'Een fake kakker ben ik, geen hockeymeisje'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Oud-hockeyster Fatima Moreira de Melo: 'Ze dachten dat er een meisje met een hoofddoekje zou komen.'

null Beeld null

Het is best een romantisch verhaal. 'Mijn vader zegt altijd dat hij hier kwam voor de meisjes en het avontuur. In Lissabon werkte hij al sinds zijn 14de, hij kwam net uit militaire dienst. Hij wilde naar Zweden omdat ze daar blonde vrouwen hadden. In Rotterdam ontmoette hij mijn moeder. Mijn vader deed zich voor als Fransman, misschien deed hij dat bij alle meisjes. Mijn oma vond het niet goed, een gastarbeider uit Zuid-Europa. Ze zijn een jaar uit elkaar geweest. Hij ging terug naar Portugal. Toen heeft de vader van mijn moeder hem teruggehaald, hij zag dat zijn dochter verdrietig was en hem miste. Daarna zijn ze getrouwd.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met oud-kickbokser Remy Bonjasky (Surinaams) en schrijfster Karin Amatmoekrim (Surinaams).

Hoe vond je vader het in Nederland?

'Als we samen in Portugal zijn, zie ik pas: aha, dit is hoe jij echt bent. Daar is hij communicatiever, meer uitgelaten. In Nederland heeft hij veel contact met andere Portugezen. Mijn moeder treedt hier op de voorgrond, daar is het omgekeerd. Hij praat Nederlands met een accent. Eerst werkte hij in een fabriek, in Rotterdam kwam hij terecht op het Portugese consulaat, daar heeft hij zich opgewerkt tot viceconsul. Eigenlijk moet je voor die functie op de universiteit hebben gezeten. Mijn vader is trots dat hij dit heeft bereikt. Ik geef weinig om status, hij wel. Hij was ook heel trots dat ik ben afgestudeerd, hij heeft mijn bul.'

Fatima Moreira de Melo (Nederland, 1978) won met het Nederlands dameshockey-team in 2000 brons op de Olympische Spelen in Sydney, in 2004 zilver in Athene en in 2008 olympisch goud in Peking. In 2006 won ze het WK in Madrid. Ze studeerde rechten aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Tegenwoordig is ze professioneel pokeraar voor Pokerstars.

Je heet Fatima.

'Ik ben een paar keer op vakantie geweest in Turkije. Daar zeggen ze: nee nee, zo heet jij niet. In Marokko kijken ze me ook aan: hier klopt iets niet. In Amerika word ik de laatste jaren elke keer zogenaamd toevallig geselecteerd voor een extra controle bij de douane, dan vragen ze naar mijn afkomst. Als ik zeg dat ik Nederlands en Portugees ben, zie je een zucht van verlichting en mag ik doorlopen.

'Bij Nederlandse Turken of Marokkanen merk ik dat ze openbreken zodra ze horen dat ik Fatima heet. Op hockey dachten ze dat er een meisje met een hoofddoekje zou komen. De eerste keer dat ik in de Zuid-Hollandse selectie speelde, vroegen ze of ik wel een Nederlands paspoort had. Anders kon ik niet voor het Nederlands elftal spelen.'

Zie je in het hockey wel eens een hoofddoekje?

'Bij het Nederlands elftal hadden we Maartje Scheepstra, die was geadopteerd uit Papoea-Nieuw-Guinea. Ik denk dat het lang duurt tot patronen in een maatschappij veranderen. Hockey is een redelijk dure sport, een stick kost 250 euro. Het is een kaksport, alleen waren mijn ouders dat niet. Mijn moeder kwam uit een arbeidersgezin. Haar vader was kapitein op de binnenvaart, haar moeder kwam uit een gezin met vijftien kinderen. Een fake kakker ben ik, geen hockeymeisje. Ik heb gehockeyd, dat is iets anders.'

Is hockey elders ook een kaksport?

'Wel in landen waar klasse meespeelt, zoals Argentinië. In Australië is dat minder, daar is iedereen gelijk. Mijn ouders wilden dat ik kansen zou krijgen. Ze wisten: je moet hockey spelen en tennis en op pianoles. Hockey bleek ik goed te kunnen. In de puberteit begon ik te zien: o, er is verschil. Ik logeerde bij een vriendinnetje in Wassenaar, in een groot huis achter de duinen, en ik bedacht: wij wonen in een klein huis in Hoogvliet, dat gaat zij zien als ze bij mij komt. Ik begon bij Tempo '34, dat was allemaal Charlois, gewone mensen. Bij Victoria begon het. Dat was Kralingen: druk een punt, laat het net vibreren. Bij HGC, in Wassenaar, kwam ik in Dames 1 toen ik 15 was. Het was brallerig, corporaal, ik werd daar ook ontgroend. Ik was bijdehand en eigenwijs, als jong meisje moest ik in het team mijn mond houden, alleen zei ik altijd: ja maar. Ze noemden me Fatimaar.'

Voelde je je thuis bij het hockey?

'In het Nederlands elftal voelde ik me Nederlands. Als we daar stonden en het volkslied werd gespeeld, dat voelde ik wel. Ik vond het mooi om deel uit te maken van een team, van een groter geheel. Dat was een eer. Als we op toernooien waren, hadden we in ons hotel een Holland House. Een ruimte waar de speelsters samen konden zijn. Het werd ingericht met oranje slingers en klompen. De Argentijnse speelsters dronken samen maté, die Zuid-Amerikaanse thee, bij ons hoort kennelijk dit carnavaleske gedrag. Ik hou niet zo van kuddegedrag. Van mij moet het altijd net even anders. Als we een nieuw tenue kregen en ik vond het niet mooi, knipte ik de mouwen eraf of ik haalde het elastiek eruit.'

Je werd het prototype van het hockeymeisje.

'Ik werd de hockeybabe, ook omdat ik als eerste een fotoshoot deed voor het tijdschrift FHM. In de topsport mocht dat niet. Je mocht niet serieus met sport bezig zijn en ook met je uiterlijk, dat kon niet samengaan.

'Mijn vader komt uit Portugal en ontmoet toevallig mijn moeder. Dan krijgen ze een dochter en ik word iets wat totaal anders is dan waar zij vandaan komen. Ik vind dat humor.'

Fatima Moreira de Melo:

Nederlands

'Dat ben ik, maar ik voel het steeds minder. Ik reis veel, krijg andere invloeden.'

Portugees

'Als ik Portugees spreek met Portugezen.'

Eten

'Aziatisch.'

Partner

'Ik zei altijd: nooit een buitenlander, omdat ik het heftig vond om te zien hoe mijn vader zonder zijn familie moest leven. Toen ben ik negen jaar met een Canadees geweest. Nu heb ik een Nederlandse vriend.'

Mohammed cartoons

'Ik hou niet van betutteling, maar je moet wel nadenken over de gevolgen van je eigen daden. Als ik op straat iemand verrot scheld, moet ik accepteren wat daarna gebeurt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden