Een échte band

Het 18-koppige Jazzmania sleept prijs na prijs in de wacht. Dirigent Peter Guidi is zelfs indirect al verzocht niet meer mee te doen aan het Nationaal Bigband Concours....

Hij gaat ze niet vertellen hoe ze precies moeten spelen, nee, 'zijn jongens' moeten hun eigen stijl ontdekken. Dirigent Peter Guidi probeert slechts 'een voorbeeld' te zijn. 'Ik wil de kids enthousiast maken. Je kunt van mensen geen maximale inzet vragen als je die zelf niet hebt. De band voelt hoeveel energie ik erin stop, en dat krijg ik terug. Ik krijg er een enorme kick van om die jongens te zien groeien.'

De Jazzmania Bigband is het paradepaardje van de Muziekschool Amsterdam en de persoonlijke trots van de fluitist en saxofonist Peter Guidi. 'We spelen beter dan veel professionele bigbands.' Het geheim? 'Teamspirit, no doubt about it.'

En ook deze maandagavond in de Amsterdamse jazzclub Pompoen, bij het maandelijkse concert van de 18-koppige formatie, is hij tevreden. De tent zit goed vol, de band kookt. Door het strakke ensemblegeluid heen klinkt een genadeloze, spontane fill van drummer Klaas Balijon. Het is maar een moment, maar de ogen van Guidi glinsteren, en hij werpt een vaderlijke blik op de drummer. Klaas ziet het; de roffel is goedgekeurd.

In geen bigband hebben de musici zoveel onderling contact en zoveel zichtbaar speelplezier als in Jazzmania. Weinig bands klinken dan ook zo spetterend en organisch. De formatie is ook rijp voor het Bimhuis, want daar wordt zondag de cd New Impressions gepresenteerd.

In zijn twaalfjarige bestaan heeft Jazzmania zestien prijzen gewonnen op befaamde concoursen als de European Bigband Competition in Berlijn, de International Music School Bigband Competition op het Wereld Muziek Concours in Kerkrade, en het Jazz 2000 Festival in Boedapest. Op het Nationaal Bigband Concours in Hoofddorp won het orkest dit jaar alle prijzen: van beste band tot beste solist en beste drummer. Het was het vierde succesjaar op rij. De organisatie had Guidi al discreet verzocht niet meer mee te doen door hem als jurylid te vragen. 'Maar ik wilde er nog één keer naartoe. To have fun.'

'Het etiket amateur-bigband kun je achterwege laten', zegt gitarist en gastsolist Anton Goudsmit. En Henk Meutgeert, leider van de topbigband Jazz Orchestra of the Concertgebouw: 'De toekomst van mijn orkest zit in Jazzmania.' Jazzmania-leden Jasper Lekkerkerk (22), Klaas Balijon (21) en Joris Roelofs (18) hebben hun eigen filosofie: 'Het is gewoon te gek.'

Na de wekelijkse repetitie in de muziekschool gaat een groot deel van de band steevast naborrelen in een nabijgelegen café. De Schots-Italiaanse saxofonist en fluitist Guidi strooit er met onontbeerlijke kennis voor iedere jazzmuzikant. 'You know the difference between a bull and the James Last Bigband? A bull has the horns in front, and the asshole in the back. Ha ha. Gehoord van een trompettist die bij James Last heeft gespeeld.'

Maar hij vraagt ook een bandlid mee uit eten. Haar bankpas is gestolen, haar hele rekening leeggeplunderd. Hij spreidt zijn armen. 'En dat is nou Jazzmania. We zijn een échte band. Iedereen is bevriend en helpt elkaar.'

Lekker kletsen is er in de oefenruimte niet bij. Daar heerst de discipline. De jonge musici zijn geconcentreerd, elke aanwijzing van Guidi heeft resultaat. De enige die tot de orde moet worden geroepen is de gastsolist: gitarist Anton Goudsmit.

Guidi geeft mini-lesjes praktische jazzgeschiedenis. Tegen de ritmesectie: 'Hier moet het dus echt Elvin-McCoy', zegt hij - een verwijzing naar John Coltranes legendarische band met drummer Elvin Jones en pianist McCoy Tyner. 'BAM. . . tee taa. . . BAM. . . tee taa. . . Heb je wel eens gezien hoe hoog McCoy zijn linkerhand altijd optilde? Hij liet hem wel van een meter hoog op de toetsen knallen.' Pianist Jasper knikt, grijnst naar drummer Klaas, en enkele seconden later speelt de ritmesectie precies wat Guidi wil horen. Echt Elvin-McCoy.

Gast Anton Goudsmit, gitarist bij onder meer New Cool Collective, heeft bewondering voor de on-autoritaire manier waarop Guidi Jazzmania leidt. 'Dat gaat wel eens anders hoor. Toen ik op het conservatorium zat, heb ik meegemaakt dat de docent de koffiekopjes door het repetitielokaal smeet. Bij deze musici merk ik een ongedwongen betrokkenheid. Helemaal geen haantjesgedrag. En wat een heerlijke ritmesectie. Die kan zich meten met de superband van Henk Meutgeert.'

Meutgeert zegt op zijn beurt Guidi's muziekschoolensembles altijd goed in de gaten te houden. 'Ze verrassen me steeds weer. Guidi heeft enorme talenten afgeleverd.'

Joris Roelofs won in Hoofddorp de prijs voor beste saxofonist. Hij werd op zijn dertiende door Guidi gerecruteerd en is nu de ster van Jazzmania. Het is zijn laatste jaar in de band. Het altsaxofoonwonder valt al geregeld in bij de New Cool Collective Big Band en het Jazz Orchestra of the Concertgebouw. Wat hij van Guidi heeft geleerd? 'Luisteren naar elkaar, dat vooral. En spelen met gevoel, niet alleen met techniek.'

Net als Joris Roelofs blijven de meeste musici een paar jaar bij Jazzmania voor ze doorstromen naar het conservatorium of beginnen aan een professionele carrière. 'Al die prijzen heeft Guidi dus gewonnen met verschillende bands', zegt Meutgeert. 'Hoe hij dat steeds weer doet is me een raadsel. Het moet ongelooflijk veel energie kosten. Het is van grote waarde voor de jazzscene dat iemand zich zo belangeloos en vol liefde op jazzeducatie stort.'

De overeenkomst tussen al die lichtingen: Jazzmania bestaat voor een groot deel uit welopgevoede jongens uit gegoede families, de zogenaamde Amsterdam-Zuid kinderen. 'Klopt', zegt Guidi. 'De media laten geen jazz horen of zien. De enige manier waarop je er als kind mee in aanraking kunt komen is doordat je ouders op de een of andere manier cultureel geïnteresseerd zijn. Helaas zijn dat toch meestal de hogere sociale klassen.'

'In mijn orkest is het net zo', aldus Henk Meutgeert. 'Opvallend veel jazzmusici zijn kinderen van wetenschappers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden