Een Haagse sleutelrol in Washington

Tot de bewonderaars van het kabinet-Balkenende heb ik nooit behoord. Het vreugdeloze domineesgebabbel van de premier, de archaïsche spreektrant van minister Donner, de ijzingwekkende kilte van mevrouw Verdonk, ik kan ze missen....

Internationaal beleid moet niet worden teruggebracht totelkaar vliegen afvangen in de Haagse arena. Misschien is dieopvatting naïef, maar ik zweer erbij. Dat houdt in dat hetantwoord op de vraag of het verstandig is Nederlandse militairennaar Zuid-Afghanistan te sturen, losstaat van m'n oordeel overhet zittende kabinet. Mijn respect voor D66, en de PvdA, zougroeien als ik de indruk kreeg dat het bij hen ook zo was.

Is het een goed idee als Nederland mee te doen aan deISAF-missie in de provincie Uruzgan? Mij lijkt van wel, om tweeredenen. De eerste en voornaamste heeft betrekking op de situatiein het gebied zelf. Sinds de val van de hardvochtigeTaliban-dictatuur verkeert Afghanistan in een labieleovergangstoestand. Er worden stappen gezet in de richting van eenvrijere samenleving, maar het gaat moeizaam. Buitenlandse hulpis voorlopig onmisbaar, zoals president Karzai niet nalaat keerop keer te benadrukken.

Nederlandse militairen hebben kennelijk goed werk gedaan inKabul en het noorden van het land. Er wordt zelfs gesproken vaneen 'Dutch approach', die zich kenmerkt door een open,respectvolle en hulpvaardige houding ten opzichte van debevolking.

In Zuid-Afghanistan is de toestand het delicaatst. Dat isniets nieuws, dit is het gebied waar de Taliban vandaan komt enrelatief de grootste aanhang had. Bovendien is het een vrijonherbergzame streek. Maar de internationale gemeenschap heeftbeloofd de voorwaarden te scheppen voor een vreedzameontwikkeling van Afghanistan en kan de zuidelijke provincies nietaan hun lot overlaten. Tot nu toe is daar vooral op terroristengejaagd door Amerikaanse 'special forces', maar het idee van eenstabilisatiemacht onder wier papaplu aan economische en socialeopbouw kan worden begonnen, ligt voor de hand. Wie weet kan deDutch approach wonderen doen in Uruzgan.

Natuurlijk zijn er bezwaren. Het zal ongetwijfeld gevaarlijkzijn, en mede met het oog op het trauma van Srebrenica doet devolksvertegenwoordiging er goed aan de risico's zorgvuldig tewegen. De ministers Kamp en Bot zijn er in elk geval vanovertuigd dat gaan verantwoord is. Militaire missies zonderrisico bestaan niet.

Een ander veelgehoord tegenargument luidt: 'waarom zouden wijde kastanjes uit het vuur halen voor de Amerikanen, die hunkrediet hebben verspeeld door ruw optreden en het mishandelen vangevangenen?' Die redenering lijkt op het eerste gezichtijzersterk, maar dat is ze niet. Integendeel. De Nederlandsemissie vindt plaats in het kader van de NAVO, die in Afghanistanactief is op verzoek van de VN. De NAVO staat de laatste jarenonder zware druk, de huidige Amerikaanse regering is tot op hetbot verdeeld over het belang van deze oude Atlantischeverdragsorganisatie.

De unilateralisten in Washington, het Pentagon onder ministerRumsfeld en de vice-president Cheney zien er niets in. Ze vindenhet lastig met bondgenoten te moeten overleggen en hun kritiekte moeten aanhoren. Zoals de kritiek op het negeren van deconventie van Genève bij het behandelen van zogeheten 'vijandigestrijders'.

Volgens deze hardliners kan Amerika het desnoods alleen af metper geval bijeengezochte 'coalitions of the willing'. Als dezegroep zijn zin doorzet, heeft de NAVO zijn langste tijd gehad enhoeft Nederland in dat kader nooit meer op vredesmissie.

Maar in de VS klinken ook andere geluiden, die in deregering-Bush worden vertolkt door het State Department. Daarziet men het dreigende isolement van Amerika met lede ogen aanen koerst men op het herstellen en versterken van de banden metde oude Europese partners. In het internationaal georiënteerdedeel van het Amerikaanse establishment, waartoe ook Republikeinsesenatoren behoren en een groot deel van de Democraten, bestaateveneens weerzin tegen de manier waarop wordt omgesprongen metde rechten van gevangenen. De felle kritiek uit Europa op geheimeCIA-gevangenissen en Guantánamo Bay is op het Amerikaanse StateDepartment heimelijk meer dan welkom.

Het lot heeft Nederland een sleutelrol toebedeeld in ditinterne Amerikaanse conflict. Als Den Haag nu, ondanks eerdereinformele toezeggingen en ondanks verkregen extra garanties voorde veiligheid van de Nederlanders en voor een nette behandelingvan hun gevangenen alsnog afziet van de missie in Uruzgan, is datkoren op de molen van Rumsfeld en Cheney. 'Je hebt niets aan dieEuropeanen, ze zijn laf en onbetrouwbaar', zullen ze zeggen. Wélgaan daarentegen is goed voor de Afghanen en versterkt de positievan de internationalisten in Washington. Het is dus ook eenNederlands belang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden