Een groentje! De lente draait op volle toeren

Van dag tot dag legt de Volkskrant het ontluiken van de lente vast. 'Ik zie vandaag geen vlinder. Je loopt tenslotte ook buiten voor je lol, niet om overspannen te worden.'

Donderdag


29 maart


Het leek er even op dat we de lente er snel doorheen gingen jassen dit jaar, maar vanaf vandaag wordt de situatie weer normaler. Wel is er op de valreep van de warmweerperiode nog een record te melden: het vroegste groentje (vlinder) ooit is gesignaleerd, bij de Hatertse Vennen, bij Nijmegen.


En het eerste koolmeesei is alsnog gevonden. Wel vroeg, geen record.


In Meijendel, het duingebied bij Wassenaar, zie ik vandaag geen enkele vlinder. En het mag ook wel even, zo'n adempauze in waarnemingen. Je loopt tenslotte ook buiten voor je plezier, en niet alleen om overspannen te raken van een op hol geslagen voorjaar dat op de voet gevolgd moet worden.


Neemt niet weg dat het mooi is dat ik alsnog de groene specht zie die ik eerder in de week miste in Berg en Dal, naast de vele grote bonte spechten die mijn wandeling met een vriend mondeling en fysiek begeleiden. En als je maar lang genoeg loopt, en ook stilstaat, zie je vanzelf meer leuke dingen. Zoals die roodborsttapuit die speciaal voor ons even prachtig poseert boven in een meidoorn.


In boerderij Meijendel is het nog gewoon winter. Het haardvuur knappert, er zijn pannenkoeken met spek en alles, van tafellaken tot gordijntjes, is stemmig rood-wit geruit. Te midden van spechtengeroffel lopen we nog een stuk en dan stuiten we zowaar op de bosanemoon, een van die vroeg bloeiende wilde planten. Niet dat ik het meteen zelf vaststel, maar voor mijn eigen veiligheid maak ik foto's van de plantjes die ik zie en stuur die door naar Baudewijn Odé van Floron. Zijn oordeel: de bosanemoon. Heb ik toch weer even het idee dat ik er bovenop zit, op de lente.


Vrijdag


30 maart


De broedende zeearenden in de Oostvaardersplassen, die vorige week door hun nest waren gezakt, hebben alweer een nieuw nest gemaakt. En ze broeden opnieuw. 'Een klein wonder', aldus de boswachter.


De voorjaarsvierling is weer compleet, laat Harvey van Diek van Sovon Vogelonderzoek weten. Dat zijn dus: de tjiftjaf, de fitis, de zwartkop en de boerenzwaluw. Goed, de tjiftjaf heb ik gezien, de andere vogels nog niet. Gaat vast nog gebeuren, de komende weken.


's Middags breekt even de zon door. In een nog bladerloze struikachtige boom of een boomachtige struik (ik ben de naam weer eens vergeten) achterin de tuin van mijn onderbuurman zie ik tegelijkertijd vinken, koolmeesjes, staartmeesjes en een groenling. Als ik de stammetjes van de boom/struik met mijn verrekijker inspecteer, zie ik overal nestgaten.


Zaterdag


31 maart


Ook het tekenseizoen is weer begonnen. Sinds deze week bestaat er zelfs een site voor, tekenradar.nl, met tekenverwachting voor de komende tien dagen. Het risico (ziekte van Lyme) is nu nog gering. In juni is doorgaans het hoogtepunt van het tekenseizoen. Ik neig ernaar het risico te onderschatten. Dat komt waarschijnlijk omdat ik in de vier jaar waarin ik actief door de natuur loop nog nooit een tekenbeet heb gehad. Voor zover ik weet, althans.


's Middags, op weg naar Amsterdam-Noord, zie ik toch zomaar een boerenzwaluw vanuit de auto. Meen ik.


En op het rommelige industrieterreintje waar we iets te zoeken hebben, fotografeer ik een paars plantje in een slootberm. Hondsdraf, meldt Baudewijn Odé later. Precies wat ik hoopte. Die ontbrak nog op mijn lijstje vroege voorjaarssoorten.


Zondag


1 april


Meldingen van kievitsbloemen, perenbloesem, dotterbloem. En fluitenkruid: binnenkort overal langs de wegbermen, die dan wit gaan kleuren.


Filmpje kijken van de oehoes en hun kuikens op Beleefdelente.nl. Mooie beelden. Er worden konijnen en houtduiven aangevoerd, de kuikentjes worden geknuffeld en doen zich te goed aan een muis. De stand van zaken bij de andere gevolgde vogels: de ooievaars zijn druk aan het broeden, de slechtvalken nu ook, steenuil, koolmees, ijsvogel en boerenzwaluw, lepelaar en merel zijn nog niet zover. De grauwe kiekendieven en de gierzwaluwen zijn nog niet in het land.


Bij de vossenburcht op Volgdevos.nl blijft het vooralsnog angstvallig stil.


Nieuw op natuurkalender.nl: de eerste eilegverwachting van broedvogels, ontwikkeld door Sovon Vogelonderzoek en de Vlinderstichting. Volgens die eilegverwachting leggen koolmezen, buizerds, boomklevers en pimpelmezen rond deze tijd hun eerste ei. Eenden, meerkoeten en kieviten waren al eerder. Uit de voorspelmodule blijkt dat we nu op ongeveer eenderde van het broedseizoen zitten.


Maandag


2 april


In de binnentuin zit een tjiftjaf en dat zullen we weten ook. Hij houdt het ongeveer een uur lang vol, het luide tjiftjaffen, met kleine tussenpozen.


Ik begin me af te vragen waar het natuurlijke einde ligt van dit logboek. Aan het begin van de massale vogeltrek, had ik gedacht, vanaf half april. Of bij het zien van de eerste gierzwaluw. Als dit vogeltje, dat zich bijna permanent in de lucht ophoudt, massaal terug is, is de lente ook op zijn hoogtepunt en sowieso niet meer bij te houden.


Toevallig net vandaag komt een eerste melding van een wel erg vroege gierzwaluw binnen.


Dinsdag


3 april


Veel vogeltjes, plantjes en vlinders, tot nu toe, maar zoogdieren ontbraken nog. En dat terwijl de eerste wilde zwijntjes al vanaf februari geboren zijn. Maar vandaag, op de vroege avond, haal ik die achterstand ruimschoots in. Als ik aankom, samen met Lennard Jasper, boswachter van Staatsbosbeheer, bij het zogeheten natuurtheater op de Midden-Veluwe, staan er voor de luxe wildkansel met wel vijftig zitplaatsen (alleen voor begeleide excursies!) al twee reeën ontspannen te grazen op de open plek in het bos voor ons. De plek is ervoor gemaakt in dit rustgebied voor wild, waar de dieren zich in de kern veilig kunnen voelen, omdat er niet wordt beheerd met het geweer. En hier is een poeltje, er is gras ingezaaid en een ingenieus apparaat verspreidt in een hoekje af en toe maiskorrels en ander voedsel. Ja, een beetje kunstmatig, maar die dieren die nu het toneel opschuiven gedragen zich volstrekt natuurlijk en wanen zich onbespied. In volgorde van opkomst: een vos, die voor onze neus wat komt drinken uit de poel en dan weer afgaat, dan het hoofdvoorstelling: een hele rotte zwijnen die het toneel komt oprennen, moeder de zeug, twee overlopers en tien pasgeboren 'gestreepte pyama's', biggetjes die al ravottend over het veld draven. Eén van de overlopers, dat zijn een- of tweejarige zwijnen, wentelt zich intussen rond in de poel, totaal op zijn gemak. En dan melden zich nog twee mannetjesherten met een beginnend gewei op het podium. Je kunt er niet omheen: meer kun je niet verwachten van natuurbeleving. En de jonge Lennard Jasper staat zowat te juichen in de geluidsdichte kansel, want zo heeft hij het nog niet meegemaakt, sinds het veld vorig jaar, mede op zijn initiatief, werd uitgebreid en aangepast. Terwijl hij toch doorgaans de persoon is die de excursies leidt.


Het is duidelijk: ik heb weer eens geluk.


Van Caspar Janssen verscheen deze week het boek Ontpopt; stedeling ontdekt natuur. Uitgeverij Atlas-Contact. ISBN 978 90 450 2096 9. Prijs: 16,95


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.