NIEUWScoronastatussen

Een eigen ‘coronastatus’ voor elke regio

Het kabinet gaat per regio in Nederland melden hoe risicovol de situatie rondom corona in dat specifieke gebied is. Er komen drie verschillende categorieën: waakzaam, zorgelijk en ernstig. In het laatste geval is ‘hard ingrijpen’ noodzakelijk om de verspreiding van het virus terug te dringen.

In Utrecht wordt in een teststraat een test uitgevoerd.Beeld Getty Images

Het alarmsysteem gaat in vanaf de tweede helft van september, maakte minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) dinsdag bekend. Per week zal opnieuw bekeken worden of de status van een bepaalde regio aangepast moet worden. Dat gebeurt in overleg met de GGD’s, het RIVM en de lokale overheden. Uiteindelijk hakt De Jonge de knoop door.

Nederland wordt voortaan onderverdeeld in 25 verschillende coronaregio’s. Het kan dus voorkomen dat de ene veiligheidsregio het beleid moet aanscherpen, terwijl in een andere regio juist versoepelingen kunnen plaatsvinden. Daarbij zal naar meerdere ontwikkelingen gekeken worden: het aantal positieve testen, maar bijvoorbeeld ook de sporen van het virus in het rioolwater.

Met ‘chirurgische precisie’ zal moeten worden gekeken welke maatregelen verstandig zijn, zei De Jonge dinsdagavond op de persconferentie van het kabinet over de coronacrisis. Een winkelstraat afsluiten heeft weinig zin als de besmettingen voornamelijk op feestjes plaatsvinden.

Ook wees hij op een mogelijk waterbedeffect: inwoners van een regio waarin de restaurants dicht moeten, zouden weleens naar een nabijgelegen regio kunnen uitwijken. In dat geval zouden strengere maatregelen ook in die tweede regio kunnen gaan gelden, aldus De Jonge.

Escalatieladder

De zogenoemde regionale ‘escalatieladder’ is de belangrijkste les die De Jonge heeft getrokken uit de adviezen die externe experts de afgelopen weken hebben verstrekt aan zijn ministerie. Op aandringen van Tweede Kamer hebben ruim honderd onafhankelijke deskundigen gekeken naar de lessen die getrokken kunnen worden uit het coronabeleid tot dusver. Het pak van honderden pagina’s adviezen werd dinsdag gepubliceerd.

De experts adviseerden onder andere dat het zogenoemde coronadashboard met alle gegevens over de verspreiding van het virus meer regionaal moet worden voorgegeven. Zo kunnen lokale ondernemers bijvoorbeeld beter inschatten of ze in hun gebied rekening moeten houden met aanvullende maatregelen. Zodra de status van een regio verschuift naar ‘zorgelijk’ groeit de kans op een verscherping. Ook bezoekers kunnen daar rekening mee houden.

‘Maatregelen moeten het virus zo hard mogelijk raken, de samenleving en de economie zo min mogelijk’, lichtte De Jonge het regionale alarmsysteem toe. De hoop bij het kabinet is dat inwoners de maatregelen beter begrijpen als deze op de plaatselijke situatie is toegesneden.

Doordat het ministerie van VWS zoveel experts heeft ingeschakeld, lopen de ontvangen adviezen op andere terreinen soms uiteen. Bovendien is er bij de tien rondetafelgesprekken met de deskundigen geen onafhankelijke voorzitter geweest die de adviezen heeft samengevat. Die taak lag bij het ministerie van Volksgezondheid. 

Onafhankelijke evaluatie

Het is de vraag of de oppositie tevreden is met de resultaten. Met name PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft steeds aangedrongen op ‘een onafhankelijke evaluatie’ van het beleid. Een volwaardige evaluatie is het niet geworden, erkende De Jonge op de persconferentie. Daarvoor moet de crisis volgens hem ‘eerst achter de rug zijn’.

Ook bij het testbeleid komen er veranderingen, al kreeg het kabinet daarbij naar eigen zeggen tegenstrijdige adviezen. Het ging met name om de vraag of het testen van mensen zonder symptomen kan bijdragen aan het intomen van het virus. Sommige experts menen dat het altijd meerwaarde heeft, anderen waarschuwden voor te veel vals-negatieve uitslagen.

Het kabinet vroeg het Outbreak Management Team (OMT) nogmaals om advies over de kwestie. Op basis daarvan gaat het kabinet toch vaker mensen testen uit risicogroepen, ook als ze geen klachten hebben. Bij een zorginstellingen met besmettingen worden voortaan alle bewoners en al het personeel getest.

Tegelijkertijd is de vraag naar tests groter dan de laboratoria aankunnen, volgens De Jonge onder meer doordat mensen zonder klachten zich toch laten testen. Dat is niet de bedoeling, benadrukte hij. Om de testcapaciteit te verruimen heeft het kabinet meer testmachines en -materiaal gekocht en twee Duitse laboratoria gecontracteerd.

Op een persconferentie zonder grote maatregelen – de meest ingrijpende was dat nachtclubs en discotheken dicht blijven – spraken De Jonge en premier Mark Rutte ook bemoedigende woorden. De situatie met het virus lijkt stabiel, met dagelijks rond de vijfhonderd nieuwe coronabesmettingen.

De droom van een werkend vaccin komt intussen dichterbij. Nederland is betrokken bij vijf kandidaatvaccins, waarvan de eerste testresultaten volgens De Jonge ‘best heel bemoedigend zijn’. Begin 2021 hoopt het kabinet de eerste vaccins te ontvangen. Tot die tijd zal Nederland ‘moeten doen wat nodig is’ om het virus eronder te houden, voortaan dus ook per regio.

Lees ook

Externe deskundigen hebben het coronabeleid tot dusver onder de loep genomen. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid stuurt deze week de resultaten naar de Tweede Kamer: honderden pagina’s met adviezen. ‘Er bestaat geen silver bullet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden