Een debat als een pistoolduel

Voor het eerst

'Het uur der waarheid' en 'Het gevecht der gevechten'. De regisseur van de televisieduels tussen Schröder en Stoiber heeft bij RTL grote boksnachten in beeld gebracht met dergelijke titels. Maar zondagavond om 20.30 zal het er op de commerciële zenders RTL en Sat1 decent aan toegaan: geen opnamen van achteren, geen close-ups van wringende handen of gedraai aan de trouwring.

Dat werd afgesproken bij de lange onderhandelingen tussen de campagneteams, die het duel hebben voorbereid of het met het pistool wordt uitgevochten. Schröders wens om te zitten (hij is tien centimeter kleiner dan Stoiber) werd niet gehonoreerd. De heren staan achter een spreekgestoelte. Achter hen licht het zwart-rood-goud van de Duitse vlag op.

In de VS hebben dit soort debatten een lange traditie. In Duitsland zijn kanselier Kohl en zijn voorgangers een televisieduel altijd uit de weg gegaan. Zo niet Schröder. Die daagde zijn tegenstander zelf uit.

Dat verwondert niemand. Schröder lijkt geboren voor de camera's. Hij komt op televisie net zo naturel, ontspannen en charmant over als Bill Clinton. In de strijd tegen de slechte opiniepeilingen is dit zijn grote wapen.

Stoiber bezit de gaven van Schröder niet. De confrontatie met zijn wat nerveuze lichaamstaal verschaft de televisiekijker weinig genoegen. De premier van Beieren komt eerder Pruisisch over. Hij is een droge dossier-lezer die neigt te vervallen in lange, gelijkhebberige colleges over economische details. Eenmaal begonnen zinnen breiden zich zo uit, dat het slechts een kwestie van tijd is tot ze ontsporen.

Dat lijkt een fluitje van een cent voor de bondskanselier. Maar experts waarschuwen: aan Schröders tv-professionaliteit zijn de Duitsers gewend. Nog de kleinste fout wordt hem daardoor zwaar aangerekend.

Van Stoiber verwachten de kijkers weinig. Met zijn stuntelige eerste tv-optreden als kandidaat heeft hij de lat zelf laag gelegd. Zijn adjudanten schilderen hem graag af als underdog. Want als Stoiber een enigszins goede indruk maakt, heeft hij al veel gewonnen.

Opiniepeiler Dieter Roth wees op de duels tussen George W. Bush en Al Gore. 'Niemand geloofde dat Bush tegen Gore op kon. In het duel was hij inderdaad slechter dan Gore - maar beter dan verwacht! Dat heeft de opinie over hem duidelijk verbeterd.'

De twee kemphanen betreden door aparte ingangen studio B van het tv-centrum in Berlin-Adlershof, waar vroeger de DDR-staats televisie werd gemaakt. Ze ontmoeten elkaar voor de camera's voor het eerst die dag. Dat past goed bij de ijzige sfeer tussen kanselier en kandidaat. Toen de twee met de Duitse voetballers op de foto gingen na de WK-finale in Japan zei Schröder bijtend: 'Zo meneer Stoiber, heeft u nu genoeg opnamen?'

Daarna vochten ze twee krantenduels uit. Bij Bild en Bild am Sonntag kon er zo nu en dan nog een gespannen lachje af. Bij het tweede duel, voor de Süddeutsche Zeitung en Die Welt, was Schröder humeurig en onbeleefd. Hij liet Stoiber twintig minuten wachten en vertrok abrupt terwijl zijn opponent nog een vraag beantwoordde.

Ook in de twistgesprekken lieten de twee hun ergernis blijken. Schröder: 'Meneer de Beierse minister-president, uw buitenlands-politieke waarschuwingen maken op mij geen enkele indruk.' Echt vuurwerk blijft zondag misschien uit, omdat beide kandidaten in het midden werven. Stoiber polariseert minder dan de Duitsers van hem gewend waren.

Er staat heel wat op het spel: volgens peilingen weet 45 procent van de Duitse kiezers nog niet op welke partij ze gaat stemmen. Als de kanselier rechtstreeks zou worden gekozen, zou Schröder waarschijnlijk winnen. 55 Procent wil hem op dit moment als kanselier en slechts 34 procent Stoiber. Maar zijn partij, de SPD, loopt een maand voor de verkiezingen nog 5 procent of meer achter op de CDU/CSU.

Over de voorbereiding op het duel deden de campagneteams geheimzinnig. Uitgebreide training wordt als een zwaktebod beschouwd. Maar beide kandidaten hebben in het weekeinde vrij genomen, zodat ze zondagavond uitgerust zijn voor de grote match. Als het toch misgaat hebben ze een tweede kans bij een duel op 8 september, uitgezonden door ARD en ZDF.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden