EEN DOODLOPENDE STRAAT

EINDELIJK heeft George W. Bush zijn visie op een oplossing van het conflict in het Midden-Oosten ontvouwd. Al maanden wordt de Amerikaanse president bestookt met dringende verzoeken, smeekbeden haast, vanuit Europa en de Arabische wereld om zich eindelijk actief met de strijd tussen Israël en de Palestijnen te bemoeien en...

Anet Bleich

De enige die niet verlangend uitkeek naar een Amerikaans initiatief was Israëls premier Sharon. Sharon en zijn aanhang van seculiere en religieuze nationalisten vreesden dat ze dan alsnog zaken zouden moeten doen met Yasser Arafats Palestijnse Autoriteit en tot vergaande concessies gedwongen zouden kunnen worden.

Bush heeft toch gesproken, maar Sharon kan tevreden zijn. Want de analyse waarop Bush zijn voorstellen baseert, strookt met de belangen van rechts in Israël. Het is een simpele analyse die precies aansluit bij het eendimensionale wereldbeeld dat de Amerikaanse president sinds 11 september 2001 heeft ontwikkeld. Voorop staat de strijd tegen het terrorisme.

Bush beschuldigt Arafat en zijn Autoriteit ervan dat ze het terrorisme hebben aangemoedigd; daarom moeten ze verdwijnen. Dat is exact de visie van Israëls premier. Er moet een eind komen aan het geweld tegen Israël, de Palestijnen moeten hun politieke instellingen hervormen en voor een solide veiligheidsstructuur zorgen en er moet een nieuwe Palestijnse leiding worden gekozen. Ook dit zal de Israëlische regering als muziek in de oren klinken.

Pas als aan deze voorwaarden is voldaan, scheiden de wegen van Bush en Sharon. Dan eist Amerika van Israël stopzetting van de bouw van nederzettingen en terugtrekking van het Israëlische leger tot de voorlopige, in de akkoorden van Oslo overeengekomen grens. Dan zullen de Verenigde Staten ook steun geven aan een voorlopige Palestijnse staat, die vervolgens met Israël moet onderhandelen over de resterende twistpunten: de definitieve grenzen, de toekomst van de nederzettingen, de status van Jeruzalem en de aanspraken van de vluchtelingen uit de oorlog van 1948. Dit hele proces kan volgens Bush binnen drie jaar tot een goed einde zijn gebracht. Waaraan de goede man deze gedachte ontleent, dat mogen God, Jahwe en Allah weten.

Laten we de dingen bij de naam noemen. Dit plan-Bush is geen bijdrage aan het beëindigen van de honderjarige oorlog in het Midden-Oosten. Het is een non-starter, een doodlopende straat en zodoende een garantie voor voortgaand bloedvergieten, verder oplopende frustratie bij Palestijnen en Israeli's.

Het plan is - of dreigt te worden - een nieuwe stap op de weg naar een totale etnische en religieuze oorlog in het Midden-Oosten. Natuurlijk hebben de Amerikanen gelijk dat de zelfmoord-aanvallen op de Israëlische civil society, die voortkomen uit een mengsel van haat, religieuze verblinding en wanhoop, onverdragelijk en onaanvaardbaar zijn.

(Dit punt wordt in de meeste Europese analyses systematisch onderbelicht). De vraag is hoe ze gestopt kunnen worden. De regering-Sharon meent dat dit kan door herbezetting van het grootste deel van de westelijke Jordaanoever en door het bouwen van een zogeheten veiligheidsmuur. Bush heeft op deze aanpak geen woord van kritiek geleverd, dus mogen we aannemen dat hij dit ziet als legitieme Israëlische zelfverdediging. Sharon heeft laten weten van plan te zijn in de Palestijnse steden te blijven tot het geweld helemaal is opgehouden. Volgens Bush moeten in diezelfde tijd (dus onder Israëlische militaire bezetting) voorbereidingen worden getroffen voor het kiezen van een nieuw, gematigd, Palestijns bestuur.

In de kritiek op Arafat kan ik een eind met George W. meegaan. De man is een groot overlever, maar op een consistente politieke lijn viel hij de afgelopen twee jaar niet te betrappen. Het ene moment prees hij vol hartstocht de 'martelaren', het volgende bekende hij zich tot de 'vrede der dapperen' die hij ooit met Rabin was overeengekomen. Niet wat je noemt: geloofwaardig. Als de Palestijnen hem zouden willen vervangen door een meer open, westers georiënteerde leider à la Faisal Husseini (helaas overleden), Hanan Ashrawi of Sari Nusseibe: mijn zegen hebben ze. Maar het is wel hún beslissing. En zoals de zaken er nu voorstaan, wordt zelfs Arafat er door grote groepen Palestijnen van verdacht een zetbaas van Amerika en Israël te zijn. Zou dat onder Amerikaanse druk en Israëlische bezetting in een maand of wat veranderen? Of zijn het de scherpslijpers van Hamas en de islamitische Jihad die hun aanhang kunnen vergroten dankzij Bush's ongelukkige voorzet?

De gewone mensen in Israël en het toekomstige Palestina hebben op één punt een gemeenschappelijk belang. Het is een banaal punt, maar niet onbelangrijk. Ze willen graag boodschappen kunnen doen en hun kinderen naar school sturen zonder de dood te hoeven vrezen. Het ziet er niet naar uit dat die wens binnenkort in vervulling gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden