reportage

Een dag na de domper maakt de treurnis plaats voor trots in Engeland

Engeland-aanhangers druipen zondagavond af in Londen.  Beeld AP
Engeland-aanhangers druipen zondagavond af in Londen.Beeld AP

Het voetbal kwam dan toch niet thuis, zoals de Engelsen steeds zongen: de Italianen gingen er met de Europese titel vandoor. Wat doet het verlies met de nationale stemming?

Met een stuurs gezicht rijdt Trevor maandagochtend door Southwark Park in Londen. Zijn scootmobiel is behangen met Engelse vlaggen. ‘Ik ben niet in de stemming om te praten’, zegt de vijftiger. Zijn maat Lee is spraakzamer. Hij klaagt over het ‘smerige’ spel van de Italianen, de ‘laksheid’ van ‘jullie scheidsrechter’ en over het ‘laffe spel van onze Engelse bondscoach’. ‘But we must soldier on’, zo concludeert hij zijn litanie. ‘Het wereldkampioenschap is al over anderhalf jaar. Dan hebben we nieuwe kansen. We zijn op de goede weg.’

De domper op het eiland is groot na een nieuw strafschoppentrauma, dit keer opgedaan tegen de Italianen. Abrupt kwam er een einde aan de feestelijkheden die zondagochtend reeds begonnen waren. Lang voor openingstijd hadden zich rijen bij pubs gevormd. Leicester Square was in de middag reeds het domein van een wild feest, compleet met een als middeleeuwse ridder verklede man die, gewapend met een zwaard, een stoplicht had beklommen om de menigte aan te moedigen.

Het veelbezongen ‘thuiskomen’ van het voetbal bleef uit, ondanks een hoopgevende start tegen de geslepen Italianen. Weer bleek de druk te groot te zijn, zeker voor deze jonge groep spelers. Het moment waarop de 36-jarige Chiellini de 17 jaar jongere Saka in de laatste minuut op flagrante wijze aan de kraag van zijn shirt trok om hem de doorgang naar het Italiaanse doel te beletten, vertelde het verhaal. Drie kwartier later miste Saka, voor de leeuwen gegooid, ook nog eens de beslissende strafschop.

Leeuwen

Treurnis maakte snel plaats voor trots. Pride of Lions, kopte The Sun de volgende ochtend. ‘Engelands moedige leeuwen waren de trots van de natie ondanks de vloek van de strafschoppen die Europese glorie in de weg stond.’ Die trots op de leeuwen is er ook in de meest vaderlandslievende woonwijk van Londen, de Kirby Estate, om de hoek van Southwark Park. ‘De jongens hebben alles gegeven’, zegt bewoner Chris Dowse. ‘Vorige keer verloren we de halve finale, nu verloren we de finale. Het komt steeds dichterbij.’

De vlaggen blijven nog een week hangen aan de galerijflats, waar de bewoners maandagochtend door televisiezender ITV op een gratis ontbijt zijn getrakteerd. Op initiatief van Boris Johnson was Downing Street versierd met vlaggen, waardoor de meest exclusieve straat van Engeland was gaan lijken op de volkse ‘Kirby’. Een Engelse zege zou een bonus zijn geweest voor de Conservatieve premier, net zoals Labours Harold Wilson na het winnen van het WK in 1966 zijn populariteit zag toenemen.

In Engeland heeft het voetbalsucces de afgelopen weken gezorgd voor verbroedering, maar in het buitenland kon het Engelse team, anders dan voorheen, op weinig sympathie rekenen. Op een van de vele vlaggen die in Zuid-Londen aan de gevels hingen, stond de tekst No One Likes Us. Dat is normaal gesproken de geuzenkreet van de plaatselijke Millwall-supporters, maar had deze keer ook betrekking op Engeland. Op sociale media ging voor de finale een kaart van Europa rond waaruit kon worden opgemaakt dat elk land Italië steunde.

Op initiatief van Boris Johnson was Downing Street versierd met vlaggen. Maandag werden ze verwijderd. Beeld AP
Op initiatief van Boris Johnson was Downing Street versierd met vlaggen. Maandag werden ze verwijderd.Beeld AP

Diplomaten voelden de stemming aan en hadden Johnsons ministers geadviseerd om de leuze ‘Football’s Coming Home’ niet meer te bezigen, omdat het volgens werd aangezien voor arrogantie en al doende voor wrevel zorgde. Dat is niet handig omdat Engeland, samen met Ierland, het WK van 2030 wil organiseren. Maar het is niet het vrolijke liedje dat voor afkeer zorgde, maar vooral de Brexit. Dat was ook al gebleken tijdens het door Italië gewonnen Eurovisiesongfestival, waarbij de Engelsen nul punten kregen.

Brexit

Dat de Brexit een rol speelde, werd duidelijk toen de Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen, die zich in het verleden had geprofileerd als een anglofiel, diplomatieke beleefdheden liet voor wat ze waren en beweerde Italië te steunen. Na het vaccinatiesucces zou een overwinning op het EK een grote morele stimulans voor de brexiteers hebben betekend. ‘Forza Italia’ was daarom het devies, ook in Schotland waar nationalisten de Italiaanse bondscoach Roberto Mancini uitriepen tot een nieuwe Braveheart, de legendarische Schotse vrijheidsstrijder.

In navolging van de Schotten hebben de Engelsen tijdens het EK een moderne, inclusieve vorm van patriottisme ontdekt. Dat werd gesymboliseerd door beelden uit Wolverhampton, waarop te zien was hoe jongeren van diverse achtergronden exotisch dansen op het nummer Football’s Coming Home. Eind jaren zestig had de anti-immigratiepoliticus Enoch Powell bloed voorspeld in de straten van Wolverhampton. ’Maar wat we uiteindelijk kregen’, zo schreef Sathnam Sanghera, de in die stad geboren auteur van Empireland, over de rol van het imperiale verleden in het moderne Groot-Brittannië, ‘was bhangra op de straten. Dit is Engeland.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden