Een fata morgana van heipalen en zand

Diepladers en gronddumpers duwen zich door de straat, gevolgd door busjes vol bouwvakkers, gevolgd door de kleinere installatiebedrijven met hun combi's – terwijl de nacht nog niet eens verdreven is....

Toine Heijmans

Zo wordt men wakker in een Vinexwijk: een ander leven al in volle gang. Niemand die zich eraan stoort, het heien staat gelijk aan het fluiten van de wind. Elke heipaal is vernieuwing: nieuw adres, nieuwe mensen, nieuwe geluiden, nieuw land, en iedereen weet dat het nog jaren duurt.

Onderweg naar de dierenarts, zigzaggend tussen combi's en opleggers met links een baby in een kinderwagen en rechts een zieke kat, vraagt hij zich af hoe het straks zal zijn. Het lijkt nu echt allemaal, er is een dierenarts, er is een gezondheidscentrum zelfs, maar in zekere zin is alles ook nog een fata morgana. Morgen kan het verdwenen zijn, of veranderd.

Hij denkt aan J.B. Bakema, de man die veertig jaar geleden een stad op Pampus ontwierp, Vinex avant la lettre. Als zijn polderplan was uitgevoerd, had IJburg nu een reputatie. Het zal er volslagen anders hebben uitgezien: toen dacht men bij polders nog aan landbouw en verkavelde men de bewoners naar geloof. Nu is alles stad geworden en verkavelt men de mensen naar hun inkomen. In die zin is de geschiedenis af te lezen aan de Hollandse nieuwbouwwijken.

In plaats van J.B. Bakema's Pampusstad is de Bijlmermeer gebouwd – ook met de beste bedoelingen. De Bijlmermeer liet zien dat nieuwbouwplannenmakers maar weinig in de hand hebben.

Die middag zitten in de bus naar de stad een man en een vrouw die het allemaal wel eens wilden zien. Hij lijkt een architect, met hoornen bril en zwarte coltrui, zij draagt een iets te koude najaarsjas. Ze hebben de nieuwe Eigen Huis & Interieur op schoot, en lezen het IJburg-dossier van achttien pagina's dat vooral de luxe kanten van het Vinex-leven beschouwt. Wat vind je er nu van, vraagt de man. Ze vind het prachtig qua design natuurlijk, maar ook beklemmend, want waar moet het heen? Zou je er willen wonen, vraagt de man en de vrouw moet even denken: nee. Liever heeft ze een grachtenpand, dan weet je waar je terechtkomt.

Een grachtenpand is mooi maar ook geschiedenis; daar voeg je niets meer toe. Daar is het klaar en uit en kun je alleen nog maar behouden. Op nieuwbouwland als dit leef je tenminste nog voorin de tijd. Daarom neem je al die bouwvakkers graag voor lief.

Doorgaans stopt het heien om 16.00 uur exact, dan draaien de kraandrijvers hun kranen langs de wind en klimmen ze naar beneden. In het donker dragen de kranen grote lichtbakken met MOES erop en BBM. Voor de lezers van Eigen Huis & Interieur is een excursie naar IJburg bedacht, maar wie echt wil weten hoe het voelt gaat 's nachts op ronde, als het regent, tussen onbewoonde huizen verlicht door bouwlampen en de schijnwerpers van een beveiligingsbedrijf.

Wie hier woont, is altijd op reis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden