Een dominante portier op 't middenveld

Te lang was Theo Janssen (29) eeuwig talent. De middenvelder van FC Twente is nu een van de beste spelers in de eredivisie....

Het moet een jaar of acht geleden zijn geweest, in discotheek Manhattan achter de Korenmarkt in Arnhem, dat trainer-verslaggever Hans Kraay op Theo Janssen inpraatte. De strekking: Theo, jij moet je schamen als je niet minimaal 25 interlands speelt. Mi-ni-maal. Janssen was een soort voetbalkoning van Arnhem, maar met de verovering van de buitengebieden schoot het niet op.

De middenvelder herinnert zich het gesprek. ‘Kraay wilde ook mijn zaakwaarnemer zijn. Ik dacht, laat hem maar lullen.’ Niet dat Janssen vond dat Kraay onzin sprak. ‘Maar in een discotheek praatte ik niet over voetbal.’

Nu, bij FC Twente, is hij uitgegroeid tot een van de beste spelers van de eredivisie; 29 jaar, met een tussenbalans van 3 interlands. Hij is fitter, scherper en serieuzer dan voorheen. Hij is de wat traag ogende, kleurrijke voetballer die door zijn machtige linkerbeen juist snelheid brengt in het moderne spel. Kampioen, middenvelder in de Champions League. Menig criticus wil hem in de basisploeg van Oranje zien, als controleur mét opbouwende gaven.

FC Twente - Internazionale van anderhalve week geleden was een monument. Geregeld onderhield hij zich tijdens het spel met Wesley Sneijder, dollend. ‘We vermaakten ons en praatten over het elftal. Dan zei hij grappend: het zou niet verkeerd zijn als jij achter mij staat bij Inter. Dan zou ik veel goede ballen krijgen. Ik denk dat ik wel zou passen bij jullie, antwoordde ik dan.’

Straatjongens onder elkaar. Utrecht en Arnhem, de stad waar hij nog steeds woont, de stad waarvan hij houdt maar die hij zou kunnen missen als hij het buitenlandse avontuur zou aangaan. Waarom niet?

‘Twente - Inter is de grootste wedstrijd die ik heb gespeeld. Dan is het mooi als je de bevestiging krijgt van wat je kunt. Ik herken ook veel van Sneijders karakter in mezelf. Hij is een dominant mannetje in het veld. Ik wil ook dominant zijn. Dat gemene, de wil om ten koste van alles te willen winnen, heb ik ook. Ik kan een klootzak zijn in het veld.’

Vandaag is Ajax tegenstander in het theater van de hunkering, de Grolsche Veste. Woensdag speelt FC Twente, na de 2-2 tegen Inter, in de Champions League bij Tottenham Hotspur, in Londen. Drukke, heerlijke voetbalweken. Het bekerduel tegen Capelle van woensdag liet hij overigens schieten. Twee wedstrijden op rij op kunstgras, na de derby tegen Heracles, het is te veel van het slechte. Stel dat FC Twente zou besluiten kunstgras te nemen, dan zou hij vragen of ze hem verkopen. ‘Kunstgras is gewoon een verschrikking. De bal glijdt niet, hij stuitert. Je kunt de bal niet meer in de loop van iemand spelen, je moet alles in de voeten geven.’

Voor een voetballer van finesses en voortschrijdende inzichten als Janssen luistert zoiets nauw. Hij is een liefhebber. Een doener overigens, geen prater. Al dat ‘gelul’ over voetbal is niet zo aan hem besteed, hoewel hij Van der Gijp graag mag horen, met zijn zinnige opmerkingen, uitgesproken op een leuke manier. Wedstrijden spelen, dat is het mooiste aan voetbal. Met het elftal proberen zaken op te lossen. ‘Trainingen vind ik minder. Praten over voetbal ook.’ Hij kon onlangs naar De Wereld Draait Door, maar ging niet. ‘Ik zit liever een avond thuis. Dan pak ik mijn rust.’

Zoals Janssen zie je ze niet veel meer. In het vliegtuig van Oranje zitten de spelers voorin en de rest achterin. Daartussen ligt een onzichtbare grens. Alleen Janssen steekt die over, zoals onlangs in Donetsk, waar hij de routinier was van een jonge ploeg zonder WK-gangers die Oekraïne op 1-1 hield. Op blote voeten loopt hij dan naar achteren. Beetje babbelen met het personeel, misschien een drankje nemen.

Ze hebben hem al met Van Hanegem vergeleken, de laatste tijd. Dat is toch wel overdreven. Van Hanegem is een fenomeen. Vergelijkingen, wat moet je ermee? ‘Schulp zou de nieuwe Bergkamp zijn, Redan leek wel wat op Kluivert, Mendes da Silva werd de volgende Frank Rijkaard.’ Moet hij meer voorbeelden noemen?

In Arnhem, tijdens al die jaren Vitesse, kreeg hij verkeerde prikkels. Hij was de beste, iedereen hield van hem, het was zijn stad, met al zijn vrienden en familie. Het ging hem te makkelijk af, het was moeilijk om zijn neiging tot overgewicht te onderdrukken.

Bij Twente moest hij vol aan de bak, bij een trainer die hem inspireerde: Steve McClaren. ‘Die prikkel is misschien zelfs te laat gekomen. Ik denk dat ik anders eerder op dit niveau had gezeten. Het kwartje is gevallen, eerst bij Genk en later bij Twente. Dan moet je mee. Ik zeg altijd: als ik naar de hoofdklasse ga, val ik binnen een paar weken niet meer op. Ga ik naar Real Madrid, dan zullen ze zeggen: zó, dat kan hij ook. Hoe hoger je speelt, hoe makkelijker het wordt. En dan móet je ook meer van jezelf eisen.

‘Ik denk dat ik nóg hoger kan. Maar dan moeten er mensen zijn die vertrouwen in je hebben. Natuurlijk schiet het weleens door mijn hoofd: waarom heb ik deze stap niet eerder gezet? Maar ik laat nu zien dat ik in de grote duels belangrijk kan zijn.’

Janssen is het tactische brein van Twente, de portier van het middenveld, met aangeboren slimheid als bondgenoot. Hij is straatwijs. Twee momenten uit de kampioenswedstrijd tegen NAC in mei tekenen hem. Eerst is daar de rode kaart van Féher, bij de stand 0-0. ‘Op het moment dat ik hem zag komen, wist ik dat hij een tackle zou inzetten. Dus had ik al in mijn hoofd: ik ga glijden met gebogen benen, dan zou het weleens zo kunnen zijn dat hij vol op me in glijdt. Dat gebeurde dus ook. Dan probeer je op een bepaalde manier op te staan. Zo van: hé man, wat flik je me nu?’

Féher kreeg dus de rode kaart. Janssen nam na de commotie snel de vrije trap, over een meter of 40. Ruiz scoorde. ‘De wedstrijd was daardoor eigenlijk beslist, ook omdat de bal twintig seconden later in het net lag.’

Dat is Janssen. Gehaaid. Zoekend naar het randje. De bal neerleggen waar hij wil, met dat gouden linkerbeen. Of, zoals Joop Brand zegt, die hem meemaakte als hoofd opleidingen bij Vitesse. ‘Theo is van een uitstervend ras. Hij is een typische liefhebber die het voetbal op straat heeft geleerd en daar ook het avontuur heeft ontdekt. Ik had direct een zwak voor hem, omdat hij zo’n heerlijk ongecompliceerde jongen is. Theo wil er alles voor doen, maar niet alles voor laten om de top te halen.’

Brand kwam vroeger geregeld bij de Janssens thuis. ‘Mensen die Theo niet goed kennen, denken op basis van zijn uiterlijk en zijn tattoos dat hij een bruut is, maar hij is een lief mens die altijd voor je klaar zal staan als er iets is. Zijn ouders, schatten van mensen, konden het snoep alleen niet voor hem verbergen. Als ik bij ze over de vloer kwam, zei zijn moeder: als ik koekjes en Marsen koop, is alles de volgende dag op.’

Nu heeft hij de balans gevonden. En hij is onbevangen. Heerlijk voetballen. Genieten, op de mooiste podia. Strijden, passen, ballen veroveren, schieten, intimideren, als het nodig is. Vrije trappen in de hoek krullen. Het tactische spel doorgronden. En dat allemaal met dat uiterlijk van onverschrokkenheid. Hij zit vol tattoos. Hij is stoer. En dan rookt hij buiten het veld af en toe een sigaret en drinkt hij een biertje. Wat geeft het?

Sef Vergoossen, destijds zijn trainer bij Racing Genk: ‘Als trainer moet je de stijl en het karakter van Theo kennen om hem optimaal te laten functioneren. Zo moest Theo in Genk weleens een sigaretje roken. Daar was hij goudeerlijk over. Dan kwam hij bij me en zei: trainer, ik ben net naar het toilet geweest en daar ruikt het een beetje naar rook. Volgens mij heeft iemand vóór mij zitten roken. Daar keek hij op zijn typische manier bij.’

Janssen is populair bij de fans. Hij is niet alleen goed maar ook aanraakbaar, hij spreekt de taal van het volk. Fans zien hem als één van hen. Om zijn arm, op de grens tussen de tatoeages en de onbeschreven handen, bungelt een bandje van Kika, de stichting die kanker bij kinderen bestrijdt: ‘Ze hebben me benaderd toen ik bij Twente kwam. Als het om kinderen gaat, hoeven ze me nooit over te halen.

‘Mensen kunnen zich identificeren met mij. Ik weet niet of dat door mijn uiterlijk, imago of tatoeages komt. Toen ik 18, 19 jaar was heb ik in een opwelling besloten een tatoeage te laten zetten. Ik vind het mooi. Daarom ga ik er ook steeds mee door en ben ik er nog niet klaar mee.

‘Ik ben niet van de teksten. Je zult bij mij ook geen Chinese tekens op mijn lichaam tegenkomen. Ik heb onder meer de naam en de geboortenaam van mijn dochter en mijn vrouw laten tatoeëren. En een iris, de bloem. Mijn dochter heet Iris.

‘Het is niet zo dat ik denk: het wordt weer eens tijd voor een nieuwe. Af en toe ga ik naar een man in Arnhem en praten we een poosje. Dan maakt hij een ontwerpje en zeg ik of ik het leuk vind of dat het iets moet worden aangepast.’

Op zijn rechterarm prijkt de kampioenstekening van FC Twente, een relikwie van die dag in mei waarop Twente de tegenstander van vandaag, Ajax, definitief achter zich hield in het seizoen 2009-2010. Hij wil nog veel meer, als voetballer. Misschien een club in het buitenland. Een vaste plaats in de selectie van Oranje. En waarom zou FC Twente geen nieuwe titel kunnen pakken?

Zijn seizoen kan ook nog beter dan het vorige. Daarop rust toch een smet door een ongeluk dat hij in november veroorzaakte, na het thuisduel met Vitesse, vlakbij het stadion. Kevin Moeliker, een doelman met een verleden als prof, raakte zwaar gewond en lag een tijd in coma. Mogelijk maakt Moeliker volgende week een voorzichtige rentree bij FC Lienden.

Janssen kreeg een schorsing en een boete van de club. Hij had te veel gedronken, zo bleek. De rechter oordeelde dat er geen bewezen verband bestond tussen het ongeluk en drankmisbruik. FC Twente, zich bewust van de maatschappelijke rol van voetballers, liet Janssen ook werken in een revalidatiekliniek. Na een omweg is Janssen bereid over de zaak te praten. ‘Dan doe ik dat één keer.’

Het valt hem zwaar, maar ook nu is hij duidelijk, zonder gedraal. ‘De uitspraak van de rechter kwam erop neer dat het een ongeluk was, dat het niet kwam omdat ik laveloos achter het stuur zat of te hard reed.

‘Ik had iets te veel alcohol op, 0,6 promille, dan ben je niet dronken. Dan kun je gewoon hinkelen, een bal over tachtig meter schieten, noem maar op. Er is alleen iets gebeurd waardoor we van de weg zijn geraakt. Daardoor kwam naar buiten dat ik te veel had gedronken. Dat was stom en dat had ik niet moeten doen. Dat ik daarvoor ben gestraft en word gestraft, vind ik terecht.’

Moeliker wordt door een hersenkneuzing mogelijk nooit meer helemaal de oude, zowel fysiek als mentaal. Een advocaat werkt aan een schadeclaim, die kan oplopen tot een miljoen euro. ‘Op het moment dat hij een advocaat in de arm nam, heeft Kevin mij een sms’je gestuurd met de mededeling dat hij geen contact meer met mij wilde. Ik heb gezegd dat ik dat raar vond en jammer. Maar het is zijn keuze.

‘Iedereen zegt dat mijn vrouw mijn redding is geweest. Vooral in de eerste periode na het ongeluk is ze heel belangrijk geweest. Er werd zoveel shit geschreven, dat ze ’s ochtends even de krant weghaalde of de radio uitzette. Ze heeft op me ingepraat, gezegd dat ik pech heb gehad. In het begin was zij natuurlijk ook overstuur. Maar daarna is ze me zo gaan helpen en steunen, dat ik dacht: ze heeft gelijk. En dat had ik ook even nodig.

‘Ik hoop vooral dat met Kevin alles goed komt en dat hij er weer vol tegenaan kan, dat hij met zijn vrouw en kind weer volop kan genieten van het leven. Dat ze samen gelukkig zijn, dát hoop ik, want thuis is toch het allerbelangrijkste.

‘Trainer McClaren heeft me ook altijd gesteund. Het eerste dat hij zei was: shit happens in life. Hij zei ook: houd geloof in jezelf, hier kom jij sterker uit. Ik denk dat hij daarin gelijk heeft gehad. Ik ben er sterker, maar ook harder uit gekomen.’

Soms zie je dat terug op het veld, bij kampioen FC Twente.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden