Een geïsoleerd bestaan

Dat kon fotografe Elin Høyland natuurlijk niet weten, dat het Noorse landschap na 22-07 ook een beklemmende lading kan hebben. Zij trok gedurende acht jaar met enige regelmaat het Gudbrandsdal in om twee oudere broers te volgen. Die leidden een leven lang een tamelijk geïsoleerd bestaan in een buurtschap, te midden van uit hout opgetrokken huizen en schuurtjes in heuvelig grasland, met meren doorsneden. Maar het is onvermijdelijk: zulke foto's roepen tegenwoordig ook de associatie op met Anders Breiviks boerderij in Rena, waar de schutter van Utøya de kunstmest voor zijn explosieven verzamelde. Die schuur staat ook in zo'n streek.


Zou het Harald en Mathias Ramen zijn opgevallen, als ze nog hadden geleefd? Waarschijnlijk niet. Ze hadden niet zoveel met de buitenwereld, al luisterden ze 's avonds wel eens naar de radio. Een tv hadden ze in de jaren zestig een maand op proef gehad, maar weer teruggebracht. Dat zou maar te veel van hun kostbare tijd opslokken. Ze woonden in het gehucht Tessanden, twee tot drie uur rijden van Lillehammer, in noordwestelijke richting. Ze zijn er geboren, ze zijn er bijna nooit weggeweest. Mathias heeft enkele maanden in Oslo gewerkt, maar dat vond hij niks. Harald heeft een keer geslapen in een hotel in Lillehammer, dat was meteen de slechtste nacht in zijn leven. Getrouwd zijn ze nooit.


Høyland trok in 2001 voor het eerst naar hun wereldje. Dit was het leven in landelijk Noorwegen dat onontkoombaar zal verdwijnen, dacht ze. Dat proces wilde ze vangen, jaren achtereen, met de broers als hoofdrolspelers in de erosie van een bestaan. Ze won hun vertrouwen door niet meteen de camera tevoorschijn te halen, maar eerst ongedwongen gesprekken te voeren aan de keukentafel. Latere bezoeken beperkten zich tot twee, drie uur. Zo bleef het ritme van alledag in Tessanden in stand.


Dat zag er simpel uit. De Ramens hadden gewerkt als timmerman, houthakker en voor een elektriciteitsmaatschappij, maar de laatste jaren gingen de dagen goeddeels op aan het verzamelen van brandhout voor het huis. In de uren die overbleven, volgden en voedden ze de vogels.


Volgens Høyland zijn de broers altijd wat verlegen gebleven in haar gezelschap, maar stelden ze zich welwillend op. Zie ze maar eens staan, in ontbloot bovenlijf, de armen gevouwen. De blik verraadt naast lichte verwondering over de belangstelling voor hun leven, ook een zekere trots. Dit zijn wij, zo zijn wij en we hebben het best goed met mekaar.


Harald stierf, 75 jaar oud, aan een astma-aanval, toen hij buiten, bij min 20, sneeuw aan het ruimen was. Drie jaar later, in 2007, overleed ook Mathias, 80 jaar, in een bejaardentehuis. Høyland is daarna nog teruggekeerd, om scherp te stellen op de leegte in hun huis in Tessanden.


Het huis is inmiddels in het bezit van de buren. Zullen de buren van Breivik in Rena, een ruwe tweehonderd kilometer naar het zuidwesten, ook op de boerderij azen?


The Brothers, Elin Høyland.

Dewi Lewis Publishing. 96 pagina's. € 47,50.


ISBN 1907893083


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden