Bellen met Correspondent Jeroen Visser

‘Een dialoog tussen Xi en de demonstranten gaat er nooit komen’

Van huisdiereigenaar tot leraar, komend weekend gaan weer honderdduizenden Hongkongers de straat op. Wat twee maanden geleden begon met demonstraties tegen een uitleveringswet is uitgegroeid tot een breed protest tegen de inperking van vrijheden door China. Gaat het uit de hand lopen? We bellen met Oost-Azië-correspondent Jeroen Visser.

Een politieagent op het vliegveld van Hongkong wordt omver gekegeld met een bagagekarretje. Beeld AFP

Je bent bijna onderweg naar Hongkong. Verwacht je moeilijkheden op het vliegveld?

‘Daar verwacht ik eigenlijk weinig problemen. De sit-ins zijn afgelopen week uit de hand gelopen en dat is slecht geweest voor het imago van de demonstranten. Ze hebben onder meer twee verslaggevers mishandeld, waarvan één journalist werkt voor de Chinese staatskrant Global Times. Ook is er een agent aangevallen die zich vervolgens gedwongen voelde zijn pistool te trekken. De demonstranten hebben hun excuses moeten maken.’

Diezelfde Global Times liet vrijdag weten dat een gewelddadig optreden tegen de demonstranten in Hongkong een ‘duidelijk beschikbare’ optie is. Is het risico op escalatie groter geworden?

‘Dat risico is absoluut niet ongegrond. Zeker omdat de demonstranten hebben laten ze dat ze bereid zijn verder te gaan dan vreedzame protesten. Het is een interessant moment: gaan de demonstranten alleen meer protesteren of kiezen ze ervoor de acties feller of misschien zelfs gewelddadiger in te gaan?’

Welke protesten staan er op de planning?

‘Een compleet overzicht kan ik niet geven, want er zijn veel verschillende groepen die allemaal eigen protesten organiseren. In het weekend zijn er sowieso veel meer demonstraties: iedereen heeft dan de tijd om zijn stem te laten horen. Zo zag ik dat huisdiereigenaren de straat opgaan om te protesteren tegen het traangasgebruik van de oproerpolitie. Ook organiseren de Hongkongse leraren een gezamenlijke manifestatie.

‘Zondag was er nog een grote mars gepland, maar die is verboden door de autoriteiten. De demonstranten komen nog wel bijeen op één plek in het Victoriapark. Het zou zomaar kunnen dat daar zondag een paar honderdduizend man staat te luisteren naar toespraken. In de loop van de dag moet blijken of het bij een vreedzame samenkomst blijft of uitloopt op een gewelddadige confrontatie met de politie.’

Wat drijft de demonstranten?

‘Eerst wilden ze natuurlijk af van de omstreden uitleveringswet, waardoor verdachten aan China kunnen worden uitgeleverd. Nu zijn de motieven voor de protesten veel breder: de demonstranten willen vrije verkiezingen en eisen een einde aan het politiegeweld. De inwoners van Hongkong kunnen nog voor hun vrijheden opkomen, terwijl dat in de rest van China onmogelijk is. Met die uitleveringswet hebben ze een soort van succes geboekt, dus misschien winnen ze ook wel het gevecht om de eis van vrije verkiezingen.’

In de nabijgelegen miljoenenstad Shenzhen zijn afgelopen week veel Chinese troepen gespot. China verhoogt daarmee de druk en noemt de troepenbeweging een ‘duidelijke waarschuwing’ voor Hongkong. Toch zijn er ook geweldloze oplossingen, zoals Trump donderdag opperde via Twitter. Is er kans op een dialoog tussen de Chinese president Xi Jinping en de demonstranten?

‘Dat gaat natuurlijk nooit gebeuren. Het past ook niet bij het karakter van Xi. Als hij in gesprek zou gaan met de demonstranten, zou Xi de demonstranten veel groter maken dan hij vindt dat ze zijn. Wel heeft Trump door zijn tweets eindelijk stelling genomen: hij is tegen gewelddadig ingrijpen van China. Eerder sprak hij nog over ‘rellen in Hongkong’, niet bepaald een teken van sympathie voor de demonstranten. Tijdens het presidentschap van Barack Obama was dat wel anders.’

Trump suggereerde ook dat als China een einde wil aan de handelsoorlog met de VS, ze eerst op een ‘humane manier met Hongkong moeten samenwerken’. Is er een verband tussen de handelsoorlog en de protesten?

‘Ik zie het als een typische trumpiaanse reactie, waarmee hij de belangen van de VS weer voorop probeert te stellen. Het is moeilijk die twee zaken met elkaar te vergelijken. Beijing gaat bovendien niet onder de indruk zijn van dreigingen voor sancties.’

Meer lezen over de protesten in Hongkong

De protesten in Hongkong houden al maandenlang aan en worden steeds gewelddadiger. China-correspondent Leen Vervaeke vroeg zich al eerder af of het leger ging ingrijpen. 

De bekendste activist van Hongkong is Joshua Wong. Hij realiseerde zich al op jonge leeftijd dat jongeren macht  kunnen uitoefenen. Wong stond als jongetje van 13 op tegen de invloed van China en werd een politieke superheld.

In een tweet schrijft Trump donderdag dat hij ervan overtuigd is dat China een einde wil aan de handelsoorlog met de VS. Ook gaf hij een mogelijke oplossing: een ontmoeting tussen Xi en de demonstranten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden