Een gruwelijke verrassing

In deze derde en laatste aflevering over het toernooi om de Nederlandse titel, dat in zo'n overweldigende zege voor Tanja Tsjoeb eindigde, richten we de schijnwerpers op de winnaars van de derde en de vierde prijs....

Olga Kamysjleeva legde met 13 punten uit 9 partijen beslag op de derde plaats, achter Tsjoeb (17) en Jankovskaja (14) maar vóór onder anderen Van Lith (12) en Doemesj (11). Op de zesde speeldag maakte zij indruk door de toch waarlijk niet zwakke Erna Wanders al in een vroeg stadium zowel positioneel als combinatief af te troeven.

Kamysjleeva - Wanders

(NK-vrouwen 1998)

1.31-26 19-23 2.36-31 14-19 3.41-36 10-14 4.46-41 5-10 5.31-27 20-24 6.36-31 15-20 7.41-36 10-15 8.33-28 4-10 9.47-41 20-25 10.39-33 14-20 11.44-39 10-14 12.49-44

De tempi zijn uitgespeeld. Als gevolg van de a-symmetrische stellingsstructuur is het niet wit maar zwart die zich als eerste moet verklaren.

12...17-21 13.26x17 11x22 14.28x17 12x21 15.34-29! 23x34 16.40x29

Inderdaad zal de hekstelling waar Kamysjleeva met de tekstzet geheel vrijwillig 'in' gaat staan, zich eerder tegen zwart dan tegen wit keren. En zwart zal evenmin goed kunnen profiteren van de bezetting van het kerkhofveld 22, die onvermijdelijk uit 34-29x29 voortvloeit.

16...21-26 17.27-22 18x27 18.31x22 7-12 19.36-31 12-18 20.41-36 18x27 21.31x22 8-12 22.45-40 6-11 23.32-28 11-17 24.22x11 16x7

Zie de aantekening bij de 16e zet.

25.38-32 7-11 26.42-38 2-8 27.48-42

Dit is misschien niet wits allerbeste plan, maar het zal goed genoeg blijken. Merk overigens op dat onmiddellijk 27.40-34?? nog niet ging in verband met de damzet 27...19-23! en 28...24-30 +.

27...12-17 28.40-34!

Zwart moet nu vóór alles de dreigende opstoot 29.28-23! enz. zien te pareren. Wanders' volgende zet is dus volstrekt logisch...

Zie diagram 1

28...17-21?

Nu zou 28-23x23? een slag in de lucht zijn vanwege de afruil 30...13-18! 31.23x12 8x17. Maar Kamysjleeva heeft een gruwelijke verrassing in petto:

29.37-31!!

De inleiding tot een verborgen damzet, die aan de legendarische dubbel-combinatie doet denken die aan de 19e eeuwse Beemster dammer Aris de Heer wordt toegeschreven.

29...26x48 30.32-27! 21x23 31.29x18 13x22 32.33-29 24x42 33.43-38 42x33 34.39x6 48x30 35.35x2

Zwart geeft het op.

In de (eerste) diagramstand had zwart dus 28...11-16 moeten doen. Maar ook dan had wit na het ambitieuze 29.36-31! het beste van het spel gehad. Zo was na 29...17-21 30.31-27 8-12 grote kracht uitgegaan van 31.28-22! (sterker dan 31.28-23 enz.) gevolgd door 32.33-28! 24x33 33.38x29. En op 29...1-6 luidt een (plausibele) mogelijkheid 30.50-45! 6-11?! 31.31-27! 17-21?, waarop wit de winst forceert via 32.27-22! 11-17 33.22x11 16x7 en nu opnieuw 34.37-31!! enz. enz. Het resterende afspel is dan, ondanks een (tijdelijke) achterstand van twee schijven, probleemloos gewonnen. Bijvoorbeeld 40...14-19 41.11-7 19-23 42.7-2 23-28 43.17-12(!) 28-32 44.12-7 en na 45.7-1 heeft zwart onvoldoende verweer tegen de dreiging 46.2-8/13 +.

Karen van Lith zal met haar vierde plaats, één punt achter Kamysjleeva, niet echt tevreden zijn geweest. De elf-voudige kampioene bleef tegen de voormalige Sovjet-damsters op een (min-)score van 3 uit 4 steken. Kansen op een betere eindklassering heeft Van Lith met name in de slotronde gehad, toen zij de onttroonde titelhoudster Vitalia Doemesj tegenover zich vond.

Van Lith - Doemesj

(NK-vrouwen 1998)

1.33-29 17-21 2.39-33 21-26 3.44-39 11-17 4.50-44 17-22 5.32-28 7-11 6.28x17 11x22 7.38-32 1-7 8.42-38 7-11 9.47-42 11-17 10.34-30 20-24 11.29x20 14x34 12.40x29 9-14 13.44-40 4-9 14.35-30 17-21 15.32-27 21x32 16.37x17 12x21 17.30-25 26x37 18.41x32 6-11 19.46-41 8-12 20.41-37 3-8?!

Na een rustig begin vergrijpt Doemesj zich aan een hoogst onorthodoxe voortzetting, waarvan de bedoelingen geen moment duidelijk zullen worden.

21.49-44 11-17 22.39-34 17-22 23.40-35 21-27? 24.32x21 16x27

En dit is meer dan de zwarte stand kan verdragen. Beter was 23...22-28 24.33x22 18x27, op enig moment gevolgd door 19-24x24.

25.44-40! 19-23 26.34-30! 23x34 27.40x29 14-19 28.29-24! 9-14 29.24-20!

Volgens mijn analyses had wit óók na 29.33-29! gewonnen. Maar wat Van Lith doet is minstens zo overtuigend.

29.24-20! 15x24 30.33-28 22x33 31.38x9 13x4 32.43-38 12-17 33.37-31! 18-22

Bittere noodzaak (33...17-22? 34.42-37 en 35.37-32 +).

34.30-24! 19x30 35.35x24 2-7 36.42-37 8-13 37.45-40! 10-14 38.40-34! 5-10

Van belang is dat zwart nog steeds niet 38...13-18? mag spelen wegens 39.38-33! 18-23 en nu 40.25-20!, 41.24-19 en 42.33-28 met dam op 2.

39.34-29! 17-21

Zie diagram 2

40.38-33?

Geschrokken door het feit dat 40.31-26? niet gaat, onderbreekt wit plotseling de majesteuze opmars van het randstuk op 45. Ten onrechte: na 40.29-23! 10-15 (gedwongen in verband met de dreiging 41.24-20 +) is 41.31-26 (nu wèl) 15-20 42.26x28 20x18 43.37-32 al goed voor schijfwinst, terwijl 41.48-43 21-26 42.43-39 enz. een positionele winst garandeert. Een enkel voorbeeldje: 42...7-12 43.39-34 13-18 44.34-29 4-9 45.38-33! 9-13 46.24-19! 13x24 47.29x9 18x38 48.9-3 12-18 49.3-14! (dreigt 50.37-32 +) 27-32 50.37x17 26x37 51.14x41 38-43 52.17-11 enz. met overmacht.

40...22-28! 41.33x22 27x18 42.37-32 10-15 43.32-28

Ook 43.31-27 21-26 44.32-28 leidt bij correct tegenspel niet meer tot het gewenste doel.

43...21-27! 44.31x22 18x27 45.29-23 7-12 46.48-42 12-17?

Maar nu krijgt wit een herkansing. Zwart had natuurlijk 46...4-9! en 47...13-18 moeten doen; wit had dan niet beter gehad dan het povere 48.36/37-31 18x20 49.31x22 =.

47.42-38 17-21(?)

Het koelbloedige 47...4-9(!) 48.38-33 17-21 biedt meer verdediging.

48.38-33?

Maar Van Lith verzuimt voor de tweede maal de sterkste voortzetting. Na 48.25-20! 14x25 49.23-19 is niet te zien hoe zwart zich nog had moeten redden. Zo is 49...15-20 50.19x8 20x29 51.8-2! 29-34 52.2-7! enz. volmaakt kansloos, ook na de inlas 52...27-31 of 52...27-32 enz. En op 49...13-18 50.19-14 zou kunnen volgen 50...15-20 51.24x15 25-30 52.14-10 30-34 53.10-5 34-40 54.28-22! en nu bijvoorbeeld 54...40-44 55.22x13 44-50 56.13-8 50-11 57.8-2 11-16 58.38-32(!!) 27x38 59.5-28 met de niet te pareren dreiging 60.28-11 +.

48...13-19(!!)

Door ten koste van twee schijven door te breken naar dam, brengt Doemesj zich nog net in veiligheid.

49.24x13 4-9 50.13x4 21-26 51.4x31 26x37

En na nog drie zetten berustte Van Lith in een teleurstellende puntendeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden