Een hek, een villa en een speedboot: de kosten van Willem-Alexander

Vandaag vergadert de Tweede Kamer over de kosten van het Koningshuis. Kosten die, zodra ze te hoog zijn, 'het koningschap kwetsbaar maken'. Althans, dat schreef D66-leider Alexander Pechtold vanochtend in de Volkskrant. Van een villa in Mozambique tot een hek in Griekenland, een speedboot en een noodgebouw als werkruimte.

Beeld anp

'Hoezo is de Griekse vakantievilla een 'privé-aangelegenheid', als de Staat verantwoordelijk is voor de beveiliging en grote delen van het onderhoud?', schrijft D66-leider Alexander Pechtold vanochtend in de Volkskrant. 'Hoe kan de verbouwing van Noordeinde 66, het Haagse onderkomen van prinses Beatrix, de Staat eerst 900 duizend euro kosten, maar nu in de boeken staan voor 3,7 miljoen?' Over dat soort vragen buigt de Tweede Kamer zich vanmiddag in een debat over de begroting van het Koninklijk Huis.

Natuurlijk, 'een koning moet rijk zijn', zei oranjebiograaf Dorine Hermans een maand geleden in Het Parool. 'Het volk wil tegen hem opkijken en dat gaat niet als hij in een rijtjeshuis woont.' Bovendien, zo hebben de dwalingen van prins Bernhard in het bedrijfsleven laten zien, moet het staatshoofd financieel onafhankelijk zijn. Het salaris dat de koning ontvangt, lijkt dus te verdedigen.

Maar er zijn grenzen, vindt een Kamermeerderheid nu. Vijf voorbeelden waarbij koning Willem-Alexander openlijk tegen die grenzen aanschuurde.

Het vakantiehuis van koning Willem-Alexander en koningin Maxima in de Zuid-Griekse plaats Kranidi. Beeld anp

De vakantievilla in Mozambique

Het begon eigenlijk al voordat Willem-Alexander koning werd. In 2008 werd bekend dat de prins samen met Maxima een huis wilde laten bouwen op het schiereiland Machangulo in Mozambique. Het paar koos voor Mozambique vanwege hun liefde voor Afrika, en hoopte met hun investering de welvaart voor de lokale bevolking te verbeteren. Maar niet snel daarna ontstond er al ophef. Vooral over de plaatselijke projectontwikkelaar die smeergeld zou betalen aan de lokale autoriteiten.

Een jaar later, waarin de prins zei slapeloze nachten te hebben gehad vanwege alle kritiek, laat hij in een brief aan premier Balkenende weten dat hij zijn villa zal verkopen. Dat gebeurt in 2012, voor het symbolische bedrag van 1 euro.

De Osprey 38

Beatrix heeft het al sinds 1957 dezelfde zeilboot, De Groene Draeck, maar de omloopsnelheid van haar zoons boten is korter. Na zes jaar vond de koning het dit jaar tijd voor een nieuwe speedboot: de Osprey 38 van de Friese botenbouwers Wajer & Wajer. Dezelfde boot als die van de Russische Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj. Kosten: 7 ton. Dat bedrag betaalde Willem-Alexander uit eigen portemonnee, maar de steiger waaraan de boot in Griekenland kwam te liggen, was voor rekening van de staat.

Die betonnen steiger was volgens Rutte een noodzakelijke uitgave voor de beveiliging van de koning en zijn gezin - de steiger was eerst van hout, en dus gevaarlijk - en beveiligingskosten zijn nu eenmaal voor rekening van de staat. Pas na vragen van D66-leider Pechtold erkende de premier dat de steiger voor privédoeleinden werd gebruikt en dat Willem-Alexander zelf moest betalen.

Beeld anp

Het Griekse hek

In augustus werd bekend dat het beveiligingshek rondom diezelfde Griekse vakantievilla de Nederlandse belastingbetaler welgeteld 461 duizend euro had gekost. Dat was vooral opmerkelijk omdat uit documenten die RTL Nieuws toentertijd publiceerde, bleek dat de bijna half miljoen euro die aan de Griekse buurvrouw werd overgemaakt ver boven de reële marktwaarde van 35.214 euro lag.

Dat kwam omdat de deal met de buurvrouw werd gesloten - een pachtovereenkomst van 30 jaar - via een Griekse advocaat die van minister Opstelten van Justitie de opdracht kreeg de grond koste wat kost binnen te slepen.

De paleisverbouwingen

Rondom de troonswisseling was het al duidelijk: Huis ten Bosch zou het woonpaleis worden van het nieuwe koningspaar, Noordeinde het werkpaleis. Maar daarvoor was wel een serie verbouwingen nodig. Het bijna 9000 vierkante meter tellende Huis ten Bosch bijvoorbeeld, wordt binnenkort voor 35 miljoen euro verbouwd en moet in 2017 klaar zijn. Dat komt neer op 4.000 à 5.000 euro per vierkante meter.

Het gros van die kosten zou hem zitten in installaties, zoals nieuwe waterleidingen, elektra, brandmelders en ventilatie. Daarnaast krijgt ook de tuin een opknapbeurt, komt er een nieuw dak en wordt er asbest verwijderd. Precieze opheldering over de kosten wil het Rijksvastgoedbedrijf niet geven want die geven teveel inzage in de beveiligingskosten en dat brengt de veiligheid in gevaar.

Ook op paleis Noordeinde zijn momenteel voor 8 miljoen euro aan 'grootscheepse verbouwingen' aan de gang. Daarnaast werd het aangrenzende pand Noordeinde 66 - dat momenteel dienstdoet als pied-à-terre voor prinses Beatrix - onlang verbouwd voor 3,7 miljoen euro.

Dat is vooral opmerkelijk omdat de kosten van Noordeinde 66 veel hoger bleken dan de in eerste instantie begrote 900 duizend euro; reden voor PvdA en SP om daar in juni Kamervragen over te stellen. In 2008 was Noordeinde 66 bovendien al eerder in opspraak. Willem-Alexander verkocht het pand toen voor 3,25 miljoen euro aan de Rijksgebouwendienst terwijl hij het zelf in 1993 voor 750 duizend gulden (zo'n 340 duizend euro) van zijn grootmoeder Juliana kocht.

Huis ten Bosch. Beeld anp
Paleisrenovaties van de Oranjes Beeld volkskrant

Het noodgebouw

Een bijgevolg van de paleisverbouwingen: de koning heeft geen toonbare werkplek meer. Daarom werd vorige week bekend dat Willem-Alexander binnenkort gaat werken vanuit de achtertuin van zijn woning Villa Eikenhorst in Wassenaar. Daartoe wordt op het landgoed voor 400 duizend euro een 'noodgebouw' opgetrokken met een hal, vergaderzaal en twee spreekkamers, betaald door de staat.

Een ander tijdelijk onderkomen voor de koning bleek geen optie. Het Paleis op de Dam, dat een paar jaar geleden nog een grote opknapbeurt kreeg, zou te ver weg zijn en de kantoren van het inmiddels verbouwde Paleis Noordeinde zitten vol met personeel van de Dienst Koninklijk Huis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.