Voor de transacties geldt een belastingtarief van 4 procent.

Basiskapitaal

Deskundigen zeggen dat de maatregel 'in principe' van grote invloed kan zijn op de Cubaanse economie. De regering-Castro worstelt met een enorm gebrek aan contanten. Door huizenverkoop toe te staan, stelt zij de Cubaanse gezinnen in staat om in relatief korte tijd een basiskapitaal op te bouwen, wat de investeringsmogelijkheden in het land vergroot. De nieuwe wet zou ook geld kunnen aantrekken van in het buitenland verblijvende Cubanen, die wellicht van hun op het eiland wonende familieleden gebruik gaan maken om huizen te kopen, of land om daarop te bouwen.

De vraag is wel of er hypotheekleningen zullen worden verstrekt aan de gewone Cubaan. De meerderheid van de 11,2 miljoen inwoners moet rondkomen van minder dan 20 euro per maand. Zonder substantiële kredietmogelijkheden blijft een huis kopen voor hen een illusie.

Bovendien vragen veel waarnemers zich af wat de regering denkt te gaan doen om te voorkomen dat de liberalisering van de woningmarkt leidt tot een verdieping van de sociale ongelijkheid op het eiland.

Volgens het nationale woninginstituut INV heeft Cuba 3,7 miljoen huizen en appartementen. Er is een tekort van zeker 600 duizend woningen, deels als gevolg van drie verwoestende orkanen die de bevolking in 2008 troffen. De autoriteiten geven toe dat de helft van de huizen in 'zeer slechte staat' verkeert. Ruim 85 procent vertoont achterstallig onderhoud.

De meeste Cubanen zijn aan hun huis gekomen dankzij een erfenis (als het al familiebezit was vóór de revolutie van 1959) of hebben het ontvangen van de staat (als het is achtergelaten door ballingen of in Sovjetstijl gebouwd door de overheid).

De regering kende in de jaren negentig ook woningen toe aan 'uitblinkende' arbeiders, maar dat programma is opgedoekt. Daarna werden 'microbrigadas' ingevoerd, waarbij degenen die voor een huis in aanmerking wilden komen na hun werk moesten meehelpen bij de bouw. Ook dat programma stierf een vroege dood. Zo bleef de enige manier om van woning te veranderen het stelsel van de permutas, dat leidde tot een zwarte vastgoedmarkt en zware corruptie.

Sinds hij de macht van zijn broer Fidel overnam, is Raúl Castro bezig met geleidelijke hervormingen, die de socialistische economie uit het slop moeten trekken. Het partijcongres in april keurde 313 maatregelen goed, waaronder de overheveling van een miljoen overbodige ambtenaren naar een nog in de kinderschoenen staande particuliere sector. Stap voor stap voert de regering wetten door die Castro's plannen in de praktijk moeten brengen.

Automarkt

Op 28 september is de automarkt al geliberaliseerd - maar met zo veel restricties dat de gemiddelde Cubaan nog steeds geen auto kan kopen. De belangrijkste hervormingsmaatregel was de uitbreiding van de vergunningen voor eigen bedrijfjes. Decennialang werden kleine zelfstandigen als 'contrarevolutionair' gezien. Nu zijn er ruim 333 duizend. De meesten van hen klagen over hoge belastingen en slechte bevoorrading. De detailhandel is geprivatiseerd, maar de groothandel blijft in handen van de zeer inefficiënte staat.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden