Een energiek en onbuigzaam weldoener van tophandbal

Van Born houdt onverkort vast aan gemaakte afspraken met bondscoach Bouwer en diens 'Meiden met een Missie'..

Van onze verslaggever John Volkers

Een normaal mens was allang gillend weggelopen, bij alles wat Ton van Born als sponsor, scheidsrechter, penningmeester en detacheerder met het handbal en de nationale organisatie (NHV) heeft meegemaakt. In het reusachtige lichaam en het vierkante hoofd van de Oostzaner huizen evenwel een stevig karakter, een onbuigzame houding en een grenzeloze hoeveelheid energie.

Van Born, bij het WK in Italië als vanouds hoog op de tribune, houdt de reden van zijn aanblijven simpel. 'Ik kom mijn afspraken met Bert Bouwer, de bondscoach, na. We gaan er wat moois van maken, hebben we gezegd.'

Die kracht van een simpele afspraak gaat boven alles, zelfs boven woedende agressie. Toen in 1996 het Oranjeplan werd gelanceerd, beter bekend als 'Meiden met een missie', werden bij Van Born thuis de banden van zijn auto lekgestoken. Er zat een briefje bij. 'Blijf van onze meiden af', was de boodschap.

Van Born, een onverstoorbare zakenman, zei 'zo werkt dat blijkbaar in dit land' en ging door met zijn bemoeienissen met het Nederlands vrouwenteam. Dat ging intern in Zeist, als een afgeleide van het Bankras-model van de volleyballers. De internationals werden per 1997 zelfs teruggetrokken uit de competitie.

Van Born (52) is al jaren de drijvende kracht achter het Nederlands vrouwenhandbalteam. Een van de bedrijven uit de Van Born Holding, Datateam Detachering, heeft de internationals in dienst en brengt hen onder bij Deense en Duitse clubs.

Het nationale team kreeg in 1985 voor het eerst de belangstelling van Van Born. Het WK van 1986 in eigen land lonkte. Van Born en zijn collega-directeur Izaacs waren met hun bedrijf de eerste hoofdsponsor van het handbalverbond. Ze bleven dat tot '88. 'Toen werd voorzitter Witte weggestuurd en hebben we ons contract niet verlengd.'

Van Born trad in die tijd aan als penningmeester van het NHV. Zijn terugtreden als sponsor had niets met 'zuiverheid van handelen' te maken. 'Twee petten hoeven geen probleem te zijn.'

Vijf jaar later werd die schatbewaardersfunctie van Van Born wel beschoten, toen de nationale ploegen hun budget fors hadden overschreden. Zijn collega-bestuurders hadden collectieve verantwoording beloofd, maar gingen schielijk akkoord toen de verbondsvergadering, het parlement, Van Born aansprakelijk stelden.

Hij schudde het hoofd en was twee jaar later terug als doelsponsor van Jong Oranje dat onder de hoede van Bert Bouwer de basis legde voor de ploeg, waarmee nu het WK wordt gespeeld.

'Doelsponsoring bestond toen niet. Een voorstel daarover deed er vier jaar over om in de verbondsbestuur terecht te komen. Het was namens mijn bedrijf en het werd via de geëigende kanalen gespeeld. De voorzitter, Hafkamp, was voor, anderen waren tegen. Dat is uit de prehistorie.'

Van Born betaalde de opleiding van de jeugdinternationals en een deel van de trip naar het junioren-WK in Brazilië, maar toen hij, op die 2de september 1995 op het vliegveld kwam, lag voor hem geen ticket klaar. Technisch coördinator Van Linder had meereizen van de sponsor verboden.

Dat was dezelfde handbalambtenaar voor wie Van Born later een keurige afvloeiingsregeling betaalde, onder het mom dat schoon schip maken iets mag kosten. Hij noemt die ervaring nog altijd een 'teer punt'. Hij hield zich die dag groot, kocht geen ander ticket voor Rio, maar schafte zich een vliegbiljet aan voor Gran Canaria. Hij was aan vakantie toe.

Weer liep hij niet weg. Weer herinnert hij aan de afspraak met Bouwer. Ze bedachten samen het Oranjeplan en waren betrokken bij het EK van 1998 in Amsterdam dat de eerste opstap naar kwalificatie voor Sydney 2000 moest vormen.

Ook dat toernooi, met liefst vijf nederlagen vooral een ervaringsmoment voor de nationale ploeg, gaf een nasmaak bij Van Born. 'Ik had alle kaarten gekocht. Ik vroeg wat ze moesten kosten, maar dat wilden ze niet zeggen. Bij de Internationale Federatie IHF kwam ik achter het bedrag. Zes ton stond op de begroting. Voor dat bedrag heb ik alles opgekocht.

'Wil je er nog een paar? Ik heb er nog vele liggen. Het Nederlandse publiek vindt drie kaarten voor 45 gulden te duur. Bottinga Reizen, een dochterbedrijf, is de tickets gaan leveren. Maar het verbond nodigde gasten uit en liet ze gratis binnen. Ze hadden bij mij geen kaarten gekocht. Ik vond dat ze moesten afrekenen. Dat werd haat-liefde.'

De strijd ging verder over de garantie die Van Born voor het EK in eigen land had gesteld. Hij moest 180 mille aanzuiveren, maar vertikte dat. Het verbond hield daarentegen weer die som geld vast dat uit het Europa Cup-avontuur van Van Riet-Nieuwegein (schuilnaam voor de nationale ploeg) was voorgekomen. 'Geld van NOCNSF, van IHF, van het ministerie van VWS werd vastgehouden. Ik was kwaad dat het verbond niet streed tegen de verloren verklaarde finale, tegen het Joegoslavische Napredak. Advocaat Vilé zag het niet zitten, dan heb je verkeerde advocaat. Ik had me niet laten piepelen.'

Er was geld in het geding. Het missen van de opbrengst van een mogelijke Europese Super Cup-finale maakte de zakenman in Van Born kwaad. In 2000 stopte hij daarom ook als sponsor van het NHV. 'Ik ben geen suikeroom', zegt hij nu. 'Hij is nu organisator, maar inhoudelijk bemoei ik me nergens meer mee'.

Hij is het zakelijk gaan bekijken. De handbalvleugel van Datateam Detachering, uit Nieuw Vennep, moet binnenkort winst gaan maken. 'Misschien is het dit jaar al zo ver.' Het bedrijf is het voorportaal van het Team Holland ('die naam mag ik niet gebruiken, die is van de voetballers') dat nog steeds op oprichting wacht. 'Pas wanneer zich andere aandeelhouders melden, komt het van de grond.'

Datateam, onderdeel van een holding met vijfhonderd werknemers, wil in Nieuwegein een eigen handbaltempel bouwen en biedt verder financiën, organisatie en arbeidskracht aan het tophandbal.

Van Born heeft op Irina Pusic en Pearl van der Wissel na alle internationals onder contract. Hij verhuurt zijn toppers per jaar aan clubs als het Deense GOG Gudme. 'Ik ben net weer in Denemarken geweest. Da's niet erg, want ik houd van handbal. We werken met eenjarige overeenkomsten, omdat de speelsters dat willen. Met de club heb ik een herenakkoord tot 2004. Wij betalen onze meisjes op hun Nederlandse bankrekeningen en factureren naar de betreffende clubs.'

Geld wil hij maken uit portret rechten, uit opleidingsvergoedingen en uit de grotere gretigheid van Deense clubs om Nederlandse toppers te binden. 'Tot nu is het niet lucratief geweest voor Datateam dat al jaren investeert. Wij konden niet zulke eisen stellen. We waren blij, als onze handbalsters daar in die topcompetitie konden spelen.'

Eén ding belooft hij plechtig: de nationale ploeg hoeft nooit te betalen. 'Dat is de ideële kant van de zaak. Ze moeten naar de Spelen van Athene. Da's onze missie. De speelsters weer naar Nederland halen voor de beslissende jaren 2003 en 2004 is een optie. Maar ik ga er niet voor betalen. Misschien wil NOCNSF dat wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden