Een gevaarlijke bedrieger die iedereen steeds een stap voor is

Wereldwijd werd hij gezocht voor drie verkrachtingen. Steeds wist Ali R., een gevluchte Iraniër, de dans te ontspringen door van het ene land naar het andere te trekken....

HIJ IS glad, gewiekst vooral. Wereldwijd gezocht wegens drie verkrachtingen. In het Canadese plaatsje Red Deer worden de mounties (politie) onderhand gek van hem. 'Hij is een prater, een bedrieger, iemand die je steeds een stapje voor is', zegt rechercheur B. Quayle, belast met de geruchtmakende zaak. 'Dat is knap frustrerend.'

Hoe Ali R., volgens Interpol een van de meest gezochte misdadigers, al jaren uit handen van justitie in Canada weet te blijven, is daarom ook een verhaal apart. Je zou er haast bewondering voor hebben.

Canada, Noorwegen, Denemarken, Turkije, de serie-verkrachter heeft er, ondanks de ongekende internationale jacht op zijn persoon, nooit lang in de cel gezeten. Want dat is natuurlijk niks voor R., deze vermeende lijfwacht van wijlen de sjah van Perzië.

In Turkije werd hij het land uitgezet zonder dat de autoriteiten wisten wie hij was. In Noorwegen, waar hij politiek asiel vroeg, kon R. zelfs een jaar lang ongestoord in een klein plaatsje wonen. Een krant besteedde zelfs aandacht aan zijn praatjes over de mystiek van de Oosterse gevechtssporten, zijn specialisme. Het was R. ten voeten uit: geslepen en tegelijk geloofwaardig.

Ali R. (41) is Iraniër en verblijft nu, na een zwerftocht van drie jaar, in Nederland. Maar wie denkt dat de man, die verdacht wordt van vier verkrachtingen in Canada en Australië, snel aan de Canadese justitie wordt uitgeleverd, heeft het glad mis. Al een half jaar weet hij uitlevering te voorkomen, gebruik makend van ellenlange juridische procedures, tot aan de Hoge Raad toe.

In Canada worden ze er moedeloos van. Quayle: 'Het is een schok voor ons dat het allemaal zo lang moet duren. Ontzettend teleurstellend. Zelfs in Canada duren de procedures niet zo lang. Dit is toch niet nodig?'

R. heeft hier zelfs politiek asiel gevraagd, net als hij eerder op handige wijze deed in Noorwegen en Canada. Het grote schrikbeeld van zijn slachtoffers is dat hij uiteindelijk een verblijfsvergunning krijgt. 'Ik ben bang dat hij ooit zal eindigen in een land dat wel bereid is hem asiel te verlenen', zo betoogde een van zijn slachtoffers, het fotomodel Holly Desimone, onlangs in een interview.

De zaak-Ali R. roept in de Canadese provincie Alberta nog steeds felle emoties op. Emoties over de rechter die hem in vrijheid stelde, over de dader die de dans lijkt te ontspringen en over de bureaucratie van de betrokken regeringen.

De Iraniër, die na de revolutie zijn geboorteland ontvluchtte, belandde in 1990 in Edmonton waar hij politiek asiel vroeg. Omdat hij het land binnenkwam met een vervalst paspoort, wisten de Canadese autoriteiten aanvankelijk niets van zijn criminele verleden.

In het Australische Melbourne werd R., zo bleek later, gezocht voor een poging tot verkrachting. Toen al maakte de Iraniër gebruik van zijn favoriete smoesje: een achttienjarig meisje belooft hij een rol in een van zijn zelfgemaakte video's over gevechtssporten.

Eind 1990 gaat de man opnieuw in de fout: in Red Deer (Canada) vergrijpt hij zich aan twee vrouwen; in Edmonton wordt één vrouw verkracht. R. moet in augustus 1991 voor het gerecht verschijnen, maar het zal nooit zover komen. In juni besluit een rechter, die dan al op de hoogte is van zijn Australische achtergrond, hem op borgtocht vrij te laten. Niet lang daarna weet hij Canada te verlaten.

Voor de mounties begint een moeizame speurtocht, die uiteindelijk ruim drie jaar zal duren. Interpol besluit de zaak de hoogste prioriteit te geven, iets wat ongewoon is voor een verkrachtingszaak. Pas in februari 1992 duikt R. weer op. Onder de schuilnaam Ali Basati vraagt hij, samen met zijn in Hongkong geboren vrouw en driejarige zoon, politiek asiel aan in Noorwegen.

Een jaar lang weet de Iraniër zich veilig. Hij verblijft in het Noorse plaatsje Sunndalsora waar hij, zo zal later blijken, een poging doet om een tiener naar zijn huis te lokken. Het meisje vertrouwt hem echter niet. Ook de Noorse justitie twijfelt dan aan zijn identiteit. Op 15 maart 1993 wordt het appartement van R. doorzocht, maar het is al te laat. R. is dan al gevlucht. Zijn gezin vertrekt naar Hongkong.

Weer weet de Iraniër zich lange tijd schuil te houden, tot hij op 8 december in Istanbul wordt aangehouden. Dit keer heet hij Fuat Yildiz. Drie dagen later wordt R. door de Turkse immigratiedienst het land uitgezet, omdat hij een aantal personen met valse paspoorten het land wilde binnensmokkelen.

Maanden later hoort de Canadese justitie, via Interpol, van de Turkse blunder. In Canada heeft de zaak ondertussen landelijke aandacht gekregen. Desimone begint in de media een ware kruistocht, om de opsporing van R. serieuzer aan te pakken. De Iraniër haalt zelfs het bekende misdaadprogramma America's Most Wanted.

In augustus 1994, als zelfs Desimone de hoop lijkt te hebben opgegeven, wordt de Iraniër plotseling gesignaleerd op Schiphol. Hij wordt aangehouden, maar vraagt meteen politiek asiel aan. Tegelijkertijd vecht hij zijn uitlevering aan. Pas in mei of juni, tien maanden na zijn aanhouding, zal duidelijk worden of hij aan Canada mag worden uitgeleverd.

Quayle wist tot gisteren niet dat R. hier ook politiek asiel heeft aangevraagd. 'Nederland kent zijn achtergrond heel goed. Het heeft geen enkele zin dat hij nog een dag langer bij jullie blijft. Dit is echt frustrerend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.