ONZE GIDS DEZE WEEK

'Een date met een minnaar, dat zou ik willen, met een heel goede wijn'

Thema's als liefde en hartstocht liggen haar na aan het hart, zegt Isabel Allende. Maar ook: hoe moet je leven in het aangezicht van de dood?

Isabel Allende Beeld Els Zweerink

We zijn koud een minuut in gesprek of Isabel Allende vraagt of ik nog steeds getrouwd ben. Ik ben nog niet bijgekomen van deze vraag of ze vertelt dat ze een half jaar geleden is gescheiden van Willie Gordon, haar tweede man, met wie ze 27 jaar getrouwd was. Zijn onalledaagse familiegeschiedenis verwerkte Allende in haar vierde roman, Het oneindige plan (1991). In het tweede deel van haar memoires, De som der dagen (2007), vormden de Amerikaanse reus en de Chileense schrijfster van krap 1 meter 50 nog een levendig stel zonder houdbaarheidsdatum.

Allende verzekert me dat er, voor zover zij weet, geen derde partij in het spel was en dat Willie en zij nog steeds op goede voet met elkaar staan. Ze wonen allebei nog altijd in de buurt van Sausalito, het mooie, rustige, artistieke havenplaatsje op een steenworp afstand van San Francisco waar Otis Redding The Dock of the Bay schreef. En ze hebben een co-ouderschap voor de hond afgesproken.

CV

1942 2 augustus, geboren in Lima, Peru

1975 Verlaat Chili, twee jaar na de militaire coup van Pinochet

1982 Debuutroman Het huis met de geesten

1988 Vestigt zich in Californië

1992 Dochter Paula sterft, 28 jaar oud

2014 Ontvangt van Obama de Presidential Medal of Freedom

2015 Vijftiende roman De Japanse minnaar

Maar nu ook de kleinkinderen zijn uitgevlogen, is er niet veel meer over van het op Chileense leest geschoeide matriarchaat dat Allende vanuit haar Amerikaanse huis met verve bestierde. Ze schreef er met superieure zelfironie en grote openhartigheid over in De som der dagen, en dat werd haar niet in dank afgenomen door haar zoon Nicolás. Ze heeft hem moeten beloven niets meer over hem te schrijven mocht ze ooit nog aan een nieuw deel van haar memories beginnen.

Een paar jaar geleden zouden Allende en Willie samen een thriller gaan schrijven. Hij had al een paar titels in dit genre op zijn naam staan, die niet of nauwelijks werden opgemerkt. Voor haar was de thriller een nieuw genre. Het idee voor deze quatre-mains kwam van literair agente Carmen Balcells, de onlangs overleden Mamá Grande die in de jaren zestig en zeventig vanuit Barcelona alles in het werk had gesteld om schrijvers als García Márquez en Vargas Llosa wereldberoemd te maken en datzelfde in de jaren tachtig deed voor Allende.

Nieuw boek

De Chileense schrijfster begint altijd op een vaste dag aan een nieuw boek: 8 januari. Zo ook in 2012. 'Ik ging 's ochtends vroeg achter mijn computer zitten. Willie had zijn pyjama nog aan en zat voor de televisie. Om elf uur, toen ik er vier uur schrijven op had zitten, zat hij nog altijd met zijn pyjama aan voor de televisie. Niet handig was ook dat ik in het Spaans schrijf en hij in het Engels. En waar ik elf uur achter elkaar door kan werken, heeft hij een spanningsboog van elf minuten. Een groot verschil tussen ons twee is verder dat ik de gewoonte heb om veel research voor mijn boeken te doen en hij niet. Al met al zou ik me dus een slag in de rondte werken, terwijl Willie zich er met een jantje-van-leiden van af zou maken, maar wel met de helft van de eer ging strijken.'

Geen wonder dus dat Allende besloot de thriller in haar eentje te schrijven. Gelukkig maar, want Ripper is haar beste roman tot nu toe. Toch is de thriller haar genre niet, vindt ze zelf. 'Ik denk niet dat ik nog een boek in die trant zal schrijven. En als dat wel gebeurt, dan met dezelfde personages.'

Net als Ripper speelt haar nieuwste roman, De Japanse minnaar, zich grotendeels af in San Francisco. De onderwerpen liegen er niet om: de Jodenvervolging in Europa, de vervolging van Amerikaanse Japanners in Amerika tijdens de Tweede Wereldoorlog, kinderporno, ouderdom. 'De onderwerpen in De Japanse minnaar zijn recht uit mijn leven gegrepen. Is liefde - de romantische liefde, de hartstochtelijke liefde - iets wat voortduurt of wat op een gegeven moment ophoudt? Hoe moet je ouder worden? Hoe moet je leven in het aangezicht van de dood? Ik ben omringd door oude mensen. Mijn vader is 100, mijn moeder 95. Als je boven de 70 bent, gaan er steeds meer mensen om je heen dood. Mensen ver-liezen hun man, hun vrouw. Hoe moet je dan alleen verder leven? Ik kwam op het idee voor de roman toen ik met een Joodse vriendin door New York liep en zij me over haar moeder van 80 vertelde, die in een bejaardentehuis woonde. Veertig jaar lang was ze bevriend geweest met een Japanse tuinman. Ik vroeg haar of zij een verhouding hadden gehad met elkaar. Ben je gek! antwoordde ze me. Maar ik dacht: ik heb een verhaal! Zo is het begonnen.'

1. Boek: Gabriel García Márquez - Honderd jaar eenzaamheid

'Ik behoor tot de eerste generatie Latijns-Amerikaanse schrijvers die andere Latijns-Amerikaanse schrijvers lazen. Dat kwam door de boom van de jaren zestig, zeventig en tachtig, met schrijvers als Gabriel García Márquez, Carlos Fuentes, Julio Cortázar en Mario Vargas Llosa. Daarvóór had je ook prachtige Latijns-Amerikaanse schrijvers, zoals de Mexicaan Octavio Paz, maar hun werk werd toen uitsluitend in hun eigen land gedistribueerd. Met de boom werd de Latijns-Amerikaanse literatuur dus niet alleen bekend in de wereld, maar ook in Latijns-Amerika zelf.

'Ik ben gevormd door grote romans als Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel García Márquez, Het groene huis van Mario Vargas Llosa en Obscene nachtvogel van José Donoso. Nu ik in de Verenigde Staten woon, lees ik veel meer Amerikaanse literatuur. De laatste boeken die ik heb gelezen, zijn Purity van Jonathan Franzen en Nightingale van Kristin Hannah. Maar in de perioden dat ik aan het schrijven ben, lees ik geen fictie, alleen het materiaal dat ik nodig heb voor het boek waaraan ik werk.'

Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel García Márquez

2. Stad: San Francisco

'Steden die aan het water liggen, zoals Sydney en San Francisco, staan open voor de wereld. San Francisco werd gevormd door misdadigers, predikanten en prostituees tijdens de goudkoorts halverwege de negentiende eeuw. Het was een en al testosteron, waaruit een prachtige liberale stad is ontstaan met verschillende wijken die allemaal hun eigen cultuur hebben, maar heel goed naast en ook met elkaar kunnen leven. De stad heeft veel betekend voor de emancipatie van de vrouw, de seksuele revolutie, de mensenrechten en de homobeweging. In de straten van San Francisco kun je alle gerechten uit de hele wereld ruiken, alle talen horen spreken, alle soorten kerken tegenkomen. Het is de stad van de diversiteit, de tolerantie, de integratie.'

'In San Francisco kun je alle gerechten uit de hele wereld ruiken, alle talen horen spreken, alle soorten kerken tegenkomen. Het is de stad van de diversiteit, de tolerantie, de integratie.' Beeld Anna Serrano / HH

3. Schilderij: Chagall

'Toen ik een jaar of 7 was, had ik mijn moeder een enorme verlanglijst gegeven voor Kerstmis, maar zij had het geld niet om daar ook maar iets van te kunnen kopen. Toen ik wakker werd op de ochtend van 25 december, als de kinderen in Chili altijd cadeautjes van de Kerstman krijgen, lag er naast mijn bed een verfdoos. Aan de muur hingen een ansichtkaart met een schilderij van Chagall en een briefje waarop stond dat ik de hele muur vol mocht verven.

'Ik dacht dat het schilderij door een kind was gemaakt. En ik dacht ook: geiten met hun poten in de lucht en vliegende bruidjes schilderen, dat kan ik ook. Jaren en jaren heb ik toen die muur van mijn kamer volgeschilderd. En sindsdien denk ik altijd aan Chagall als ik aan een schilderij denk. Hij is over de 90 geworden, maar ik denk dat hij van binnen altijd een kind is gebleven. Die ansichtkaart op die muur gaf mij het gevoel dat ik kon maken wat ik wilde, dat creativiteit geen grenzen kent.'

'De kaart van Chagall die ik als kind kreeg, gaf mij het gevoel dat ik kon maken wat ik wilde, dat creativiteit geen grenzen kent.' Beeld François Guénet / AKG

4. Gerecht: Wijn, brood en kaas.

'Een date met een minnaar, dat zou ik willen, met een heel goede wijn - rode, als het even kan - heerlijke kaas en stokbrood. Dat zou voor mij het perfecte diner zijn. In de buurt waar ik woon heb je trouwens uitstekende wijnen en kazen.'

'Een heel goede wijn - rode, als het even kan - heerlijke kaas en stokbrood. Dat zou voor mij het perfecte diner zijn.' Beeld Colourbox

5. Muziek: Mozart

'Ik ben niet met muziek maar met stilte opgevoed. Daarom heb ik geen gevoel voor muziek en werk en schrijf ik zonder geluid om me heen. In de auto zet ik altijd luisterboeken op, om bij te blijven. Ik hou wel van liedjes, maar die leiden me af. Met klassieke muziek heb ik dat niet, dat zet ik thuis wel op. Ik vind Mozart erg mooi en heb vrijwel alles van hem.'

'Ik vind Mozart erg mooi en heb vrijwel alles van hem' Beeld De Agostini / Getty

6. Film: Shakespeare in Love

'Shakespeare in Love heb ik vaak gezien, en altijd weer met ontzettend veel plezier. Het is een gelaagde film, die een negatief, platvloers beeld van Shakespeare geeft en een komedie in een komedie is. Als kind las ik het werk van Shakespeare alsof het kinderboeken waren. Mijn stiefvader had me een Spaanse vertaling van het verzameld werk cadeau gedaan toen ik 9 was. Omdat ik niet precies begreep waar die komedies en tragedies over gingen, tekende ik de personages op papier. Daarna knipte ik ze uit en zette ze met behulp van lucifers rechtop. Zo kon ik ze op tafel verplaatsen en te weten komen wat er precies gebeurde in die stukken. Ik had geen idee van de schoonheid van de taal en de diepere betekenissen, maar de plots boeiden me. Het was een ervaring die me goed van pas kwam toen ik in de eerste helft van de jaren zeventig toneel ging schrijven.'

7. Politicus: Obama

'Ik hou heel erg veel van Obama en van Michelle Bachelet, de president van Chili. Beiden zullen de geschiedenis ingaan als grote politici. Beiden wisten de publieke opinie en de jongeren te bezielen. Beiden hadden een fantastisch project waarvan ze helaas niet veel in praktijk konden brengen, tegengewerkt als ze werden door een brute, zeer agressieve oppositie die hen koste wat kost te gronde wilde richten, ook al zouden ze daarmee tevens het land te gronde richten.

'Wat ik voor Obama voelde, had ik nog nooit voor een politicus gevoeld. Hij gaf je het idee dat we de wereld konden veranderen. Toen hij werd gekozen, ging ik de straat op en schreeuwde het uit van blijdschap. Ook Michelle Bachelet, de eerste vrouw die president van Chili werd, in 2006, had een revolutionair programma. Het leek ondenkbaar dat een socialiste, atheïste en alleenstaande moeder het zo ver zou kunnen brengen in een conservatief en katholiek land als Chili, en toch gebeurde dat. Het land was euforisch.

'Jammer genoeg gaat het nu, tijdens haar tweede termijn, een stuk minder goed. In Latijns-Amerika hebben meer vrouwen de hoogste politieke posities weten te verwerven, maar niet in de economie en in het leger. En daar zit de macht, bij de banken en de militairen.

'Ook in de Verenigde Staten heb je in de financiële wereld geen vrouwen met posities op het allerhoogste niveau. Om daar verandering in te brengen, is een lange strijd nodig, die stapje voor stapje moet worden gestreden. Als vrouwen de uitzondering zijn in het old boys network, dan gedragen ze zich als mannen, of nog erger.

'Het beste voorbeeld is Margaret Thatcher. Pas als er een zeker evenwicht is tussen het aantal mannen en vrouwen, wordt er rekening gehouden met de vrouwelijke waarden. Vrouwen zijn democratischer als er beslissingen moeten worden genomen, ze zijn veel socialer ingesteld dan mannen, ze zijn minder ambitieus en minder narcistisch dan mannen. Vrouwen hebben meer voor anderen over en vinden het minder belangrijk om veel geld te verdienen. Voor Michelle Bachelet, die kinderarts was voordat ze president werd, was het welzijn van kinderen hoofdzaak, dat vond zij belangrijker dan productiviteit.'

'Toen Barack Obama werd gekozen, ging ik de straat op en schreeuwde het uit van blijdschap.' Beeld Sergey Guneev / HH

8. Plek: Samuel P. Taylor State Park

'De mooiste plek is het bed waarin ik samen ben met iemand op wie ik verliefd ben. Mijn hond mag daarbij natuurlijk niet ontbreken.

'Op een minuut of vijfentwintig rijden van mijn huis heb je het Samuel P. Taylor State Park, een groot bos met eeuwenoude sequoia's, gigantische pijnbomen en eucalyptussen. Dat is een plek waar ik inspiratie en vrede vind, troost en blijdschap. Het is er prachtig, vol heerlijke geuren, water... Daar hebben we de as van mijn dochter Paula uitgestrooid. Dat is mijn plek, daar wil ik mijn as laten uitstrooien.'

Het Samuel P. Taylor State Park is een plek waar ik inspiratie, vrede, troost en blijdschap vind

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden