Een complete chocoladefabriek neerzetten? Geen probleem

Midden in het 'cacaohart' van Nederland ligt Royal Duyvis Wiener. Zie maar eens ergens op de wereld een chocoladereep te vinden waar haar machines níet aan te pas zijn gekomen.

'Vroeger werd alle cacao verwerkt in Europa en Noord-Amerika. Nu verschuift het naar de landen waar de cacaobonen vandaan komen,` zegt CEO Mirjam van Dijk, `Als er een monteur blij van werd, dan maakten we het`.Beeld Marlena Waldthausen

Vergeet Sjakie en de chocoladefabriek. Het echte wonder van de snoeptechniek ligt hier, aan de oever van de Zaan. Het zijn geen magische chocoladerivieren die door de onopvallende witte fabriekshal stromen. Oempa Loempa's werken er evenmin. Maar waar ook ter wereld je een reep chocola eet, de kans is buitengewoon klein dat die niet is geproduceerd met behulp van minstens één van de machines van Royal Duyvis Wiener.

Sinds 1885 zit het bedrijf in Koog aan de Zaan. In de streek van molens, (voorheen) vuurrode arbeiders - en cacao. Amsterdam bliefde de industrie rond de bonen niet, dus vestigde zij zich verderop, aan de Zaan. De weeïge geur hangt nog altijd in de lucht. Verkade zit in de buurt, producenten als Cargill en, aan de andere kant van het water, Duyvis Wiener.

De machinefabriek is voortgekomen uit dezelfde doopsgezinde ondernemersfamilie waar we de borrelnootjes aan te danken hebben. Dat bedrijf is inmiddels onderdeel van multinational PepsiCo. Duyvis Wiener bleef zelfstandig, al 131 jaar lang. Van alles is er door de jaren heen geproduceerd. 'Als een monteur er blij van werd, dan maakten we het', herinnert CEO Mirjam van Dijk zich. 'Je kunt het zo gek niet verzinnen: liften, bruggen, zelfs machines om waxinelichtjes te produceren.'

Van Dijk besloot bij haar aantreden begin deze eeuw dat het bedrijf moest focussen. Ze ontvangt in haar kantoor met uitzicht op het water. De strakblauwe lucht wordt slechts doorbroken door de rook uit talrijke fabriekspijpen. De vraag waar Duyvis Wiener zich dan op moest toeleggen, was voor Van Dijk niet moeilijk te beantwoorden. 'De Zaanstreek is toch het cacaohart van Nederland'.

Beeld RV

Profiel

Bedrijf: Royal Duyvis Wiener
Waar: Koog aan de Zaan
Sinds: 1885
Aantal werknemers: 300
Jaaromzet: 80 miljoen euro

Er volgde een indrukwekkende reeks overnames. De Noord-Hollanders kochten onder meer twee Duitse machinebouwers, een Nederlandse onderneming en recentelijk nog een Braziliaans bedrijf. Wat hielp is de bijzondere eigendomsstructuur van Duyvis Wiener. De aandelen zitten in een goede doelen stichting. Het grootste deel van de winst kan teruggepompt worden in het bedrijf. Dat biedt alle ruimte aan een lange termijnstrategie.

Anno 2017 is de puzzel compleet, meldt Van Dijk trots. 'Dankzij die overnames kunnen wij alle machines die gebruikt worden in de productieketen leveren. Van bean to bar. Dat doet de concurrentie ons niet na. Een complete cacao- of chocoladefabriek neerzetten? Geen probleem.'

Duyvis Wiener mag zich inmiddels wereldwijd marktleider noemen als het gaat om machines voor de cacaoverwerking. Bij de chocoladeproductie moet zij nog één concurrent voor zich dulden. Leverde het bedrijf tot voor kort vooral aan ondernemers in de buurt, tegenwoordig komt negentig procent van de omzet uit het (verre) buitenland. Van Dijk: 'Vroeger werd alle cacao verwerkt in Europa en Noord-Amerika. Nu verschuift het naar de landen waar de cacaobonen vandaan komen. We bouwen op dit moment bijvoorbeeld een cacaofabriek in Ivoorkust.'

CEO Mirjam van Dijk: 'Je kunt het zo gek niet verzinnen: liften, bruggen, zelfs machines om waxinelichtjes te produceren.'Beeld Marlena Waldthausen

Hipsterchocolade

Nog een trend: hipsterchocolade. De verkoop van chocolade die de indruk wekt gezond, duurzaam of anderszins exclusief te zijn gaat door het dak, meldde de Wall Street Journal afgelopen december. 'We zien een tweedeling in de markt', bevestigt Van Dijk. 'Aan de ene kant groeit het goedkope bulksegment, aan de andere kant de high-end chocolade. Je hebt zelfs repen met goud erin verwerkt.' Voor Duyvis Wiener is het goed nieuws. Hoe meer chocolademakers, hoe meer machines er verkocht worden. Ook als het de ambachtelijke patissier op de hoek is.

Vol enthousiasme toont Van Dijk even later de productiehal. Het ruikt er naar smeerolie en metaal. De radio komt amper boven het gestamp van de machines uit. Links en rechts maakt de directeur - 'ik ben één van de weinige niet-technische mensen in dit bedrijf'- een praatje met haar personeel. Ze is de enige vrouw te midden van de mannen in hun blauwe overalls op de werkvloer.

Nee, stelt ze ferm, van verhuizen naar een lagelonenland is nooit sprake geweest. 'Het klinkt als een cliché, maar elk bedrijf staat of valt toch bij de mensen. Als je deze tent sluit en elders opbouwt, haal je de hart uit het bedrijf.' Bovendien: machines made in Holland, die hebben net als Duitse apparatuur nog altijd een streepje voor in het buitenland.

Wat niet wil zeggen dat er geen problemen zijn. Met stip op één: het eeuwige tekort aan goed geschoold technisch personeel. Van Dijk: 'We missen mensen op het niveau van de oude MTS. Als zich morgen twintig goede monteurs melden die in het buitenland willen werken, kunnen ze meteen aan de slag. En dan niet tegen het minimumloon, want wij betalen meer dan de cao voorschrijft.' Maar ze zijn er domweg niet, die vaklui. Misschien, denkt ze hardop na, heeft het ermee te maken dat de scholen slechts worden afgerekend op doorstroom. 'Het maakt ze weinig uit of hun studenten techniek of sportmarketing doen.'

Het weerhoudt de huidige medewerkers er niet van om mooie apparatuur te blijven ontwikkelen. De nieuwste troef van Duyvis Wiener luistert naar de weinig poëtische naam 'Log5'. Hij staat achterin het technologiecentrum dat het bedrijf een jaar geleden opende. Hier geen cacaobonen, maar noten: cashews, pistaches, pinda's. Een lopende band voert ze een meter of zes de lucht in, waar ze door een metalen koker naar beneden gaan. Onderweg worden ze op alle mogelijk manieren gepasteuriseerd.

Van Dijk toont twee plastic bakjes zonnebloempitten. Geen verschil te zien. 'Maar de één is door ons bewerkt, de ander niet. Dat is van belang, want op 2 procent van de noten zit salmonella.' De belangstelling voor de machine, waar Duyvis Wiener internationaal patent op heeft, is groot. Op dit moment worden er in de Verenigde Staten al drie van geleverd.

Voor Duyvis Wiener biedt de vinding een mooie springplank richting een derde afzetmarkt, naast cacao en chocolade: noten- en zadenverwerking. 'Denk aan gezonde notenrepen, die zijn helemaal in', merkt Van Dijk op. Ideaal, ook voor het onwaarschijnlijke geval dat de consument nog eens de buik vol krijgt van chocola. Voor het maakbedrijf in Koog aan de Zaan beloven de komende jaren hoe dan ook nog veel meer zoets te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden