Een duet in mijn eentje

Brainpower, al twaalf jaar aan het hiphoppen, hoeft niet zo nodig meer het stoere mannetje uit te hangen. Zijn lang verwachte cd 'Door merg en brain', zijn debuut, is geworden zoals hij zelf is....

door Menno Pot

Ooit was de 'Nederhop', de Nederlandstalige hiphop, een boksring waarin een ordinair gevecht werd uitgevochten tussen met name Extince en de Osdorp Posse. Extince had met Spraakwater een grote hit gescoord, en de Osdorp Posse vond om die reden Extince maar een commerciële gladjanus. De muzikale uithaal van de O.P. naar Extinces hit, in het nummer Braakwater, was nog ludiek, net als Extinces antwoord Kaal of kammen. Maar toen kwam ook nog het moddergooien in interviews.

Jarenlang fulmineerde de O.P. tegen Radio 3FM, dat alleen 'commerciële shit' zou draaien en hun singles zou boycotten. De vete is inmiddels ingehaald door de realiteit, ook al omdat de O.P. inmiddels zelf een radiohit scoorde.

Spierballen laten zien, daar ging het om. Maar als Nederhopper hóef je je niet op die manier te onderscheiden.

Brainpower (Gert-Jan Mulder) is een exponent van een genre dat de puberteit voorbij is. Op zijn albumdebuut Door merg en brain, dat deze week eindelijk verscheen, is jarenlang gewacht. 'Brain' is al vanaf 1989 bezig. Met zijn 25 jaar is hij oud voor een Nederhopdebutant. 'Ik rock al jarenlang door/ net als de Golden Earring', rapt hij in Doodoodope. En, in hetzelfde nummer: 'Ik ben zo lang verwacht/ dat het leek of mijn debuutplaat een comeback was.'

Misschien is het daarom dat hij zo weinig de neiging vertoont 'het stoere mannetje' uit te hangen. 'De plaat is geworden zoals ik ben', zegt hij. 'Ik zou het niet anders kunnen.'

Niet eerder kende een Nederhopplaat zo'n grote stilistische en tekstuele verscheidenheid. Of, zoals hij het zelf verwoordt: 'Ik ben zo dubbelzinnig/ soms neem ik een duet op in mijn eentje' (Doodoodope). En dus is er een soulvolle liefdesballad met een (te) zoetig r & b-refrein (De vierde kaart), melige lol en - vooruit - hier en daar een venijnige schop in de flanken van concurrentie en criticasters. Zoals in het titelnummer: 'Over tien jaar heb ik een catalogus en jij kretologie'. En in Overal: 'Aanschouw hoe kwaliteit nu wint van kwantiteit.'

Brainpower: ''s Ochtends sta ik vaak een kwartier voor de platenkast, zoekend naar een plaat om op te zetten tijdens het douchen. Het kan een plaat met love ballads worden, maar ook Judas Priest uit 1987. Die extremen vind je ook op mijn album, met als enige verschil dat mijn instrument mijn stem is. Ik schilder met woorden, en de kleuren moeten fel zijn.'

Doe de dingen zoals je ze voelt. Het klinkt zo simpel, maar in de Nederhop is een rapper die die lijfspreuk daadwerkelijk hanteert automatisch een pionier. De Osdorp Posse meed Engelse woorden als de pest, met 'moederneuker' als vertaling van motherfucker als extreemste voorbeeld. Voor Brainpower geen opgelegd purisme. Engelse leenwoorden horen er ook bij, wat de scene daar ook van mag vinden. 'Ik rap zoals ik praat. Als iets in het Engels in me opkomt, komt het in het Engels op mijn plaat. Ik ben me niet eens bewust van zo'n Engels stuk er tussendoor. Voor ik het weet staat het er zo op.'

Als Brainpower een andere mentaliteit had gehad, was Je moest waarschijnlijk gaan waarschijnlijk nooit geschreven, of in elk geval nooit op een album terechtgekomen. Nu staat het er wel, haast achteloos ingeklemd tussen het 'pluk de dag'-thema van Chill en de Toon Hermans-samples in 2Fader Sessies, als een herdenkingsmonument in een drukke winkelstraat. Het nummer is Brainpowers hartverscheurend afscheid van zijn vriend Michiel, die zelfmoord pleegde, en mag nu al als een hoogtepunt in de Nederhop beschouwd worden.

Het moment waarop je het nieuws hoort, de ochtend dat je de rouwadvertentie in de krant ziet staan, de loodzware gang naar het huis van de ouders, de blik in de kist en de koffie met cake na de afscheidsplechtigheid - allemaal komt het langs, in pijnlijk expliciete taal. In elke zin voel je het verlies. 'Ik hoop echt dat je stierf/ in vrede met jezelf (. . .) zoveel niet gezegd, zoveel niet gemaakt, zoveel niet gedaan/ maar je moest waarschijnlijk gaan.'

Brainpower: 'Ik heb er geen moment over getwijfeld. Dat nummer móest ik uitbrengen. Ik had nog nooit een Nederlands rapnummer gehoord over de zelfmoord van iemand die zo dicht bij de artiest stond, maar dat was geen overweging om het op de plaat te zetten. Ik heb het wel met de ouders van Michiel overlegd. Ik wist dat ze achter me zouden staan. Ze hebben me nog een foto gegeven. Die staat in het cd-boekje.'

Het heeft allemaal met volwassenheid te maken. Met de ruzies tussen Extince en de Osdorp Posse wil hij niets te maken hebben ('ik luister nauwelijks naar Nederlandstalige hiphop'), maar hij is wel blij dat hij zijn eerste oprispingen niet meteen op een debuutalbum heeft gekwakt.

Brainpower: 'Het is nu vijf jaar geleden dat ik voor het eerst met een platenlabel praatte. Pas vorig jaar tekende ik mijn huidige contract. Het heeft ontzettend lang geduurd. Te lang, dacht ik wel eens. Dan zag ik in de platenzaak Klaar liggen, die reünie-cd vanDoe Maar waarop ik meerap. Goh, dacht ik, heftig. Maar ik kon op dat moment niet eens een strippenkaart kopen om naar huis te reizen.

'Achteraf snap ik pas dat ik onbewust nog helemaal niet wílde debuteren. Ik wilde eerst groeien als artiest en er echt klaar voor zijn. Je debuutplaat is zo belangrijk. Als ik terugkijk, komt die lange aanloop heel natuurlijk op me over. En daar gaat het om: natuurlijkheid.'

Zijn wijsheid haalde hij vooral uit tijdschriften. Voortdurend refereert hij aan uitspraken die grote en minder grote rappers ooit deden in de Amerikaanse hiphopbladen. 'Ik ben opgegroeid in de golden era of hiphop', zegt hij. 'Ik heb altijd geluisterd naar grote hiphoppers die vertelden over hun ervaringen, bijvoorbeeld over de kunstjes die de platenindustrie hen flikte. Be true to the game, las ik eens. Speel het spel volgens de regels. Die uitspraak begreep ik pas jaren nadat ik 'm had gelezen.'

Waar mogelijk lardeert Brainpower zijn verhaal met citaten van zijn hiphop-idolen. Zoals Dr. Dre in Been There Done That van het album The Aftermath (1996): 'There's a million motherfuckers on the planet earth/ talkin' hard bullshit 'cos it's all they're worth.' Brainpower heeft die wijsheid ter harte genomen. Laat het verkopen van bullshit maar aan anderen over.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden