Een contract voor vier jaar en scholing: is de toekomst aan de tussenbaan?

Tussen het bijbaantje van vakkenvuller en de vaste baan introduceren supermarkten en levensmiddelenzaken een nieuw fenomeen: de tussenbaan. Een medewerker kan een tijdelijk contract krijgen voor vier jaar. Tegelijkertijd ontvangt hij geld voor scholing, zodat hij daarna naar verwachting makkelijker elders werk vindt.

'Met de tussenbaan voor vier jaar maken de werkgevers nu maximaal gebruik van de wettelijke grenzen voor de toegestane flexperiode.' Beeld anp

Met de tussenbaan zoekt de sector een middenweg tussen de vaste baan en de onzekere, tijdelijke baan. Werkgevers vinden vaste dienstverbanden vaak te duur, waardoor tijdelijke banen de laatste jaren een enorme vlucht hebben genomen. Pogingen van minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om het aantal flexcontracten terug te dringen, lijken eerder een averechts effect te hebben.

Met de tussenbaan voor vier jaar maken de werkgevers nu maximaal gebruik van de wettelijke grenzen voor de toegestane flexperiode. Daarvoor is toestemming van de vakbonden nodig en die hebben ze.

Een interessant voorstel, en ook geschikt voor andere sectoren, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit Tilburg. 'Het voordeel van de tussenbaan is dat deze, indien goed georganiseerd, de arbeidsvoorwaarden voor een grote groep mensen met een zwakkere arbeidspositie kan verbeteren. Ze hebben zo meer perspectief op langduriger werk én op een vervolgstap naar ander werk.'

De tussenbaan biedt alle betrokkenen kansen, zegt Patricia Hoogstraaten namens alle werkgevers in de sector van supermarkten en levensmiddelenzaken. 'We binden werknemers voor langere tijd aan ons. En werkgevers houden de flexibiliteit die ze wensen.'

Volgens Hoogstraaten biedt de tussenbaan vooral perspectief voor studenten die nog geen baan hebben, carrièreswitchers, ouderen en werklozen. 'Vergis je niet, het is voor werkgevers soms best eng iemand aan te nemen die langere tijd niet heeft gewerkt.'

Wilthagen ziet ook nadelen. 'De kans bestaat dat werkgevers straks alleen nog tussenbanen aanbieden, omdat vaste contracten een stuk duurder zijn. Dan zouden alle werknemers te zijner tijd in tussenbanen werken. De vraag is hoe de sociale partners dat gaan vermijden.'

De wereld van supermarkt en speciaalzaken als kaasboer, slager en groentenzaak is berucht om de kleine, tijdelijke baantjes. Van de bijna 300 duizend medewerkers werkt de overgrote meerderheid op jaarcontracten van maximaal 12 uur per week en is jonger dan 23 jaar. Zo'n 25 tot 30 procent is wel vast in dienst.

Almere- Distributiecentrum van Albert Heijn online Beeld Raymond Rutting/ de Volkskrant

De tussenbaan is een van de resultaten van pogingen van de werkgevers en vakbond CNV Vakmensen om de cao voor de sector ingrijpend te vernieuwen. Dat heeft ook geleid tot arbeidsvoorwaarden in drie smaken.

Voor de scholier met een bijbaantje worden regelingen als roostervrije dagen en vakantiedagen zo veel mogelijk omgezet in waarom het hem te doen is: geld. De werknemers met een vaste baan krijgt juist extra geld voor scholing en vitaliteit om gezond en goed inzetbaar zijn pensioen te kunnen halen.

De tussenbaan zit daar, met ook extra geld voor scholing, tussenin. Over hoeveel geld er beschikbaar komt voor scholing, wordt sinds donderdag onderhandeld tussen alle cao-partijen. Ook medewerkers zelf kunnen hun scholingspotjes vullen; uit overwerkuren, atv-dagen en bovenwettelijke vakantiedagen.

Hoewel er voor met name ouderen - seniorendagen -in het verleden vaker aparte afspraken zijn gemaakt, zijn deze plannen 'baanbrekend', zegt cao-deskundige Henk Strating. 'De discussie over werk is blijven steken bij een vaste of een flexibele baan. Daartussen is veel meer mogelijk, maar dat zien we nu niet. Voorwaarde is wel dat er wordt geïnvesteerd in scholing.'

Vaste baan blijft belangrijk

De tussenbaan is een van de resultaten van pogingen van de werkgevers en vakbond CNV Vakmensen om de cao voor de sector ingrijpend te vernieuwen. Hoewel er voor met name ouderen - seniorendagen -in het verleden vaker aparte afspraken zijn gemaakt, zijn deze plannen 'baanbrekend', zegt cao-deskundige Henk Strating. 'De discussie over werk is blijven steken bij een vaste of een flexibele baan. Daartussen is veel meer mogelijk, maar dat zien we nu niet. Voorwaarde is wel dat er wordt geïnvesteerd in scholing.'

De vaste baan blijft belangrijk voor de vakbond, zegt Wessel Breunesse, bestuurder van CNV Vakmensen die betrokken is geweest bij de vernieuwingsagenda. 'De tussenbaan komt niet als vervanging van de vaste baan. Medewerkers met een tijdelijk contract krijgen meer zekerheid en ze krijgen iets extra's mee in de vorm van scholing zodat ze een betere stap op de arbeidsmarkt kunnen zetten dan nu het geval is. Bovendien is dit goed voor het aanzien van onze sector.'

De grootste vakbond FNV is een opvallende afwezige in de besprekingen over de vernieuwingen. Toch is de FNV niet per se tegen verschillende arbeidsvoorwaarden, zegt bestuurder Peter van der Put. 'Maar we kijken wel goed op welke voorwaarden dat gebeurt.' De laatste cao in de sector is zonder de FNV gesloten omdat de vakbond zich niet kon vinden in het afschaffen van toeslagen voor avond- en weekendwerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden