Een groeiproces doet altijd pijn

De Bijlmer heeft een slechte naam: drugs, misdaad. Maar er is al veel veranderd, zegt het stadsdeel. 'Op de fiets zie je pas hoe mooi het hier is.'..

De Bijlmer. Voor veel mensen is de naam nog altijd een synoniem voor grauwe flats, armoede, verloedering, criminaliteit en drugsoverlast. Maar sinds in 1992 met de grootschalige vernieuwing is begonnen, is de Bijlmermeer veranderd. 'Kom maar kijken', zegt Pieter Litjens, wethouder beheer en milieu van het stadsdeel Zuidoost. 'Maar kom op de fiets, want dan zie je pas hoe mooi het hier is.'

Veel mensen wilden eigenlijk helemaal niet in de oude Bijlmer wonen, denkt Litjens. Maar de wijk was nu eenmaal de toegang tot een leven in Amsterdam. Vaak was het zelfs het startpunt van een leven in Nederland. 'Je kreeg bij wijze van spreke op Schiphol al de sleutel', zegt Litjens. 'Maar zodra ze konden, gingen mensen hier weg. De doorloopsnelheid in de hoogbouw was enorm hoog en niemand voelde zich ergens verantwoordelijk voor. De betrokkenheid bij de buurt hield op bij de voordeur.'

De vernieuwing moet dit veranderen. Van de 12.500 flatwoningen die de wijk in 1975 telde, wordt meer dan de helft gesloopt. De rest wordt gerenoveerd. Inmiddels is de vernieuwingsoperatie over de helft. Een groot gedeelte van de te slopen hoogbouw is al verdwenen. In 2009 gaat Develstein als laatste oude Bijlmerflat tegen de vlakte.

De flats worden vervangen door appartementencomplexen en veel laagbouw. Veel huurwoningen maken plaats voor koophuizen. Litjens: 'Ik zie het liefst dat iedere Amsterdammer in een koophuis woont. Mensen zorgen toch beter voor iets dat van henzelf is. Dat zie je terug in een buurt. Met koopwoningen en duurdere huurhuizen willen we verloedering voorkomen.' Bovendien hoopt het stadsdeel het zo aantrekkelijker te maken om in de Bijlmer te blijven. 'De succesvolle bewoners willen we in de buurt houden.'

Een belangrijk onderdeel van de vernieuwing is de verlaging van de dreven, de doorgaande wegen die de Bijlmermeer op metershoge dijken doorsnijden. De dreven waren bedacht om auto's te scheiden van fietsers en voetgangers en het verkeer veiliger te maken.

'Maar die dreven geven juist een onveilig gevoel. De onderdoorgangen zijn enorme viaducten, waar je 's avonds in je eentje doorheen moet', zegt Joop de Haan, directeur van het Projectbureau Vernieuwing Bijlmermeer. Waar mogelijk worden ze daarom nu vervangen door 'stadsstraten', gelijkvloers en met aan weerszijden bebouwing. Het verkeer doet zo zijn intrede in het dagelijks leven van de Bijlmer. 'De stadsstraten zijn hele stijlvolle boulevards en ze maken deel uit van de woonomgeving', vindt De Haan.

Niet iedereen is echter blij met de verlaging van de dreven. Met de dijken verdwijnen ook de bomen, en met de aanleg van de stadsstraten neemt de bebouwing toe. Bewoners van de 3G-buurt - een wijk die gespaard blijft voor de vernieuwingsoperatie - verzetten zich al jarenlang tegen de verlaging van de dreven langs hun wijk. Zonder succes. Afgelopen maandag is het afgraven begonnen en zijn de eerste bomen gekapt.

'Sorry, maar zo is het plan. De deelraad heeft in 2001 ingestemd met de verlaging en dat moet je respecteren', meent Litjens. 'Zonder de dreefverlaging kunnen we niet verder. Het is zuur om te zien dat mensen door de tegenstand langer op een nieuwe wonig moeten wachten. Het ziet er nu even naar uit met die gekapte bomen, maar daar komen straks prachtige platanen voor terug. Zie het als een groeiproces: groeien doet altijd pijn.'

Zonder de strijd om de dreven, blijven er nog genoeg zorgen over. Hoewel de werkloosheid onder de Bijlmerbevolking afneemt, leeft nog altijd een grote groep aan de onderkant van de samenleving. Drugsverslaafden veroorzaken nog altijd overlast en niet alle nieuwe woningen verkopen even goed. 'We hebben nog heel wat te verhapstukken', erkent Litjens. 'Maar het positieve is dat we een jonge bevolking hebben: we hebben hier werkelijk de toekomst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden