Een De Klerk van Noord-Ierland in spe

Tussen de onverzoenlijke unionistische leiders lijkt David Trimble een gematigd politicus, al begon hij zijn carrière bij de ultra-rechtse Ulster Vanguards....

SOMMIGEN zien hem in een toekomstige De Klerk van Noord-Ierland: de man die ooit de basis zal leggen voor het einde van de apartheid van Ulster. Anderen wijzen die optie als pure onzin van de hand. De tegenstelling tekent de persoon van David Trimble, de belangrijkste protestantse politicus van Noord-Ierland.

Als leider van de grootste unionistische partij, de UUP, speelt hij de komende weken een cruciale rol in het van de grond komen van de vredesonderhandelingen in de Britse provincie, of het mislukken daarvan nog voor ze - volgens plan op 15 september - zijn begonnen.

Voorlopig houdt Trimble de deur open. Zijn partij stemde woensdag tegen de ontwapeningsvoorstellen van de Britse en Ierse regering, maar verliet niet, zoals de unionistische broeders van de DUP en UKUP, de onderhandelingstafel. Had Trimble dat wel gedaan, dan had Tony Blairs poging om het vastgelopen overleg in Noord-Ierland vlot te trekken gevoegelijk als mislukt kunnen worden beschouwd.

Trimble wil in elk geval blijven praten, en dat is al heel wat voor een Noord-Ierse politicus. Hij sloot de afgelopen week zelfs niet uit dat hij de komende maanden aan één tafel zou gaan zitten met Gerry Adams.

William David Trimble, op 15 oktober 1944 als zoon van een ambtenaar geboren in Belfast, is een onpeilbare man. Hij wekt meestal de indruk een gematigd Unionist te zijn. Maar toen een van de vorige Britse ministers voor Noord-Ierland die omschrijving van Trimble in zijn ochtendkrantje tegenkwam, verslikte hij zich volgens eigen zeggen in zijn Frosties.

Trimbles achtergrond heeft ook weinig gematigds. Hij maakte zijn entree in de unionistische politiek in het begin van de jaren zeventig. Hij was toen lid van de Ulster Vanguards, een zeer rechtse pressiegroep binnen het Unionisme, die er zelfs in het eigen kamp van werd beschuldigd fascistische trekken te hebben. De leider van de groepering, William Craig, placht omringd door in leer gehulde motorrijders semi-militaire parades af te nemen.

'Als de politici ons laten vallen, kan het ons werk zijn de vijand te liquideren', zei Craig in een berucht geworden toespraak in 1972. In dat jaar overtrof voor het eerst het loyalistische geweld dat van de IRA. De Ulster Vanguards waren gelieerd aan een loyalistische terreurgroep.

Maar bij God en in Noord-Ierland is alles mogelijk: dezelfde Craig stelde in hetzelfde jaar een 'vrijwillige coalitie' voor: in de toen nog bestaande Noord-Ierse regering, die steevast onder leiding stond van een unionistische premier, zouden nationalistische SDLP-politici moeten worden opgenomen. Een van zijn felste medestanders heette David Trimble.

Dezelfde Trimble zou 23 jaar later leider van de UUP worden, vooral dankzij zijn onverzoenlijke opstelling tijdens de omstreden Oranjeparade in Drumcree van 1995. Ook in 1996 stond Trimble daar weer met bolhoed en sjerp vooraan en met ogen vol haat compromisloze taal uit te slaan.

De liefhebber van de muziek van Wagner was van 1977 tot 1990 docent rechten aan Queens University in Belfast. Hij was daar zeer bevriend met een andere rechtendocent die politiek actief was, Edgar Graham. Graham werd in 1983 op het universiteitsterrein doodgeschoten door de IRA. Die gebeurtenis, zeggen vrienden van Trimble, 'injecteerde veel vergif in zijn persoonlijkheid'.

Maar niet zoveel, dat Trimble niet meer rationeel kan denken. Zijn politieke voorbeeld is Brian Faulkner, de laatste Noord-Ierse premier die gedurende enkele maanden in 1973 en 1974 tot grote woede van zijn unionistische achterban samenwerkte met de nationalisten, in de zogenoemde Executive.

Trimble zou graag zien dat Noord-Ierland ook in de toekomst van Westminster, via een eigen Assemblee, weer meer zeggenschap over eigen aangelegenheden zou krijgen. En hij sluit daarbij samenwerking met Ierland, op sociaal en economisch gebied niet uit. Waar mensen als Paisley er uitsluitend op uit zijn de status quo te handhaven, vertoont Trimble soms de neiging vooruit te denken en nieuwe oplossingen te zoeken.

Enkele maanden geleden vroeg een journalist van de Daily Telegraph hem of hij inderdaad nog eens de Noord-Ierse De Klerk zou worden. Trimble antwoordde dat hij zichzelf liever zou zien als de Nelson Mandela van de gekwelde provincie.

Dat lijkt te hoog gegrepen.

Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden