Een goede piece

Je gaat het pas zien als je het doorhebt.* Wieteke van Zeil over opmerkelijke en veelbetekenende bijzaken in de beeldende kunst. Deze week: graffiti. *Johan Cruijff

Detail uit Zephyr (Andrew Witten): Zonder titel; 1980. Inkt op papier; 53,34 x 63,5 cm. Museum of the City of New YorkBeeld .

Kijken naar graffiti is zo ongeveer het omgekeerde van kijken naar details in schilderijen. Wie staat er nou bedachtzaam te turen naar een hoekje van een enorme letter op een schutting? Graffiti zie je meestal in een flits als je iets heel anders aan het doen bent, zoals fietsen of in de trein zitten. Graffiti ís beweging, het hoort bij de dynamiek van een volle stad, bij treinen, bij plekken waar gebouwd of afgebroken wordt. Een goede piece (ja, dat is een gewoon woord bij dit onderwerp, zoals trompe l'oeil een gewoon woord is bij schilderkunst) zet zich in een seconde in je geest en kan daar blijven hangen tot je jaren later in stukjes en beetjes de herinneringen van je jeugd bijeenraapt, niet geheel zeker wat bij wat hoort of wanneer het was. De leukste zijn die op plekken hoog op een muur als de steigers al weg zijn, zodat het lijkt alsof ze in de lucht gespoten zijn.

Detail uit Zephyr (Andrew Witten): Zonder titel, 1980. Inkt op papier; 53,34 x 63,5 cm.Beeld Museum of the City of New York

Ik houd van die grote details: uiteinden die een pijl vormen of een galante krul, fonkelende sterren aan de rand van een letter, woordjes in bubbelletters. Het lijkt bombastisch, maar er zit altijd gevoel voor detail in een goede piece. Een jaar of tien geleden zag ik vanuit een tram in Amsterdam een enorme afbeelding van Delta, een Nederlandse artiest die zijn naam goed gekozen had, zo bleek, want hij is later industrieel ontwerp gaan studeren in Delft en hij (Boris Tellegen - van Toon, ja) is wereldwijd de beste artiest als het gaat om het maken van ingenieuze 3D-letters. Dus ik zag die DELTA met daarboven het zinnetje ya'll be good now. Delta was toen allang volwassen en echt kunstenaar en ik vond dat zo bemoedigend. Ronduit genereus dat hij de stad nog een groot werk gaf, met alle risico's die daar in het aangeharkte Amsterdam bijhoren.

'Dus ik zag die DELTA met daarboven het zinnetje ya'll be good now.'Beeld Delta

PS: Inmiddels heb ik een afbeelding van de piece uit mijn herinnering toegestuurd gekregen van de maker; zie hier. Ook de plek waar die stond is me nu eindelijk bekend: op een muur van de oude, nu afgebroken Sandberg-vleugel van het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Spat-achtige stippen

In het Amsterdam Museum wordt nu teruggekeken op die tijd van stiekem 's nachts spuiten, van Dr. Rat, Shoe, Delta, Jaz en hun connecties met de New Yorkse graffiti-scene. Ineens sta je dan toch bedachtzaam te staren naar details.

Mijn oog viel op een klein werk van Zephyr, de 'westenwind'. D'r zitten van die mooie spat-achtige stippen in, alsof het een beetje miezert, en kleine charmante woordjes. De R, of misschien de Y - ik vergis me nogal eens met die letters, net als bij middeleeuwse manuscripten - loopt uit in een driedimensionale punt en daarin staat 'The Soul Artists', het clubje waartoe hij toen behoorde. Met een prachtig sterretje in de E en slierten, en dan hoe die S en die A samenkrullen.

Zephyr is van de generatie die als eerste de graffiti naar de galeries bracht in New York. Hij zette gewoon zoals de meesten zijn naam in mooie letters - precies waarom ik voor graffiti viel toen ik klein was. Dat letters mooi waren, en dat jongens (en een paar meisjes) daarmee een vervallen stad aandacht en kleur gaven. De routine van het nauwe leven van voorbijgangers even doorbraken. Dat er een lijn loopt van de monniken van de Middeleeuwen, met hun grapjes in de marges van de bijbel en in de rondingen van de hoofdletters naar de straatjongens van toen die later weer hele goede ontwerpers werden, het is een rare weg, maar zolang er een weg is voor jongens en meisjes met bravoure en oog voor het onbekende, maakt het me weinig uit waar ze hun details neerzetten.

Hieronder kunt u inzoomen op het schilderij

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden