Een doorzichtige nadruk op fitness

Bewering: 'Niet vet is het probleem van dikke ongezonde mensen, maar dat ze niet fit zijn.'

Soms is er niet veel voor nodig om de boel op stelten te zetten. Neem de bewering 'kerngezonde dikkerds zijn kerngezond'. Het lijkt weinig nieuws, maar het gonsde de afgelopen dagen door de media alsof de verlosser zelf had gesproken. De verlosser, in dit geval, was prof. dr. Steve Blair, die weer eens een artikel gepubliceerd kreeg in de European Heart Journal om te beweren dat niet overgewicht, maar vooral gezondheid en conditie het belangrijkst zijn voor het risico op hart- en vaatziekten. Het is al ruim twintig jaar zijn - lucratieve - stokpaardje, want bij 'conditie' moeten we denken we aan veel bewegen, bij veel bewegen aan uitdroging, en bij uitdroging aan Coca-Cola, de firma die de onderzoeken van Blair met zeker 2,5 miljoen dollar sponsort. Al staat er 'Geen belangenverstrengeling gemeld' onder het jongste wetenschappelijk artikel van Blair, hij is al jaren 'fakkeldrager' van The Coca-Cola Company Beverage Institute for Health and Wellness. Niet dat er iets mis is met gezondheid en welzijn, maar dit is wel wat erg doorzichtig, allemaal.


Voor zijn onderzoek gebruikte Blair de gegevens van ruim 43 duizend hoogopgeleide, blanke bezoekers van zijn Texaanse gezondheids- en fitnesscentrum. Die verdeelde hij in drie groepen: obees en gezond, obees en niet gezond, niet-obees en gezond. Onder 'obesitas' verstond hij, zoals gebruikelijk, een quetelet-index van 30 of meer (iemand van 1,80 meter die meer dan 97 kilo weegt, bijvoorbeeld). Zijn definitie van 'cardiometabool gezond' (mooi cholesterol, bloeddruk, triglyceriden, dat soort dingen) was wat aparter, om niet te zeggen buitengewoon streng, waardoor alleen de allergezondsten aan de criteria voldeden. Na zo'n tien jaar was van de metabool gezonde mensen met ernstig overgewicht 1 procent overleden door hartaanval of beroerte, van de metabool ongezonde obesen 1,4 procent, en van de metabool gezonde niet-obesen 0,7 procent. Wat dat betreft lijkt het toch altijd nog beter om gezond en niet-obees dan gezond en obees te zijn, maar dit terzijde. Hoe het zat met mensen met overgewicht, dus een queteletindex 25 tot 30, en met slanke ongezonde mensen krijgen we om onduidelijke redenen niet te horen.


Blair betrok ook de conditie, gemeten als de tijd die mensen het uithielden op de loopband, nog in zijn beschouwingen. Daar keken de media nog meer van op. 'Metabool gezonde maar obese individuen,' schreef Blair, 'zijn fitter dan vergelijkbare metabool ongezonde individuen'. En: 'Metabool gezonde obese individuen lopen, mits ze even fit zijn, net zo veel kans op hart- en vaatziekte als metabool gezonde niet-obese individuen.' Door de media handzaam samengevat als 'Niet vet maar fit is van belang' en 'Helft mensen met overgewicht prima gezond'.


Vooral die laatste kop, van Nu.nl, is erg fijn. Van die helft mensen met overgewicht zal een flink aantal roken, slechte knieën hebben of te veel drinken, zijn zij prima gezond? Hoewel over details nog weleens getwist wordt, weet iedereen inmiddels wel dat tal van factoren bijdragen aan hart- en vaatziekten - waaronder lichamelijke conditie. Huisartsen hanteren al jaren een soort risicokaart, waarop zij de verschillende factoren tegen elkaar kunnen afzetten om een goed 'cardiovasculair risicomanagement' te kunnen opstellen. Een magere, onsportieve klerk met hoge bloeddruk heeft misschien een hoger risico op een beroerte dan een dikke bouwvakker met normale bloeddruk.


Er zijn weinig kerngezonde dikkerds: mensen met ernstig overgewicht hebben nu eenmaal vaker ook andere risicofactoren. Er is geen enkele reden de nadruk die mensen leggen op 'vet' als maat voor gezondheid nu te vervangen door een even onzinnige nadruk op 'fit'. Dat zou Blair misschien wel willen, maar wie zich zorgen maakt over zijn cardiovasculaire vooruitzichten moet nog steeds goed eten, veel bewegen, niet roken, enzovoort. Ook wie zich geen zorgen maakt, trouwens.


Oordeel:

'Hoe fit?' zegt even weinig als 'hoe vet?'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden