Een groener huishouden begint bij de verwarming: weg met de cv-ketel

Beeld Marcel van den Bergh

Tot nu toe gaat de meeste aandacht voor het vergroenen van de energiehuishouding uit naar stroom: windmolens, zonnepanelen, batterijen. Maar elektriciteit dekt in huishoudens slechts 25 procent van de energiebehoefte. Rond 42 procent uit van het huishoudelijk energieverbruik gaat op aan verwarming.

Voor huiseigenaren is de elektrische warmtepomp vanuit milieuperspectief het beste alternatief voor de cv-ketel. Zo'n pomp haalt warmte uit koude lucht (of water). De werking ervan is te vergelijken met die van een binnenstebuiten gekeerde koelkast, want een koelkast haalt koude uit warme lucht. Als zo’n warmtepomp op wind- of zonnestroom werkt, stoot hij vrijwel geen CO2 uit.

Maar een warmtepomp kan de cv-ketel niet zomaar vervangen. Een cv-ketel kan de radiatoren opstoken tot 80 graden als het moet. Een warmtepomp heeft al moeite water tot boven de 50 graden te verwarmen. Zo'n 40 graden is wel haalbaar, maar dat is niet genoeg om een woning op koude dagen te verwarmen. Tenzij het huis op twee manieren aan de warmtepomp wordt aangepast: door vloerverwarming aan te leggen en de woning extra goed te isoleren.

Die ingrepen kunnen per woning gemakkelijk 50 duizend euro kosten. Dat is een bedrag waar de meeste huiseigenaren voor terugdeinzen. Maar een tussenoplossing maakt de kosten behapbaar: de hybride verwarming. Dat is een warmtepomp met een kleine gasketel als steuntje in de rug. Als het niet zo koud is, redt de warmtepomp het in zijn eentje wel. Anders springt de gasketel bij. Zo’n systeem vereist geen vloerverwarming of zware isolatie, maar vermindert het gasverbruik (en de CO2-uitstoot) toch met de helft.

Een ‘brede coalitie’ wil de cv-ketel in feite verbieden door hogere eisen aan verwarmingsapparaten te stellen. Met ingang van 2021 zou iedereen wiens cv-ketel aan vervanging toe is, dan op zijn minst een hybride systeem moeten nemen. ‘Een installateur die dan nog een cv-ketel plaatst, is in overtreding’, zegt Doekle Terpstra van installateursorganisatie Uneto-VNI.

Dat de installatiebranche en de ketelbouwers dit voorstellen, is geen wonder. Zij hebben er belang bij dat ze in de toekomst nog apparaten kunnen installeren en dat de overheid niet voluit inzet op stadsverwarming. Maar Terpstra verwoordt het anders: ‘Wij willen het initiatief nemen, omdat we tot nu toe vaak niet de optimale systemen installeren.’ Zijn branche zal fors aan de slag moeten om mensen om- en bij te scholen, zodat er over drie jaar genoeg bekwame installateurs zijn. ‘Dat wordt nog bezwete-hoofden-operatie’, zegt hij.

Maar waarom doen milieuorganisaties als Greenpeace, Milieudefensie en Natuur & Milieu mee? Zij willen toch dat Nederland zo snel mogelijk helemaal van het aardgas af gaat? Geertje van Hooijdonk van Natuur & Milieu: ‘Wij beschouwen zo’n hybride systeem als een tussenstap, die in sommige gevallen nodig kan zijn. Je moet het van wijk tot wijk bekijken. De ene wijk kan overgaan op stadsverwarming of op een andere manier van het gas af gaan; in de andere wijk kan dat niet. Een hybride systeem verbruikt veel minder gas en dat is gunstig. Maar we dagen de bedrijfstak uit om met oplossingen te komen die ook gasloze systemen betaalbaar maken.’

Milieu-organisatie Urgenda doet niet mee. Marjan Minnesma van Urgenda: ‘Het risico bestaat dat zo’n tussenstap alleen maar tot vertraging leidt. Je kunt beter nu al overstappen op elektrische systemen.’ Ze voegt er welwillend aan toe: ‘Op deze manier daalt wel het gasverbruik. En die coalitie houdt wel druk op de ketel.’

INZET

Een huis met een lening

Het idee achter gebouw-gebonden leningen is dat huiseigenaren de investering in milieuvriendelijke verwarming (rente en aflossing) betalen uit de toekomstige besparingen op hun energiekosten.

Omdat huiseigenaren niet graag investeren in dure systemen met een lange terugverdientijd, vooral niet als ze die bij een verhuizing niet kunnen meenemen (in dat geval profiteert de koper van de woning van de investering van de verkoper), is een nieuwe vorm van krediet bedacht. Die lening zou niet moeten vastzitten aan de persoon, maar aan de woning. Als de woning met de (al dan niet hybride) warmtepomp wordt verkocht, gaat de lening over op de nieuwe eigenaar. In het regeerakkoord is al een onderzoek naar zulke gebouw-gebonden financiering aangekondigd. Op dit moment bestaan dergelijke leningen nog niet; volgens bankiers passen ze niet binnen de huidige wetgeving.

MINi-interview bij foto

Auteur: Rens Blom

Peter Ambagtsheer uit Apeldoorn is bijna een jaar geleden overgestapt op een hybride verwarmingssysteem. De capaciteit van zijn oude cv-ketel is via een software-update verkleind en er is een warmtepomp op zijn dak geplaatst. Het hybride verwarmingssysteem waar Uneto-VNI en Greenpeace voor pleiten, werkt net zo.

‘De financiële- en milieuwinst zit ‘m bij het hybride systeem in de ‘kwakkelmaanden’: van maart tot juli en van september tot november. Het is dan warm genoeg om het huis niet met gas, maar alleen met de warmtepomp te verwarmen. Dan bespaar ik zowel aardgas als geld. Volgens de fabrikant zou dat 500 euro per jaar stookkosten moeten schelen.’

‘De warmtepomp kostte 5000 euro, inclusief installatie. Het aanpassen van de radiatorkranen kostte daarnaast nog eens 500 euro. Op de warmtepomp kreeg ik destijds 2400 euro subsidie. Ik heb de investering van tevoren doorgerekend en concludeerde dat ik hem binnen een aantal jaar kan terugverdienen.’

‘Ik vind het niet realistisch om heel Nederland straks te dwingen afscheid te nemen van de traditionele cv-ketel. Een doorsnee huishouden kan een hybride systeem simpelweg niet betalen. De gebouw-gebonden financiering kan een oplossing zijn, maar dan nog: er zijn niet genoeg installateurs om zoveel hybride systemen aan te leggen. Dat is echt specialistenwerk. De installatie is tijdrovend: bij een doorzonwoning moet je denken aan vijf werkdagen voor één monteur. Mijn hybride systeem bevalt goed, al zijn er nog dingen die beter kunnen. Zo krijg ik geen melding op mijn smartphone bij een storing, dat vind ik best een gemis. Want als het systeem niet werkt, ben ik juist duurder uit dan met een cv-ketel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden