Een doorbraak met veel onduidelijkheden

BRUSSEL - Er komt Europees toezicht op de banken; daarover bereikten de regeringsleiders van de eurolanden afgelopen vrijdag een akkoord. En de Europese Centrale Bank zal daarin een belangrijke rol spelen. Maar verder roept het besluit van premier Rutte en zijn collega's meer vragen op dan het antwoorden geeft.


Neem de verklaring zelf, die na uren nachtelijk beraad door de leiders werd goedgekeurd. Daarin wordt gesproken over een 'toezichtsmechanisme', niet over een toezichthouder. Voor de rol van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt verwezen naar het Europees Verdrag, dat regeringsleiders de mogelijkheid geeft met unanimiteit de ECB 'specifieke taken' op te dragen bij het 'bedrijfseconomisch toezicht' op banken. Kortom: niets ligt vast.


Zo is onduidelijk welke banken de ECB moet controleren: alleen de grote systeembanken, of alle duizenden banken in de eurozone? Neemt de ECB de taak van de nationale toezichthouders volledig over, inclusief inspecties ter plekke? Of coördineert en weegt de ECB alleen de informatie die ze van de nationale autoriteiten krijgt?


EU-ambtenaren onderkennen de vele onduidelijkheden en stellen dat die pas komende maanden worden opgehelderd. 'Iedere econoom, bankier of politicus die nu al uitlegt hoe het toezicht in elkaar steekt, liegt', zegt een nauw betrokkene.


De Europese Commissie wordt geacht direct na de zomer met uitgewerkte voorstellen te komen. De eurolanden moeten die voor het eind van het jaar 'met spoed' goedkeuren. Het weghalen van macht bij de nationale toezichthouders (meestal de nationale banken) ten gunste van de ECB zal tot verhit debat leiden. Interessant is dat de ECB op haar beurt weer bestuurd wordt door de centrale bankdirecteuren. Wie controleert straks wie?


Bovendien bestaat sinds 1 januari 2011 de Europese Bank Autoriteit (EBA). Die werd speciaal opgericht om het toezicht op de grote Europese banken te versterken, maar is daarin onvoldoende geslaagd. Tekenend is de jaarlijks door de EBA georganiseerde stresstest. Twee keer kwamen banken die daarvoor met vlag en wimpel slaagden, enkele maanden later zwaar in de problemen.


Verdwijnt de EBA of krijgt ze alleen de kleinere banken onder haar hoede? Maar het zijn juist de rommelportefeuilles bij de kleine, regionale banken in Spanje die het land ertoe dwongen 100 miljard euro steun te reserveren bij het Europees noodfonds.


Nog een probleem: de EBA werkt voor de 27 EU-landen, de ECB voor de 17 eurolanden. Wat betekent het gemis aan een ECB-keurmerk voor de banken in de niet-eurolanden? Of mogen die meedoen met het 'toezichtsmechanisme' van de eurozone? Krijgt de ECB dan macht buiten haar grondgebied?


Met zo veel openstaande vragen is het tijdpad - eind dit jaar een akkoord - erg ambitieus. Maar de druk is hoog: de vicieuze cirkel van bijna-failliete banken en bijna-failliete lidstaten moet doorbroken worden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden