Een experiment met originele combinatie

Is het de eeuwwisseling, die pas net achter de rug is? Is het een domino-effect tussen musea? Het kan niet duidelijker zijn: museaal Nederland verfrist....

Wieteke van Zeil

Het Catharijneconvent, Nederlands grootste podium voor middeleeuwse kunst, blijft niet achter. De hele vaste opstelling is daar vorig jaar opgeborgen, en begin 2006 moet het museum volledig opnieuw zijn ingericht. Tentoonstellingen zoals Pracht en praal van de paus en De roeping van F. Franciscus vulden ondertussen de zalen als 'oefententoonstellingen'. Nummer drie in de reeks is nu te zien: Verstilde Emotie.

Net als bij 'Frans Franciscus' zit de belangrijkste nieuwigheid in deze tentoonstelling in de combinatie van middeleeuwse en hedendaagse kunst. Het Catharijneconvent is kort geleden begonnen met de aankoop en presentatie van hedendaagse kunst die op de een of andere manier verwant is aan het museum.

En zie hier Pierre de Grauw (1921): Utrechts van geboorte, opgevoed bij de Augustijnen, expastoor en begeesterd beeldhouwer van christelijke sculpturen. Sobere en contemplatieve beelden zijn het, ontdaan van elk detail. Zo heeft zijn gekruisigde Christus zelfs geen kruis, en dat maakt hem des te eenzamer.

Zeven van zijn beelden gaan in de tentoonstelling een 'dialoog' aan met middeleeuwse werken. Die visuele -tweetjes zijn ieder in een context met meer middeleeuwse werken geplaatst iedere groep afkomstig uit een ander deel van Nederland.

Klinkt spannend, maar van de zeven 'confrontaties' is er slechts waarbij de beelden niet precies hetzelfde onderwerp hebben. Onder het thema 'schuld en boete' staat een begin zestiende-eeuws beeld van Maria Magdalena tegenover een beeld van De Grauw. Het is de vrouw van de Oudtestamentische Lot, die veranderde in een zoutpilaar toen ze omkeek tijdens hun vlucht uit het zondige Sodom en Gomorra. Beide vrouwen worden als zondig beschouwd, met dit verschil: Maria Magdalena kreeg vergeving. Vandaar haar warme glimlach. De beelden vormen een originele combinatie. Eentje die de andere een beetje saai maakt.

En dat is het probleem in Verstilde Emotie: met deze combinatie hebben we het experiment wel weer gehad, zo blijkt bij het zien van de rest. Het Catharijneconvent heeft de middeleeuwse kunst net als veel andere musea van middeleeuwse kunst altijd zo sober en sereen mogelijk verbeeld. Weinig licht, donkere sokkels. Alsof alles in die tijd om devotie draaide, en er geen kermissen waren en geen mystiek en geen Jeroen Bosch.

Ook deze tentoonstelling is feitelijk een voortzetting van conventionele presentaties. Zoals de titel al aangeeft, gaat het om ingehouden emoties, niet om dynamiek en drama. Terwijl veel oude kunst juist drama bezit. Neem het diepe relimet de Kruisafneming uit het begin van de zestiende eeuw, dat onderdeel uitmaakt van de tentoonstelling. Mannen hangen op een ladder, kijken door de sporten en kunnen het dode lijf van Jezus maar amper houden. Of het monumentale beeld van Christoffel die bijna bezwijkt onder het Christuskindje op zijn rug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden