'Een goede tolk is bij rechtbank niet zo geliefd'

Niet alleen in vreemdelingenzaken, maar ook in strafzaken zijn tolken regelmatig van abominabele kwaliteit. Politie, Openbaar Ministerie en rechtbanken besteden onvoldoende aandacht aan de selectie van capabele tolken en beperken zich te vaak tot enkel een verklaring van goed gedrag....

Van onze verslaggever

Bas Mesters

AMSTERDAM

Vertalers van wie bekend is dat ze hun werk slecht doen, worden volgens het Nederlands Genootschap van Vertalers toch keer op keer voor een opdracht gevraagd. Hoewel het probleem al jaren bekend is, zijn opdrachtgevers bij justitie en politie nog steeds onvoldoende kritisch bij het uitkiezen van hun tolken. Er zijn geen gestandaardiseerde selectie- en controleprocedures.

Degenen die de tolken aannemen hebben niet de kennis om te beoordelen of het om een capabele kandidaat gaat en laten zich daar vaak ook niet in adviseren. Er wordt gebruik gemaakt van vertaalbureaus die te weinig eisen stellen aan de tolken.

Dit leidt tot de vreemde situatie dat de honderd tolken die het diploma gerechtstolk op zak hebben, nog al eens thuis zitten, terwijl personen die zichzelf tot vertaler hebben uitgeroepen het werk opknappen. Rechtbanken presteren het om buitenlanders die slechts een spoedcursus Nederlands hebben gevolgd als tolk te gebruiken met als gevolg dat niet zelden familieleden van verdachten en getuigen, die op de publieke tribune zitten, de vertaler op fouten betrappen.

Door de onzorgvuldige selectie van tolken komt het voor dat door politie afgetapte telefoongesprekken verkeerd worden vertaald. Zoals in de Rotterdamse Ramolahzaak.

Daarin bleek onlangs dat een tolk verdachten op basis van een bandopname had geïdentificeerd, terwijl hij deze personen daarvoor nooit eerder had gezien of gehoord. De zaak is terugverwezen naar de rechter-commissaris en de tolken worden gehoord.

D. Vermaat, advocaat van een van de verdachten en voorzitter van de werkgroep strafrecht in Rotterdam, zegt dat tolken, de goede te na gesproken, vaak te hoge pretenties hebben, niet aangeven waarin ze minder goed zijn, en alles aanpakken, omdat het lekker verdient. Ze stellen zich nog al eens op als een verlengstuk van justitie en verliezen hun neutrale positie uit het oog.

Vermaat: 'De goede tolken zijn bij rechtbank en politie niet zo geliefd. Daar is moeilijk mee te werken, omdat ze alles vertalen. De rechter baalt van zo'n tolk, want het kost tijd. Een agent hoort ook liever een korte samenvatting waarin de tolk zegt dat de verdachte het heeft gedaan.'

Een goede tolk is volgens Vermaat lastig. J. Hoogland, betrokken bij de cursus gerechtstolk van het Instituut voor gerechtstolken en vertalers, beaamt dat. 'Als een politieagent vraagt of de verdachte wel goed bij zijn hoofd is, moet de tolk antwoorden dat hij daarvan geen verstand heeft. Dat hij komt om te vertalen.'

Een goede tolk stelt zich neutraal op en beschikt behalve over een perfecte talenkennis ook over voldoende inzicht in de cultuur van de landen waarin hij is gespecialiseerd. Bovendien moet een goede gerechtelijke tolk thuis zijn in juridische zaken. En niet, zoals vaak voorkomt, geen benul hebben van het verschil tussen een rechter-commissaris en een officier van justitie.

Het NGV ijvert al jaren voor professionalisering van de straftolk. Het streeft naar algemene geldende kwaliteitseisen waaraan tolken moeten voldoen. Het genootschap wil een wettelijke regeling van tolkenbijstand voor verdachten.

Toch vindt het NGV weinig gehoor bij de overheid. Tolk is geen beschermd beroep. En het Staatsexamen Tolk/Vertaler van de overheid wordt binnenkort opgeheven, waardoor de meest uniforme kwaliteitstoets zou verdwijnen. Om dit te voorkomen wordt nu door private partijen gewerkt aan een stichting die een alternatief examen zal gaan aanbieden.

Een woordvoerder van Justitie stelt geen aanwijzingen te hebben dat er sprake zou zijn van een structureel probleem, maar erkent dat het beter zou kunnen. Het ministerie werkt aan betere opleidingen, maar heeft daarbij te kampen met een gebrek aan middelen, aldus de woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden