Beschouwing

Een dwarsdoorsnede van Nederland – Arnon Grunberg over 10 jaar De Kwestie

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

De rubriek De Kwestie bestaat tien jaar en dat verleidt zelfverklaard ‘fan’ Arnon Grunberg tot een lofzang. ‘Het doornemen van tien jaar De Kwestie levert een aardige indruk op waarover men zich in die tien jaar zo al druk heeft gemaakt en wat men vervolgens vrijwel meteen weer vergeten heeft, een dwarsdoorsnede van Nederland eigenlijk.’

‘Het is in Nederland langzaam riskanter het voor de Grieken op te nemen dan voor de extremisten van IS. Een pleidooi in De Kwestie van zaterdag om de Grieken te helpen, leverde 180 reacties op. De overgrote meerderheid daarvan was negatief of betrof een woede-uitbarsting’, schreef Peter de Waard op 8 juli 2015 in de Volkskrant.

Het lijkt eeuwen geleden, maar het is minder dan zes jaar geleden dat er druk gespeculeerd werd over een Grexit en een deel van het Nederlandse volk meende dat de Grieken het allemaal aan zichzelf te wijten hadden, omdat ze belasting ontweken, niet werkten en in dure Porsches reden.

In de column van 8 juli 2015 ging De Waard in op de vraag of de geruchten, die vaak gepresenteerd worden als feiten, dat er in Griekenland zoveel Porsches zouden zijn klopten. Het korte antwoord: nee, dat klopte niet.

Op 12 april 2011 verscheen de eerste De Kwestie in de krant. Ik ben een fan. Voor wie dat te bakvisserig klinkt, wil ik mezelf ook wel liefhebber of aanhanger noemen; eigenlijk zou ik niemands discipel willen zijn, maar voor De Waard maak ik een uitzondering.

De Waard scheidt feiten van verzinsels, dringt de lezer geen verontwaardiging of acute woede op, is niet bevreesd voor humor, al was het maar door de manier waarop hij de feiten rangschikt, en gaat volstrekt onafhankelijk te werk.

Van opwinding naar opwinding

Er is meen ik geen rubriek in deze krant waarin zo vaak dingen staan die ik nog niet wist, die mij verbazen, die mij van mening doen veranderen. Ik weet dat er lezers bestaan die bij voorkeur alleen dat willen lezen wat ze al dachten en wisten – een begrijpelijk standpunt, daar niet van – maar alle andersoortige lezers kunnen bij De Waard terecht.

Chef economie Harmen Bockma berichtte mij dat De Kwestie vanaf 2011 altijd, zonder onderbrekingen in de krant heeft gestaan. Om daaraan toe te voegen: ‘Peter gaat wel met vakantie, maar dan liggen er altijd een stuk of acht al klaar.’

Aan deze werklust kan menigeen een voorbeeld nemen. Ik beschouw mezelf niet als een calvinist, maar kan me deze woorden van mijn vader, die hem op een middag ontglipten, goed herinneren: ‘Alleen werken helpt tegen het verdriet.’ Kortom, je mag op vakantie, maar dan zorg je gewoon dat er vooruit wordt gewerkt.

Mooi is ook dat wat eenmaal in De Kwestie heeft gestaan lang meegaat. Zo schreef De Waard op 24 februari 2016: ‘Blijkbaar kunnen ze in de jacht op een kijkdichtheid van boven een miljoen niet zonder enigszins clowneske figuren als Kelder, Maarten van Rossum, Johan Derksen en Peter R. de Vries, die de boel wel even politiek incorrect willen opjutten. Je zou ze respectievelijk de Klukkluk, Pipo de Clown en Snuf en Snuitje van de 21ste eeuw kunnen noemen. Alleen Mamaloe doet niet mee.’ Ik was als kind een fan van Mamaloe en zou Eva Jinek willen casten als Mamaloe, een compliment voor zowel Jinek als Mamaloe.

De Griekse kwestie mag vergeten zijn – men haast zich van opwinding naar opwinding, de nieuwste opwinding dient om de vorige weer te vergeten – maar de ‘kletsende klasse’ van 2016 lijkt angstaanjagend veel op die van 2021.

Het doornemen van tien jaar De Kwestie levert een aardige indruk op waarover men zich in die tien jaar zo al druk heeft gemaakt en wat men vervolgens vrijwel meteen weer vergeten heeft, een dwarsdoorsnede van Nederland eigenlijk.

In De Kwestie over de toeslagenaffaire van 24 november 2020 komt de voormalige staatssecretaris van Financiën, in die hoedanigheid verantwoordelijk voor de Belastingdienst, en latere minister van Economische Zaken Wiebes aan het woord, die tijdens de verhoren uitlegde hoe het eraan toeging: ‘‘Directeur-generaal Peter Veld had hem de taakverdeling meteen duidelijk gemaakt, zei Wiebes. ‘Jij zorgt voor het geld, wij doen de dienst.”

Dan schrijft De Waard over de vierde macht, het ambtenarenapparaat: ‘Zij zijn gek op nieuwkomers die ze kunnen kneden.’

Zo’n zinnetje is typisch De Waard en een van de redenen dat ik hem zo graag lees, want hoe vaak lees je in de krant, of elders, dat ministers worden gekneed door de hogere ambtenaren? Wat toch te denken geeft over de vraag wie de poppenspeler is en wie de pop, en op zijn minst dat men de eigen aannames moet onderzoeken.

Millenniumbug

Op 24 december 2018 noteerde De Waard over de Brexit: ‘De Brexit eindigt als de millenniumbug. Heel veel drukte om niks. Maar daar werd niet zo veel over geschreven.’

Heel veel eindigt als de millenniumbug, dat wordt te weinig beseft.

Dat een intelligente, weldenkende, onafhankelijke redacteur als De Waard in sommige kringen ergernis opwekt zal niemand verbazen. Op 4 maart 2016 liet The Post Online weten: ‘Wauw. Wij waren al heel veel intens domme, hatelijke en rancuneuze Volkskrant-’artikelen’ van Peter de Waard (128) gewend. Maar deze De Kwestie slaat toch wel echt alles.’

Daarboven stond: ‘Is de Volkskrant-hoofdredacteur ziek of zo?’

Dergelijk commentaar is een groot compliment.

Op 15 juni 2011 schetste De Waard compact de geschiedenis van het pensioen, handig voor iedereen die redeneert en leeft alsof de verzorgingsstaat al net zo oud is als het christendom.

De Waard vertelt ons dat Bismarck, de man die van Duitsland een staat maakte, op 22 juni 1889 voor het eerst een staatsuitkering regelde voor invaliden en mensen boven de 70. ‘Hiermee kon Marx en Engels wind uit de zeilen worden genomen.’

Na een noodwet in 1947 werd in 1956 de Algemene Ouderdomswet in Nederland van kracht. De levensverwachting ging in de tussentijd enorm omhoog; in 1956 was het aantal 65-plussers nog geen miljoen, in 2011 waren dat al een kleine drie miljoen.

Bismarck

De AOW-premie steeg van 6,7 procent in 1957 tot 17,9 procent in 1999, toen werd de premie bevroren, een tekort is er nog steeds dat wordt aangevuld met belastingen.

Als de premies hetzelfde waren gebleven als ten tijde van Bismarck was de pensioengerechtigde leeftijd in 2011 al 105 geweest, aldus De Waard.

Een van de grote verdiensten van de Waard, zoals uit deze voorbeelden mag blijken, is dat hij de lezer niet onderschat, die mag zelf zijn conclusies trekken. Of ook niet. Het staat de lezer tevens vrij lichtjes te glimlachen bij de gedachte aan een pensioengerechtigde leeftijd van 103.

De opvatting dat de betrokken burger in een continue staat van opwinding en woede dient te verkeren om zijn bestaansrecht mee te onderstrepen is De Waard ten enenmale vreemd. Hij begrijpt dat het heden gevormd wordt door het verleden. Naar aanleiding van de plannen van Biden om een mondiaal minimumtarief in te voeren voor vennootschaps- of winstbelasting schetste De Waard verleden week kort en bondig de geschiedenis van het belastingparadijs en begint dan in 312 voor Christus.

Peter de Waard is onmisbaar voor de krant én voor de lezer die wil weten.

2027 keer DE KWESTIE

Op 12 april 2011 verscheen de eerste Kwestie door Peter de Waard op de economiepagina’s van de Volkskrant, met als kop ‘Hebben IJslanders geen gewetenswroeging?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden