Een denker in tijdnood

Onder de hoede van Co Adriaanse ontwaakte de topvoetballer in Kenneth Perez. Bij AZ werd hij een van de beste spelers in de eredivisie, met een transfer naar Ajax als beloning....

Daar stonden ze dan op de stoep bij Kenneth Perez, een meisje met haar moeder. Ze vroegen om een handtekening op het shirt van AZ. De dochter dacht daarmee haar relatie te redden.

'Die moeder vertelde dat haar dochter een moeilijk jaar achter de rug had. De dochter was helemaal opgewonden. Ze zei: 'Ik begrijp niet dat ik hier zomaar sta, in de woonkamer van Kenneth Perez.' De impact van voetbal is ook voor mij soms heel moeilijk in te schatten, zeker omdat ikzelf als kind nooit zo ben geweest.' Hij lacht: 'Alsof die relatie opeens goed is nu dat meisje mijn handtekening heeft.'

Perez zal gewend raken aan massale aandacht. Na het seizoen verruilt hij AZ, de vrijhaven van avontuurlijk voetbal, voor Ajax, de club die tracht een soort AZ te worden, maar dan in het groot. Het is de ambitie die hem naar Amsterdam drijft, de wil om eens voor een topclub te voetballen.

Bij AZ, onder trainer Van Gaal, 'promoveerde' hij van linksbuiten tot nummer tien. Zwerven, schieten, kappen en draaien, passen, scoren, soms verdedigen, tot vervelens toe een klever van de tegenpartij aan de kont. Het is een rol die past bij een voetballer die de naam van zijn moeder aannam omdat in Denemarken zovelen Jensen heten, zoals zijn vader.

Perez is 31 jaar en ontbolsterd. Hij heeft in Alkmaar ook de keerzijde gezien, toen hij veelvuldig geblesseerd was en spelers zakkenvullers waren die, zoals de voorzitter eens opperde, een dagje achter de vuilniswagen moesten lopen om te leren wat werken is.

Tegenwoordig wordt AZ met lof overgoten. 'Waarom zijn wij de lievelingen van het publiek? Dat komt door onze speelwijze, onze Europese prestaties en ons enthousiasme. Het spel spettert soms van het scherm. Tenminste, dat hoor ik vaak. Als je sommige grote clubs ziet voetballen, daar zit toch geen greintje emotie in. Het lijkt alsof daar geen plezier is, terwijl dat best zo zal zijn; vooral aan het einde van de maand, als het salaris wordt overgemaakt. Wij voetballen met de gedrevenheid van kleine kinderen, we kunnen om alles lachen. Dat heeft veel losgemaakt bij de mensen, denk ik.

'We hebben gewoon zin om te voetballen. Het lijkt soms of iedereen de verloren tijd wil inhalen. Zo van: waarom hebben we dit niet vijf jaar eerder gedaan? Op een dag na de wedstrijd merk je dat in de kleedkamer. We bespreken dan vooral de grappige momenten. Het gaat dan niet over 4-4-2 of zo, dat is voor de trainer. We praten over details, zeker als iemand iets stoms heeft gedaan.

'Ik kan me niet voorstellen dat er een leukere groep is dan dit AZ. Een groep met humor en acceptatievermogen. Want dat is de basis van humor: je moet elkaar kunnen verdragen.'

En toch gaat hij naar Ajax, waar cynisme hoogtij viert, humor vaak ten koste van anderen gaat, waar het publiek vermoeid is geraakt door de oneindige reeks wanvertoningen en al begint te fluiten als de bal net aan het rollen is gebracht. Donderdag werd de overgang na enkele turbulente dagen definitief. Het rumoer voltrok zich buiten zijn gezichtsveld. 'Het was een zaak tussen Ajax en AZ.'

De aanstaande transfer is het gevolg van zijn drang om het hoogste podium te betreden. Zie het als een laatste kans om, als dertiger, een topploeg in te ruilen voor een topclub. Daarvoor hoeft hij niet naar het buitenland. 'Ik ben immers al in het buitenland.'

Denk trouwens niet dat de volledig geïntegreerde, perfect Nederlands sprekende Deen heeft gewoekerd met zijn talent, dat hij daarom zo laat is doorgebroken als topvoetballer. Hij wist gewoon niet wat het inhield om zichzelf tot het uiterste te testen.

Hij was nooit een stapper, iemand die waggelend het spelershome sloot en het zo nauw niet nam met zijn sportbeleving. Alleen: 'Voorheen was ik te gemakzuchtig. Een mooie actie en mijn wedstrijd was geslaagd. Ik wilde voetballen zoals mijn hart het me ingaf. Co Adriaanse heeft me bewust gemaakt van mijn kwaliteiten. Niet door veel te zeggen, want hij zei helemaal niet veel. Hij liet je voelen dat hij streefde naar perfectie, net als Van Gaal dat nu doet.'

Urenlang heeft hij onder Adriaanse extra getraind op zijn makkelijke, sierlijke trap. Met assistent Martin Haar, met wie Perez een speciale band heeft en ook al zo'n specialist vroeger, Robin Nelisse, Martijn Meerdink en doelman Zwarthoed.

'Op een gegeven moment ging je beter voetballen en werden de resultaten beter. Door Adriaanse nam ik geen genoegen meer met wat ik deed. Voorheen was ik te snel tevreden. Ik ben erachter gekomen dat ik van hard trainen beter werd, daar had ik eigenlijk nooit zo aan gedacht.'

Perez dacht dat goed kunnen voetballen genoeg was voor een voetballer.

Je zou dus kunnen stellen: was hij Adriaanse maar eerder tegengekomen, die als een magiër door een simpele aanraking het prinsesje omtoverde tot een volwassen schoonheid. Maar nee, zo is het niet. Vermoedelijk was hij dan niet klaar geweest om onder zo'n perfectionistische baas te werken.

Hij was een jongen wiens loopbaan bij Kopenhagen in het slop was geraakt. Na een oefenwedstrijd liet hij zich aanspreken door een meneer met een snor die 'mister Kenneth' tegen hem zei: Sef Vergoossen van MVV.

Zijn vader was tegen de verhuizing. MVV, wat was dat voor een club? 'Het weegt zwaar als je 22 bent en je vader laat weten dat hij het niet met je beslissing eens is.'

Hij ging dus wel, zonder zijn loopbaan uit te stippelen. Als hij al eens droomde, was het over Ajax, maar MVV was ook mooi. De jongeman die hij toen was, was vermoedelijk gek geworden van Co Adriaanse. 'Co is een veeleisende trainer. Je kunt er ook aan onderdoor gaan.'

Adriaanse en Perez kwamen elkaar op het juiste moment tegen. Misschien lijken ze ook meer op elkaar dan ze denken. Beiden zijn twijfelaars, denkers, impulsieve handelaars, in wie het avontuur brandt als het om voetbal gaat.

'Mensen denken vaak dat iets me gemakkelijk afgaat, bij het laconieke af. Ik voetbal op intuïtie. Dan vragen ze wel eens: hoe deed je dat nou bij die goal? Vaak heb ik geen idee. Ik doe wat in me opkomt. Ik voetbal vanuit emotie, maar buiten het veld kan ik juist eindeloos piekeren. Ik denk ook eerder negatief dan positief. Als ze tegen me zeggen dat een bepaalde club wel voor mij zal komen, zeg ik als eerste dat het veel te hoog gegrepen is.' Nogal wiedes dat hij vereerd was met de belangstelling van Ajax.

'Soms zou ik net zo willen zijn als Barry van Galen, die zit volgens mij nergens mee. Sommigen vinden me nu en dan een beetje hautain. Ik streef geen populariteit na, maar ik wil als voetballer wel gewaardeerd worden.'

AZ en Adriaanse waren gemaakt voor elkaar. 'Wij hadden Co nodig en Co had ons nodig. Wij hebben hem net zo veel plezier gedaan als hij ons. Hij zit nu bij FC Porto, terwijl hij voor AZ een jaar lang thuis op de bank had gezeten. Hij heeft nu wat hij wil: een topclub in het buitenland. En wij draaien ook bovenin mee. Door hem hebben we Louis van Gaal als trainer gekregen, want als we niet hadden gestaan waar we nu staan, was Van Gaal nooit naar AZ gekomen.'

De vraag over de verschillen tussen de trainers die volgens velen zo op elkaar lijken, verveelt hem, al is het maar omdat hij geen van beiden tekort wil doen.

Het spel onder Adriaanse was eigenlijk georganiseerde chaos, in de positieve zin van het woord. 'Hij zag drie nummers tien (Perez, Van Galen en Elkhattabi) en wilde ze alle drie laten spelen. Velen denken nog altijd dat over ons circulatievoetbal heel veel was nagedacht, maar dat is helemaal niet zo. De puzzelstukjes vielen gewoon in elkaar. Als ik naar binnen trok, ging Tim de Cler buitenom.

'We trainden helemaal niet veel op tactiek. Met Van Gaal doen we dat veel meer. Dat is soms moeilijk, omdat we een aantal intuïtieve spelers in de selectie hebben.

'Daardoor voetballen we misschien minder speels dan vorig jaar, maar ik zie waar Van Gaal naartoe wil. Minder spektakel wellicht, maar nog meer goede resultaten. Winnen gaat boven het genot van mooi voetballen, terwijl we bij deze trainer toch de vrijheid houden om naar eigen inzicht en gevoel te handelen.'

Hij spreekt waardering uit voor het feit dat Van Gaal, met zijn grote reputatie, even terug schakelde naar het systeem van Adriaanse, toen hij zag dat de spelers zijn ideeën niet meteen oppikten. 'Van Gaal stelt zich heel erg open voor onze mening. Langzamerhand zijn we gaan spelen zoals hij wil: de links- en rechtsbuiten plaatsgebonden en de nummer 10 in een vrije rol. Hij dwong ons niet slechts te doen wat hij wilde. Nee, hij luisterde naar ons.

'Met Van Gaal heb ik een warmere band dan met Adriaanse, maar diens manier van werken was ook heel goed. Co heeft zijn eigenaardigheden, maar daar zul je mij nooit over horen. Hij heeft ons gebracht waar we zijn. Daarvoor ben ik hem heel dankbaar.'

Het enige dat ontbreekt is een prijs met AZ. Na het seizoen vertrekt hij voor drie jaar naar Ajax en ook op het leven na het voetbal kan hij zich verheugen. Perez wil presentator worden bij een voetbalprogramma. Geen analyticus, zoals veel van zijn collega's. Hij ambieert de rol van vragensteller. 'Ik wil de Gary Lineker van de Nederlandse tv worden.'

De media interesseren hem mateloos. Hij vindt het jammer dat veel voetballers een standaardverhaal ophangen. 'Mensen zeggen al gauw: voetballers hebben geen verhaal. We houden ons vaak in, omdat we niet durven te zeggen wat we menen en voelen. Dat komt ook omdat sommige dingen verkeerd worden geïnterpreteerd en tegen je worden gebruikt. Bovendien kunnen de meeste mensen in de voetballerij niet goed tegen kritiek. En uiteindelijk is ieder mens op zoek naar waardering. Ik in ieder geval wel. Ik heb wel eens gezegd dat ik een waarderingsmens ben. Ik weet niet of dat een goed woord is, maar iedereen begrijpt het.'

Bij AZ bestaat waardering genoeg. 'We nemen onszelf ook niet zo serieus dat we verkrampen. Je moet dat niet zo opvatten dat we onszelf niet serieus nemen als voetballers, maar je kunt jezelf in deze wereld ook wel eens te belangrijk maken.'

'De spelers van AZ kennen hun plaats, de meeste hebben ook de achterkant van de roem gezien en ons stadionnetje-in-verval nodigt niet uit tot filmsterrengedrag.

De gerezen status vergt wel aanpassing. Perez: 'Overal waar je komt, word je herkend. Met dat proces moet je leren omgaan. Twee, drie jaar geleden vroeg ik me vaak af of mensen me herkenden of niet. Dat maakte me een beetje verlegen. Nu ga ik er vanuit dat mensen me kennen. Dat heeft het een stuk gemakkelijker gemaakt.'

Kampioen wil hij worden in zijn laatste Alkmaarse jaar en hij geeft AZ 25 procent kans. 'Tegenwoordig is het erg om te verliezen, omdat we zo gewend zijn geraakt aan winnen. Er hangt een zware prijs aan verlies, want elke nederlaag vergroot de kans op uitschakeling. Winnen is het mooiste van voetbal, juist omdat verliezen het ergste is.

'Vorig seizoen heb ik nooit serieus aan de titel gedacht. Uiteindelijk zijn we toen gewoon gestorven. Zowel fysiek als mentaal zaten we er doorheen, zeker na de uitschakeling in de halve finale van de UEFA-Cup. Die ontluistering wil deze spelersgroep niet nog eens meemaken.

'Voetballen is leuk, dat wil je elke dag doen. Dat is ook niet zwaar. Maar om je elke dag weer op te laden, dat is lastig. Ik denk wel eens, als we in korte tijd twee wedstrijden spelen: goh, ben ik hier nu alweer. Je moet mentale scherpte kweken door min of meer in trance te raken. Mentaal klaar zijn is het moeilijkste van voetbal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden