Een god van 85 zonder baard

De actualiteit roept soms een universeel verhaal in herinnering, dat in de kunsten vorm kreeg. In deze rubriek aandacht voor deze 'archetypes' van het nieuws. Vandaag: De Nobelprijs voor de grondlegger van in vitro fertilisatie.

Het blijft een onwaarschijnlijk verhaal, het Genesishoofdstuk in de Bijbel. Hoe God de Vader in een relatief korte periode van zes dagen hemel en aarde schiep, het licht aanknipte, dag en nacht van elkaar scheidde, een dierenrijk bedacht, alles een vruchtbare toekomst wenste, en als klap op de vuurpijl, uit het stof der aarde een mens boetseerde naar Zijn gelijkenis: Adam.


Mooi verhaal, prachtig verteld en met een goed gevoel voor symboliek, maar bepaald niet waarachtig, laat staan wetenschappelijk onderbouwd. Op één passage na: de scène waarin God meent dat Adam niet in zijn eentje tussen het geboomte en gedierte moet blijven, en besluit hem een 'hulpe' te geven. Want zo geschiedde. Terwijl de eerste mens diep lag te slapen, haalde God uit diens lichaam een rib, voorzag deze van vlees, en 'bouwde' daaruit een vrouw, die in eerste instantie Manninne heette, 'omdat zij uit den man genomen is', zoals de Statenbijbel vertelt.


Wat je van de rest van het verhaal ook kunt zeggen, deze laatste daad, het scheppen van een mens, bleek eeuwen later een reële optie te zijn - om precies te zijn in 1978. In dat jaar werd de eerste reageerbuisbaby geboren, genaamd Louise Brown. Brown kwam ter wereld dankzij de toen nog onbekende in vitro fertilisatie-techniek.


Haar schepper: de Britse wetenschapper Robert G. Edwards, die afgelopen week voor deze techniek de Nobelprijs voor de geneeskunde kreeg. Edwards nam voor zijn creatie een eicel uit Louises moeder, bevruchtte deze met sperma van de vader, en plaatste die vervolgens terug in het baarmoederslijmvlies van de moeder, waarna negen maanden later Louise geboren werd.


Ook dat is een mooi verhaal. Zeker voor alle ouders die op deze manier een kind willen krijgen; in de afgelopen dertig jaar zo'n vier miljoen - beduidend meer dan God in eenzelfde tijdspanne voor elkaar zou hebben gekregen.


Daarin ligt dan misschien ook wel de kern van de kritiek die de Rooms Katholieke Kerk op de toekenning van het Nobelcomité heeft. Het Vaticaan protesteert tegen de handel in menselijke eicellen en de vernietiging van alle bevruchte embryo's in de loop der jaren.


Maar wat het Vaticaan natuurlijk ook niet zint, is dat God de Vader zich in de moderne tijd heeft geopenbaard in de gedaante van een 85-jaar oude man in een rolstoel, zonder baard, met bril en in het bezit van een Brits paspoort. Edwards, de man van vier miljoen, trad met zijn ivf-methode in Bijbelse voetsporen. Zijn scheppingsdrang kan de vergelijking met het Genesisverhaal met verve doorstaan.


Rome vindt de toekenning van de Nobelprijs aan de nieuwe God 'compleet ongepast'. Begrijpelijk. Het is gewoon kinnesinne. De eerste kunstmatige, buitenbaarmoederlijke mensvermenigvuldiging deed zich ruim zesduizend jaar geleden voor. Ergens in het Heilige Land. Na zes dagen scheppen en een dag rust. Door een meester-boetseerder die uit stof een man maakte en uit een rib een vrouw. Daar is in vitro fertilisatie kinderspel bij. Het Vaticaan vindt natuurlijk dat de Nobelprijs naar zijn eigen kandidaat had moeten gaan, naar degene die destijds de primeur had.


Rutger Pontzen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden