Een dans voor je ogen, zo'n Eigenkleid

Elk stijlicoon heeft zijn archetypische voorloper. Strafhof-aanklager Fatou Bensouda draagt een jurk die doet denken aan de vrouw van Gustav Klimt.

Beeld Jiduth Jockel (links), Wien Museum (rechts)

Als je er niet uitziet zoals veel van je collega's er al eeuwen uitzien - man, wit, vaak oud en in veel rechtbanken met pruik - dan kun je twee dingen doen als je zelf hoofdaanklager van een internationaal strafhof wordt: de verschillen verdoezelen of ze met trots dragen en inzetten waar mogelijk. Voor dat laatste kiest Fatou Bensouda (55), sinds 2012 als hoogste aanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag belast met vervolging van staatsmannen, oorlogsmisdadigers en onderzoek naar mogelijkheden van internationale strafvervolging, zoals van Groot-Brittannië en Tony Blair vanwege Irak. Of dat ooit een zaak zal worden is de vraag, want daarvoor heeft ze steun nodig van de 65 aangesloten landen en de VN-Veiligheidsraad, waarvan de vijf permanente leden vetorecht hebben en die landen zijn China, Rusland, Frankrijk, de VS en, tadaaaa, Groot-Brittannië.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld Judith Jockel
Beeld Judith Jockel (links) en Wien Museum (rechts)

Gevecht voor gerechtigheid

Bensouda zette als vrouw en Afrikaan expliciet het vervolgen van seksuele misdaden op de agenda van het ICC. Ze vecht een gevecht voor gerechtigheid met een weerstand waarbij u en ik bij de eerste uitademing al afgehaakt zouden zijn: toen alle 65 landen in 2014 het Syrische conflict tot zaak wilden maken, spraken Rusland en China doodleuk een veto uit. Fatou Bensouda is, kortom, mogelijk de machtigste moslimvrouw ter wereld die vaak in omstandigheden van de grootste onmacht moet werken. Het houdt haar niet tegen. 'De uitdagingen zijn er', zei ze begin juni koeltjes tegen de Engelse krant The Guardian, maar: 'Er moet gerechtigheid zijn, er moet verantwoording worden afgelegd. Dat drijft me.'

Fatou Bensouda. Beeld epa

Wat heeft dit met een felgekleurde blauwe jurk te maken? Veel. Vorig jaar werd een lezer boos dat ik het in mijn hoofd haalde om in deze serie over de jas van een vrouwelijke minister te schrijven. O, o, o, wat onfeministisch, maar geloof me: identiteit straal je uit met je kleding. Je bent wie je bent en als je wilt dat een ander dat ziet, dan kies je daar de passende kleren bij. En dus toonde Bensouda, in functie altijd in zwarte toga, op de foto bij het interview haar karakter in persoonlijke kleding: een lange blauwe jurk met een helder patroon van turquoise bladeren, oranje en groene bloemen en spiralen. Felgekleurd en enkellang, zoals Gambiaanse vrouwen vaak dragen. Gemaakt, waarschijnlijk, van de 'Wax Hollandais' van de Hollandse stoffenfirma Vlisco. Een dans voor je ogen, een viering van het leven.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Portret van Emilie Flöge door Gustav Klimt, 1902. Beeld Wien Museum

Een jurk die zich in geen enkel opzicht uitslooft om 'vrouwelijke vormen te benadrukken', die nergens strak zit of anderszins veeleisend is, die haar desalniettemin als een soeverein gestalte neerzet, koninklijk bijna. De ketting past bij haar leeftijd en rol, haar onwankelbare en toch vriendelijke blik maakt het af: in de handen van deze vrouw leg ik gerust mijn lot. Wat een portret kan doen.

Ik moest denken aan dat andere rijzige portret van een dame, volstrekt eigenzinnig en los van haar tijdgenoten: Emilie Flöge, modeontwerpster en de vrouw van Gustav Klimt, in blauwe jurk. Net zo losjes langs haar lichaam, bevrijd van korsetten, en bedekt met patronen waar Vlisco nu geïnspireerd door zou kunnen zijn: vergelijkbare bloemvormen in het onbestemde 'aureool' rond haar hoofd (dat toch al zo'n mooie krullenbos heeft), zwarte en witte koffieboonvormen op schouderhoogte, spiralen, en gouden vierkanten en cirkels op een patroon dat haast een sterrenhemel lijkt.

Een feest van geometrie waar de vrouw in baadt, en waar, net als bij Bensouda, haar gezicht alleen maar sprekender bovenuit troont. Een mooie trots, zonder verlies van sympathie. Zo'n jurk, voortgekomen uit de Reformstijl, had in het Wenen van Emilie Flöge de prachtige naam Eigenkleid - in het Engels vaak vertaald als Art Dress, maar toch vooral een persoonlijke jurk. Het past Emilie, en maakt haar dankzij het oog van Klimt onvergetelijk. Net als de jurk van Fatou Bensouda haar krachtige persoonlijkheid onderstreept. Onafhankelijk van mode en conventies. Iedere vrouw d'r Eigenkleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden