Een grote beurt die nog wat groter is dan anders

Een olieraffinaderij draait 24 uur per etmaal door. Behalve als het tijd is voor groot onderhoud. Dan wordt de hele boel radicaal stilgelegd.

ROTTERDAM - Op het doorgaans rustige kruispunt van de 4e straat en Avenue C nabij de Vijfde Petroleumhaven, Rotterdam Europoort, krioelt het van de blauwe overalls. Stapvoets passeert een kraanwagen van de firma Mammoet, gevolgd door een Connexxion-bus en een groepje fietsers met helmen en veiligheidsbrillen op. De spaghetti aan buizen en pijpleidingen van de GOP, de benzinefabriek van Kuwait Petroleum Europoort (KPE), staat van top tot teen in de steigers.


Het lijkt chaos bij raffinaderij KPE, bekend van het benzinemerk Q8, maar het is wel een tot in de puntjes georganiseerde chaos. De twee destillatie-units, de smeeroliefabriek en de benzinefabriek op het terrein liggen zes weken stil vanwege de 'turnaround', ofwel 'TA 2013'.


'We doen nu alle reparaties, inspecties, schoonmaak en vervangingen die niet mogelijk zijn als de fabriek in bedrijf is', zegt Lex Reuvers, lid van het turnaround-management. 'Hierna moet alles weer vijf jaar veilig, betrouwbaar en winstgevend draaien.'


Normaal gesproken worden hier elke dag 88 duizend vaten ruwe olie verwerkt tot benzine, lpg, diesel, kerosine, nafta, bitumen (asfalt), smeermiddelen en meer half- en eindfabricaten. Dan werken er ongeveer 360 mensen, van wie 185 in ploegendienst. Nu zijn er in de piek 3.500 mensen aan de slag.


De aannemers zijn gevestigd op de Contractor Yard, een tijdelijk dorp met tien kantoren, acht tenten voor catering en kleed/doucheruimten en 2.000 extra parkeerplaatsen. Het buitenlandse personeel verblijft in vakantiehuisjes in Zeeland. Er zijn speciale maatregelen getroffen om files te voorkomen op de A15; op het Amerikaanse stratenplan van het anders uitgestorven ogende fabrieksterrein geldt nu eenrichtingsverkeer. Op het terrein klinken Nederlands, Duits, Engels, Pools en nog een reeks talen.


'Alle petrochemische bedrijven hebben reguliere inspectie- en onderhoudsstops, maar deze is speciaal voor ons', zegt Richard Boogers, eveneens lid van het TA 2013-managementteam. 'Tot nu toe legden we om de twee jaar twee van de vier units drie weken stil. Elke twee jaar was er dus de heisa van aannemers en tijdelijke gebouwen. Nu liggen alle vier eenheden tegelijkertijd stil. Dat is nu topsport, maar het geeft de komende jaren rust. Per saldo liggen we nu in vijf jaar tijd tien weken minder stil.'


Voor de oliehandelaren in Londen is zelfs de tijdelijke sluiting van deze relatief kleine raffinaderij relevante, koersgevoelige informatie. Kuwait Petroleum Europoort geeft uit concurrentieoverwegingen slechts mondjesmaat informatie over wat er precies gebeurt tijdens de turnaround.


Juist daarom wordt het petrochemische complex vanuit de lucht in de gaten gehouden. Een mysterieuze helikopter vloog al een aantal keren over het terrein - naar later bleek om warmteopnamen te maken. Ze konden daardoor marktpartijen informeren dat de installaties van KPE inderdaad zijn stilgelegd.


Het duurste project - prijskaartje 12,5 miljoen euro - is de modernisering van de flare, de uitlaatklep van de installatie die overtollige gassen affakkelt, vertellen Reuvers en Boogers. Een ander omvangrijk project betreft 4,5 kilometer aan pijpleiding die moet worden vervangen in een 'fornuis' op de benzinefabriek. De branders onder fornuis 701-B om kerosine te ontzwavelen, worden vernieuwd. Die forse investering bespaart jaarlijks 1 miljoen euro en is beter voor het milieu: door van drie naar vier branders te gaan, kan de temperatuur per brander omlaag. Dat leidt tot een drie keer zo geringe uitstoot van stikstofoxiden.


De totale investering die dit najaar wordt gedaan, is fors. De turnaround kost 80 miljoen euro; daarnaast wordt er nog eens tientallen miljoenen verspijkerd aan een stuk of honderd projecten. In totaal gaat het om 1 miljoen manuren in twee maanden, oftewel ruim 600 manjaren werk.


Tijd is geld: de raffinaderij draait een omzet van ruim 3 miljard euro per jaar, dus elke dag extra stilstand zou handenvol geld kosten. De werkweken zijn langer dan anders, vakantie moet wachten tot later, de werkzaamheden zijn tot in het kleinste detail gepland.


'Maar veiligheid en kwaliteit zijn belangrijker dan snelheid', zegt Reuvers. 'Alle onderaannemers hebben - vaak al in eigen land - uitvoerige veiligheidsinstructies gekregen. Wie onveilig werkt, moet na de derde waarschuwing zijn toegangspas inleveren. Met laserradar wordt zelfs de maximumsnelheid - 15 km per uur - gecontroleerd.'


De kleinste raffinaderij van Nederland


Nederland telt vijf raffinaderijen: Shell, BP, Esso, Zeeland Raffinaderij (voorheen Total) en Kuwait Petroleum Europoort (KPE). KPE is de kleinste van de vijf en verwerkt 88 duizend vaten ruwe olie per dag uit Koeweit. Shell heeft een capaciteit van 400 duizend vaten.


De benzine van KPE gaat in Nederland naar de tankstations van Q8 en Tango en wordt verscheept naar de Europese en Amerikaanse markt. Verder wordt er onder meer smeerolie, stookolie en kerosine geproduceerd.


De raffinaderij werd in 1963 gebouwd door het Amerikaanse olieconcern Gulf. De Koeweitse staatsoliemaatschappij Kuwait Petroleum nam het complex in 1982 over en heeft het sindsdien uitgebreid en gemoderniseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden