Een half ontblote tsaar Nicholaas II gaat te ver voor de orthodoxen

De trailer van Mathilde is niet explicieter dan de gemiddelde Russische bioscoopfilm. Bij bedscènes blijft de camera op afstand van de hoofdrolspelers. Verder dan een ontblote tepel in de verte komt het niet.

Parlementariër Natalja Poklonskaja met een beeld van haar geliefde tsaar. Beeld Yuri Kozyrev
Parlementariër Natalja Poklonskaja met een beeld van haar geliefde tsaar.Beeld Yuri Kozyrev

Toch hebben activisten uit orthodox-christelijke hoek aangekondigd dat bioscopen zullen branden als de speelfilm verschijnt. Een bisschop spreekt schande van de beelden. En een vooraanstaand parlementariër wil een verbod afkondigen.

Het gaat hen er niet om hoe de hoofdrolspelers in bed liggen, maar wie ze voorstellen. De man met onbloot bovenlichaam speelt Nicholaas II, de laatste tsaar van Rusland. De jonge vrouw die hij innig omhelst is niet zijn vrouw, maar zijn veel jongere minnares.

Mathilde, geregisseerd door de prominente Russische regisseur Aleksej Oechitel, gaat over de liefdesrelatie tussen Nicholaas II en ballerina Mathilde Ksjesinska. De relatie met het tienermeisje duurde drie jaar en eindigde voor het huwelijk van de tsaar in 1894. Eind volgende maand moet de romance voor het eerst de bioscopen halen.

Maar een eeuw na de revolutie liggen intriges van de tsaar te gevoelig voor een steeds invloedrijkere groep. Steeds vaker slaagt die er in om moderne kunstwerken buiten Rusland te houden.

Aanvoerder van het verzet tegen Mathilde is de orthodox-christelijke parlementariër Natalja Poklonskaja. Zij heeft de openbaar aanklager verzocht om de film te onderzoeken, omdat die een 'anti-Russische en anti-religieuze provocatie' zou zijn. De film 'besmeurt de naam van een heilige', meent Poklonskaja, voormalig aanklager op de Krim.

De Romanov-dynastie eindigde in een modderige kuil

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Russische Revolutie plaatsvond. Het markeerde het einde van de Romanov-dynastie; een jaar later zouden Tsaar Nicolaas II en zijn gezin eindigen in een modderige kuil in een afgelegen bos. De Volkskrant volgde het spoor terug. Lees hier verder. (+)

De parlementariër is fervent aanhanger van monarch Nicholaas II. Bij een optocht ter nagedachtenis aan de Grote Vaderlandse Oorlog (de Tweede Wereldoorlog) verscheen zij niet met een portret van een slachtoffer, zoals de andere deelnemers, maar met een icoon van de tsaar. In een interview met de Volkskrant, afgelopen zomer op de Krim, zei Poklonskaja: 'Nicholaas schoot onze mensen te hulp toen zij, omringd door de vijand, om hem bidden. Het was onze tsaar, onze heilige, die Rusland hielp te verdedigen in de Grote Vaderlandse Oorlog.'

Mathilde lijkt geen heldenportret te worden zoals nationalistische orthodoxen het graag zien in Rusland. Nicholaas, gespeeld door de Duitser Lars Eidinger, breekt in de film met christelijke regels als 'geen seks voor het huwelijk' en laat zien dat er onder de tsaar executies plaatsvonden.

Het zou niet de eerste keer zijn dat gelovigen een verbod afdwingen. In september sloot een expositie met naaktfotografie na vandalisme en druk van parlementariërs. Eerder maakte de kerk bezwaar tegen de manier waarop Jezus werd afgebeeld in een moderne versie van Wagners opera Tannhäuser. De theaterdirecteur, die weigerde de opera aan te passen, werd ontslagen.

De kerk en regering laten het allemaal gebeuren, klinkt het in de filmwereld. Woensdag waarschuwden vijftig vooraanstaande Russische filmmakers voor de terugkeer van censuur uit Sovjettijden. 'Wij willen leven in een seculiere democratie waar censuur verboden is, niet alleen in de grondwet, maar ook in de praktijk.'

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden