Een groots stilist en observator

Henk Romijn Meijer..

amsterdam Reusachtige oplagen haalde hij niet. Henk Romijn Meijer was het soort schrijver dat vooral gewaardeerd werd door collega-schrijvers en critici. Beroepslezers roemden hem om zijn montere, precieze stijl. Zijn grootste succes had hij in de jaren tachtig met de roman Mijn naam is Garrique (1983). Henk Romijn Meijer is 78 jaar geworden.

Zijn schrijfcarrière begon met de verhalenbundel Consternatie. Die bundel bevatte herinneringen aan de oorlog en de bevrijding. In 1954 ontving hij er de Reina Prinsen Geerligsprijs voor en daarmee bevond de schrijver zich in uitstekend gezelschap, want Gerard Reve, Harry Mulisch en Remco Campert hadden die prijs in voorgaande jaren ontvangen.

In het geval van Romijn Meijer, die net als veel van zijn generatiegenoten een gepassioneerd jazzliefhebber was, bleef een doorbraak naar het grote publiek uit, ondanks vele publicaties in diverse genres. Romijn Meijer bleef er kalm onder. Hij had, zo vertelde hij drie jaar geleden in een interview met het Gelders Dagblad, zijn baan aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij Engels doceerde. Dat was belangrijk voor hem. Ook trok hij regelmatig voor korte of langere perioden weg uit Nederland en woonde in Groot-Brittannië, Australië, Frankrijk en de Verenigde Staten. Ergens begreep hij wel dat hij geen grote publiekslieveling werd: ‘Mijn werk is wat introverter dan dat van de wilde, jeugdige schrijvers met hun seksuele uitspattingen. Ik ging voorbij aan die wereldveroveraars die zo op de sekstoer waren.’

Geen sekstoer voor Romijn Meijer. Niet in het oude werk, toen de schrijver zelf nog jong was, en ook niet in het recente werk. Daarvoor is het te impliciet van aard. Mocht het er al eens van komen, zoals in Romijn Meijers laatste roman Verhoudingen (2007) dan is het slechts de suggestie, een simpele beschrijving van het geluid dat erbij gemaakt wordt. Eerder gaat het in zijn verhalen om ingehouden emoties, om alles wat níet verteld wordt. Daarin was Romijn Meijer een meester. Daarnaast volgde het werk vanaf het prille begin het leven van de schrijver. Wel altijd met grote afstand, maar met een onmiskenbaar autobiografische inslag. Alle verhalen tot nu (2004) laat zich goed lezen als het levensverhaal van de schrijver. De bundel bevat onder meer verhalen over de tijd dat Romijn Meijer Franse les gaf in Australië. Ook sporen van zijn vroege jeugd in Zwolle zijn terug te vinden. Net als van latere perioden in Frankrijk. Frankrijk, en dan in het bijzonder de Dordogne, was wel vaker de plaats van handeling in zijn werk. Romijn Meijer en zijn echtgenote Molly hadden er een huis.

Autobiografisch is ook de roman Leuk dat je nog even langs bent geweest (1993), het tot literatuur vermaakte verslag van het ziekbed en de dood van Romijn Meijers moeder. Vakkundig geportretteerd is hierin moeders huishoudelijke hulp. Een ander pijnlijk maar fraai portret dat Romijn Meijer schetste, is dat van een huwelijk in zijn nadagen in de roman Oprechter trouw (2001), waarvoor de dichter Adriaan Morriën en zijn vrouw Guusje model stonden.

En zo waren er meer die zichzelf terugzagen in Romijn Meijers werk. Hem is wel eens verweten dat hij zichzelf buiten schot hield, door altijd maar naar anderen te kijken. Maar ook over zichzelf schreef hij, alleen gingen er soms jaren overheen voordat het tot publicatie kwam. De gedachte daarachter was hij dat hij over zichzelf wilde kunnen schrijven alsof het een vreemde was. Hij wilde zichzelf kunnen objectiveren.

Verbazing over en nieuwsgierigheid naar de sociale patronen, naar omgangsvormen moeten hem gedreven hebben. Bij voortduring lees je in zijn boeken over mensen die zelden onomwonden vertellen wat ze op het hart hebben, maar die altijd omtrekkende bewegingen maken. In die bewegingen geeft de kern van de zaak zich dikwijls bloot. Taal is daar te direct voor. In Henk Romijn Meijer verliezen de Nederlandse letteren niet alleen een groot stilist, maar evenzeer een feilloos observator van het menselijk tekort.

Daniëlle Serdijn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden