Een fooitje voor de gastheer, zo moet u dat zien

Zeven Amsterdamse marktmeesters staan terecht wegens ambtelijke omkoping. 'Lulkoek' vinden ze het.

AMSTERDAM - Het is koffiegeld, een fooitje, misschien ook nog voor een broodje of een gebakje. Zoals iemand in een café een biertje weggeeft, geven marktkooplui een paar eurootjes.


De zeven Amsterdamse marktmeesters die dinsdag terechtstaan wegens ambtelijke omkoping, zijn zich van geen kwaad bewust. Het Openbaar Ministerie heeft berekend dat ze tussen 2001 en hun arrestatie in 2010 samen bijna 900 duizend euro toegestopt hebben gekregen.


In ruil daarvoor kregen kooplieden een mooie plaats op de Waterloopleinmarkt, de Nieuwmarkt, de Noordermarkt of de markt van de Westerstraat. Mochten ze er een paar metertjes bij trekken of konden ze hun auto bij hun kraam laten staan. Blijkt uit politieverhoren waaruit de rechters citeren.


'Lulkoek' van ontevreden marktkooplieden, die 'een bloedhekel aan ons hebben', vinden de marktmeesters. Ze hebben nooit om een fooi gevraagd, nooit gunsten verleend.


'Het is de cultuur van de markt. Je bent gastheer, een sociaal werker.' Een marktkoopman met hoofdpijn kreeg een 'paracetamolletje'. 'Sociale bewogenheid, mag ik het zo formuleren?'


Onderuitgezakt volgen de zeven hun proces. Veelal Amsterdammers (tussen de 43 en 66 jaar) die buiten Amsterdam wonen en in rap Amsterdams van zich afbijten. Tegen de officier van justitie: 'Als je me ergens op wil vangen, moet je lekker doorgaan.' Tegen de rechter, die een marktmeester wil onderbreken: 'Nee, maar ik vertel het wel effetjes.' Als de officier van justitie doorvraagt: 'Ik zit niet op school.'


Een marktmeester had zijn werkomgeving tegenover de politie omschreven als 'een reptielenfarm'. De omgangsvormen waren 'erger dan in een maffiafilm'. Of hij hiermee doelde op het innen van steekpenningen, wordt voor de rechtbank niet duidelijk. Hij wil er niks meer over zeggen.


De marktmeesters gingen geraffineerd te werk. Ze verdeelden de weekopbrengst in oude giro-enveloppen met initialen en codes als 'lotto zat.' erop. Zogenaamd de winst van de zaterdaglotto. Ze werkten met meer codes. '2 x n plus 12' betekende tweemaal gescand, 12 euro ontvangen. Een marktkoopman die drie plaatsen innam, werd voor twee aangeslagen en betaalde de derde cash onderhands.


Het werd de Amsterdamse marktmeesters niet erg moeilijk gemaakt. De gemeente deed niks. Toen een marktmeester het 'koffiegeld' aankaartte, hoorde hij van Marktzaken: 'Ik heb uit dezelfde ruif gegeten.' Een aardigheidje op zijn tijd moest kunnen.


Vanaf 2004 hebben marktkooplieden geregeld de corruptie aangekaart. Pas in het najaar van 2009, nadat het zakkenrollersteam twee marktmeesters op de Westerstraatmarkt had betrapt op het aannemen van geld, kwam de overheid in actie.


De politie zette tientallen rechercheurs in om marktmeesters te observeren. In januari 2010 volgden de eerste arrestaties. In hun kantoor op het Waterlooplein vond de politie 35.800 euro in een koektrommel plus de giro-enveloppen.


Een nieuweling: 'Ik zat er op een geven moment gewoon in. Eerst deelde ik mee in het koffiegeld, later ging het om grotere bedragen.' Volgens hem betaalde 60, 70 procent van de marktkooplui. Gemiddeld 250 euro per week streek hij op. 'Er was een sfeer van: leef er lekker van.' De vraag 'als het ooit uitlekt', deden ze lacherig af. 'Dan zwaait de celdeur open. Het leek of we onaantastbaar waren.'


Twee marktmeesters krijgen het te kwaad als een rechter vraagt wat ze ervan vinden. 'Mijn leven, alles is naar de klote', snikt er een. Een andere ontkent ooit geld te hebben aangenomen. Hij wil graag zijn gironummer achterlaten. 'Ik moet nog een hoop krijgen als ik alle verhalen moet geloven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden