EEN GEWOON GENOEG KABINET

ALS U dit stukje leest, is - heel misschien - bekend welke partij welke portefeuilles krijgt en hoeveel ministers er uiteindelijk op de trappen van Paleis Noordeinde zullen staan....

Bolkestein was daartegen omdat hij - terecht - twijfelt aan de toegevoegde waarde van een nieuwe minister zonder portefeuille. Maar met de PvdA valt er best over te praten, liet Melkert, de nieuwe fractievoorzitter van de PvdA, bij herhaling weten.

Dat is sympathiek. Maar de vrijgevigheid van de PvdA heeft, vermoed ik, minder te maken met Melkerts warme gevoelens voor de kleine, progressief-liberale coalitiepartner dan met het belang van de PvdA.

Als D66 twee ministeries krijgt, kan De Graaf aanspraak maken op een gezichtsbepalende en zware post naast Volksgezondheid. Binnenlandse Zaken ligt dan voor de hand omdat D66 op die positie werk kan maken van de 'half-gekozen' burgemeester die in het regeerakkoord is vastgelegd. Maar komt er ten gerieve van de Democraten een extra minister bij, dan kan D66 die claim vergeten en komt Binnenlandse Zaken al gauw bij de PvdA terecht.

D66 wordt dan opgescheept met een vederlichte minister die een beetje mag knutselen met Cultuur & Media of een andere fantasie-portefeuille zonder geld, bevoegdheden of ambtenaren. En mag, hoop ik, vervolgens kiezen uit Landbouw, Natuurbeheer en Visserij of Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.

Die ministeries zijn bij de VVD en vooral de PvdA dezer dagen minder in trek. Hetgeen veel zegt over Koks Agenda 200O-plus voor zover die niet over vliegvelden, wegen en andere asfaltprojecten gaat. Misschien is dat voor het - van oorsprong - behoorlijk groene D66 een uitdaging er toch iets van te maken.

Marcel van Dam schreef donderdag dat de meeste partijen al lang weten wie ze als minister zullen vragen. De grootste onzekerheid in deze fase van de formatie is, volgens Van Dam, of een partij de door haar begeerde posten wel krijgt. Toch vraag ik me af of het doorlopende debat over de omvang van het kabinet het vroegtijdig polsen van kandidaten niet erg lastig heeft gemaakt. Daarbij komt dat het vertrek van Wallage en het - aanstaande - vertrek van Bolkestein ook invloed zal hebben. Dijkstal, die dezer dagen Bolkestein opvolgt, en Melkert zullen ongetwijfeld hun eigen opvatting hebben over de gewenste ploeg.

Die heb ik ook en omdat Jan en Alleman al een eigen kabinet heeft samengesteld, waag ik op de valreep ook een gokje. Makkelijk zijn Kok (Algemene Zaken), Zalm (Financiën) en Borst (Volksgezondheid). Daarnaast wordt zij ongetwijfeld de tweede vice-premier van het nieuwe kabinet. Dat zou wel eens haar redding kunnen worden: als vakminister wacht haar in de moeilijk bestuurbare gezondheidszorg een bijna onmogelijk taak.

Eerste vice-premier wordt Jorritsma op Economische Zaken. Een lekkere lichte post die niettemin volop ruimte biedt voor politieke profilering (het fileprobleem incluis). Vervelend (voor de PvdA) is wel dat de VVD met Zalm en Jorritsma op sociaal-economisch terrein wel erg veel invloed krijgt. Maar Kok en Melkert aanvaarden dat, omdat ze zwaargewicht Klaas de Vries weten weg te lokken bij de SER en zelf voldoende invloed kunnen uitoefenen op het kabinetsbeleid.

Op Justitie mag Korthals, nu vice-fractievoorzitter van de VVD, bewijzen dat hij rust in de tent kan brengen. Binnenlandse Zaken gaat naar de PvdA. De Nijmeegse burgemeester D'Hondt, een geschikte kandidaat wordt toch gepasseerd omdat Kok naast Melkert nog een andere kroonprins in huis wil halen: Job Cohen, senator en voormalig staatssecretaris van Onderwijs.

Dat laatste ministerie komt - tot veler opluchting - niet bij Netelenbos terecht, maar bij de liberaal Loek Hermans (nu commissaris van de koningin in Friesland). Van Aartsen krijgt Buitenlandse Zaken en Eveline Herfkens (VN-ambassadeur in Genève) als minister van Ontwikkelingssamenwerking als secondant. Voor Max van den Berg (Novib) rest slechts een staatssecretariaat: bij gelijke geschiktheid gaat de voorkeur nu eenmaal naar vrouwen uit.

Pronk is toch weer lastig te passeren en wordt op Defensie snel populair door een deel van de bezuinigingen ongedaan te maken. Van Boxtel en burgemeester Apotheker van Leeuwarden komen voor D66 op VROM en Cultuur & Media (of omgekeerd) terecht.

Hoewel Winsemius (McKinsey en Natuurmonumenten) Bolkestein in '94 voor het hoofd stootte, wordt die - nadat De Grave voor de eer heeft bedankt - op aandringen van Dijkstal nogmaals voor Landbouw gevraagd. Een greep waar niet alleen de VVD, maar ook het milieu en het Europese landbouwbeleid wel bij varen.

De PvdA krijgt het begeerde Verkeer en Waterstaat. Omdat De Boer een oogje heeft op een van de twee baantjes die in Leeuwarden vrij komen en de PvdA-fractie niet barst van bestuurlijk feminien talent, wordt daarvoor Guusje Ter Horst (wethouder in Amsterdam) of de Amersfoortse burgemeester Annie Brouwer gevraagd.

Het is misschien geen 'droomkabinet', maar 'gewoon' genoeg (Kok) lijkt het me wel. Er zitten te weinig vrouwen in, want evenveel als in het vorige kabinet. Karen Adelmund, Ella Kalsbeek (PvdA), Bibi de Vries en Hella Voûte (VVD) krijgen echter een kans als staatssecretaris. De Grave die net als Vermeend op zijn post blijft, baalt achteraf van zijn beslissing. Wie het kleine niet eert, is het grote niet waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden