Een diepe duik in het donker en oppervlakkige tapijten

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: Vlees noch vis in Upstream Gallery en een duik in de donkere fantasiewereld van Levi van Veluw.

Levi van Veluw, Monolith I.

Amsterdam, 23 september

Rafaël Rozendaal, van wie nu de tweede solotentoonstelling bij Upstream Gallery in Amsterdam te zien is, is een kunstenaar van Nederlands Braziliaanse origine, woonachtig in New York. Hij bouwt websites, programma's die Peter Struycken-achtige graphics genereren, werken die soms interactief zijn en die een merkwaardig nostalgie in de kijker (in deze kijker, tenminste) los weten te maken - ze ogen alsof ze gemaakt zijn op een Amiga-computer uit 1987. Rozendaal heeft er succes mee. Zijn website trekt meer dan 60 miljoen bezoekers per jaar.

Nu heeft een relatief jong medium een groot voordeel: het is jong. En op die jeugdigheid kan men zich laten voorstaan. Wie een paar recensies van- en interviews met Rozendaal leest, ziet precies dat gebeuren: de neiging om in een explicerend, wat-ís-dat-internet-toch-een-boeiend-fenomeen-stadium te blijven hangen.

Dat is jammer, want er vallen over dit oeuvre - eeuwig groeiende stapels bankbiljetten in isometrisch perspectief, of, mijn favoriet, twee kussende, van kleur verschietende silhouetten - best kritische noten te kraken. Dat ze de laagdrempeligheid van een screensaver hebben, bijvoorbeeld, maar dat ze vaak ook net zo lang interessant blijven om naar te kijken. 'Bedrieglijk simpel' is een geijkte kunstterm, maar bedrieglijk ingewikkeld past hier beter. Zo ook bij het werk in Complex Computational Compositions.

Het betreft een serie wandkleden die op hun beurt een kopie zijn van screenshots van een door Rozendaal ontwikkeld programma dat webpagina's reduceert tot hun grondvorm en informatie vervangt door kleuren. De zoekbalk van Google verandert hier in een paarse streep. Wat je in feite ziet, is de bouwtekening van een webpagina. Screenshots van deze bouwtekeningen verwerden tot wandkleden.

Een vermetele operatie. Een wandtapijt, vanzelfsprekend, is geen computeranimatie . Het minste wat je van zo'n tapijt mag verwachten, is een geringe mate van visuele aantrekkelijkheid. De bewuste exemplaren, kun je lezen op de Upstream-website, werden echter geselecteerd op hun gebrek aan 'pittoreske' kwaliteiten.

De tapijten zijn irritant vormeloos. Hun oppervlak is fel, op het schreeuwerige af, maar wat we missen is ritme, ordening, samenhang, gevoel voor kleur, al die eigenschappen eigenlijk waarom je zo'n tapijt überhaupt aan de muur zou hangen. De werken maakten de catwoman in me wakker: na een kwartiertje kijken wilde ik m'n nagels erin zetten.

Rafaël Rozendaal, Complex computational compositions, Upstream Gallery, t/m 8 /10.

Rafaël Rozendaal, Complex Computational Compositions.

Amsterdam, nog steeds 23 september

Wandelend door The Monolith, de indrukwekkend sonore Levi van Veluw-tentoonstelling vol typische Levi van Veluw-objecten, trof ik Levi van Veluw. Hij morrelde aan een camera. Zijn haar zat woest. Zojuist, verklaarde hij zijn aanwezigheid, had hij enkele minuscule aanpassingen aan zijn installaties gedaan, kleine dingen waarmee hij toch niet helemaal gelukkig was.

Voor de duidelijkheid: de tentoonstelling was op dat moment al meer dan twee weken open.

Charles Saatchi doopte een groep kunstenaars ooit tot new neurotic realism. Levi van Veluw behoort tot een groep die ik bij deze omdoop tot new neurotic perfectionism (Hans Op de Beeck, Stefan Bleekrode en Charles Avery behoren er onder anderen ook toe). Het zijn makers die een eigen wereld maken die ze tot in de details van de details van de details uitwerken.

In het geval van Van Veluw pakt dat goed uit. De objecten - een kubus die dienstdoet als opslag voor brokjes steenkool, bureaus wegzakkend in een donkere waterpoel - trekken je een donkere fantasiewereld in, een plek die niet genoeglijk is, maar wel intrigerend, en waarin je makkelijk gelooft.

De logische ontwikkeling van dit oeuvre laat zich uitdenken: Levi van Veluw moet een patroon vinden die hem een stuk land en gebouw geeft waar hij zijn denkbeeldige wereld in volle omvang en naar eigen inzicht kan vormgeven. De para-artistieke infrastructuur (openingen, verzamelaars) rond die wereld zal vervolgens ook door Van Veluw worden uitgedacht. Personeel, bezoekers, de galeriehouder en de kunstenaar zelf zullen daarbinnen door acteurs worden gespeeld. Ikzelf word uiteraard ook een personage. Dat zal worden vertolkt door de actrice Tilda Swinton.

Levi van Veluw, The Monolith, Ron Mandos, t/m 29/10.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden